Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ալերգոլոգիա

Ալերգիկ ռինոսինուսիտներ

Ալերգիկ ռինոսինուսիտներ

Ալերգիկ ռինոսինուսիտները (ԱՌ) ամենահաճախ հանդիպող հիվանդություններից են, որով տառապում է երկրագնդի բնակչության 10-25%-ը: Այդ հիվանդությունների բազմազան դրսևորումներից առավել հաճախ հանդիպում են ալերգենների ներշնչումից առաջացող` շնչուղիների ախտահարումները: 

 

Դժվար է այսօր երկրագնդի վրա գտնել կլիմայական մաքուր պայմաններ ունեցող մի վայր: Եթե հաշվի առնենք, որ մեկ օրվա ընթացքում յուրաքանչյուր մարդ շնչում է 120-150 հազար լիտր օդ (մեկ տարում` 50-55 մլն լիտր), ապա պարզ կդառնա, թե ինչպիսի կարևոր դեր ունի շրջակա մաքուր միջավայրը շնչառական օրգանների նորմալ գործունեության համար:

 

Քթի խոռոչի լորձաթաղանթի վաղ զգայունացումը պայմանավորված է ալերգիկ ծագման քթածոցաբորբերի բարձր հաճախականությամբ, որոնք կազմում են ալերգիկ հիվանդությունների քառորդ մասը: Քթի հավելյալ խոռոչներից ավելի հաճախ ախտահարվում են մաղոսկրի բջիջները և վերծնոտային հայմորյան խոռոչը: 1903թ. Պիրկեն և Շիկը վարակային և շիճուկային հիվանդություններն ուսումնասիրելիս պարզեցին, որ գաղտնի շրջանն անհրաժեշտ է ոչ թե մանրէների բազմացման, ինչպես կարծում էին մինչ այդ, այլ օրգանիզմի հակազդեցության փոփոխման համար: Հիվանդության ախտանիշներն այն ժամանակ են բացահայտվում, երբ օրգանիզմում առաջացած հակամարմինները ռեակցիայի մեջ են մտնում ախտածին մանրէների կամ օրգանիզմ ներթափանցած օտար (հակածին) նյութերի հետ: Օրգանիզմի հակամարմինների հակազդեցության այս փոփոխությունը Պիրկեն անվանեց ալերգիա (հունարեն` allos - օտար, փոփոխված և ergos - հակազդեցություն բառերից): 

 

Ժամանակակից պատկերացումներով, ԱՌ-ն քթի լորձաթաղանթի  իմունոգլոբուլին E-ով միջնորդված բորբոքումն է, որին բնորոշ են իմունաբանական, ախտաքիմիական, ախտաֆիզիոլոգիական հաջորդական փուլերը: Քթի խոռոչից ալերգենի ժամանակին հեռացումը էական դեր ունի հնարավոր զգայունացումից խուսափելու համար: Զգայունացմանը նպաստում է քթախտի` ալերգիկ ծագման սուր նոպայի առաջացումը (անզուսպ փռշտոց, քթային շնչառության խիստ դժվարացում, քթից առատ արտադրություն, քթի խոռոչում այրոցի և քորի զգացում): Հաճախ առաջանում է նաև կարծր քիմքի, ըմպանի, ականջների և աչքերի քոր: Այս ռեակցիան օրգանիզմի և հյուսվածքների ընդհանուր հակազդեցության փոփոխության ախտանիշ է, որում իր ուրույն դերն ունի ներզատական և կենտրոնական նյարդային համակարգի վիճակը:

 

Օրգանիզմի վրա, սակայն, որոշ բացասական ազդակների ներգործության դեպքում (տեղային և ընդհանուր սառեցում, խրոնիկական բորբոքում, շնչուղիների սուր վարակներ, ալկոհոլով, ծխախոտով ինքնաթունավորում, վահանագեղձի, մակերիկամների ֆունկցիայի, սննդային խանգարումներ, ինչպես նաև C, P վիտամինաքաղց, բացասական հույզեր և այլն), անոթների պատերի թափանցելիությունը բարձրանում է, և քթի լորձաթաղանթի հաստության մեջ հակամարմինների անցման հնարավորություն է ստեղծվում:

 

Քթի խոռոչի լորձաթաղանթն ալերգենի հետ հետագա` կրկնակի շփման դեպքում դառնում է խիստ զգայուն և «հակածին-հակամարմին» փոխազդեցության պահին զարգանում է ալերգիկ բորբոքման ախտաքիմիական փուլը, որի ընթացքքում հյուսվածքներից անջատվում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր` թրոմբոցիտների ակտիվացմանը նպաստող գործոններ, որոնց պատճառով առաջանում է կլինիկական սուր նոպա: 4-6 ժամ անց ձևավորվում է ալերգիկ ռեակցիայի ուշ` ախտաբանաֆիզիոլոգիական փուլը, որտեղ մեծ դեր են խաղում արյան ձևավոր տարրերը: Դրանց  կուտակումներով է պայմանավորված շնչառական օրգանների գերզգայուն լորձաթաղանթի և այլ օրգանների ալերգիկ ծագման բորբոքումը: 

 

Ներկայումս հաշվվում են ալերգեն-հակածին հատկություններ ունեցող մի քանի հարյուր նյութեր` վարակային (վիրուսներ, սնկեր, մանրէներ), արդյունաբերական (գաջ, գիպս, ալյուր, մետաղների փոշիներ), կենցաղային, դեղորայքային, բնական` ծառերի, ծաղիկների, խոտերի փոշի: Տարբերում են ԱՌ-ի սեզոնային և մշտական` խրոնիկական ձևերը: Մշտականն իր հերթին կարող է լինել խառը, սննդային, մանրէային-վարակային, դեղորայքային:

 

Սեզոնային հարբուխի տիպիկ օրինակ է «հարդային» հարբուխը: Այդ փոշեծին պոլինոզն առաջանում է շնչուղիների մեջ աղվեսագու, սագաթաթի, օշինդրի և բուսական այլ փոշիներ ընկնելիս: Խառը ինհալացիոն քթախտն առաջանում է կենցաղում հաճախ հանդիպող ալերգեններից (բմբուլի բարձ, ծխախոտի ծուխ, ալյուրի փոշի, շրթներկ, դիմափոշի և այլն), ինչպես նաև քրոմ, նիկել, ֆորմոլ, սնկային, վիրուսային հակածիններ: 

 

Համարում են, որ փոշեհատիկների (բնակարանի փոշի, փետուրներ և բարձի բմբուլ) մեջ կան գրգռող` հակածին արտադրող հատուկ տզեր:

 

Սննդային (ալիմենտար) ծագման ալերգիկ քթախտի առաջացմանը մեծապես նպաստում են մորին, ելակը, սնկերը, մեղրը, ձուն, ձկնկիթը, ձուկը, միսը, սուրճը, կակաոն, կարտոֆիլը, լոլիկը: Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում ալերգիաների հաճախացման մեջ մեծ դեր է խաղում դեղորայքային ալերգիան (անտիբիոտիկներ, սուլֆանիլամիդներ, սալիցիլատներ, ասպիրին, նույնիսկ` հակահիստամինային պատրաստուկները, քթի մեջ կաթեցնելու համար նախատեսված անոթասեղմիչներ):

 

Զգայունության մակարդակի բարձրացմանը մեծապես նպաստում են ալերգենի ակտիվությունը, խտությունը և ազդեցության տևողությունը:

 

Ժառանգական հատկանիշները, ինչպիսիք են ներզատական ապարատի (առաջին հերթին մակուղեղ-մակերիկամային համակարգի), նյութափոխանակության խանգարումները, կապված լյարդի ֆունկցիայի փոփոխությունների հետ (արյան մեջ չհագեցած ճարպաթթուների անբավարարություն, ծծմբի փոխանակության խանգարում և այլն), շատ դեպքերում պայմանավորում են օրգանիզմի իմունային փոփոխված հակազդեցության զարգացումը:

 

Հայտնի է, որ ԱՌ-ն հաճախ կարող է բրոնխային ասթմայի` շնչահեղձության նախանշանը լինել: Թոքերում ալերգիկ երևույթներն արտահայտվում են այն դեպքում, երբ քթի խոռոչի լորձաթաղանթը կորցնում է ալերգենն իր մեջ պահելու կամ դուրս մղելու հատկությունը: Շնչառական ուղիների ալերգիկ երևույթները հաճախ ուղեկցվում են մաշկային ծածկույթների ալերգիկ ռեակցիաներով` մաշկի քոր, մոլաքոր, մաշկախտ, անոթանյարդախտային (անգիոնևրոտիկ) այտուց, ուժեղ գլխացավ և այլն:

 

Ալերգիկ ծագման քթախտի կլինիկայի մասին խոսելիս պետք է ընդգծել, որ խոսքը վերաբերում է ամբողջ շնչուղու համակարգային ախտահարմանը` քթային ախտանիշների գերակշռմամբ. նոպայաձև, տանջալից, անզուսպ փռշտոց, հատկապես առավոտյան ուղեկցվելով քթային շնչառության խիստ դժվարացմամբ, ջրային առատ արտադրությամբ (մի քանի րոպեում թրջվում են մի քանի թաշկինակներ), խոռոչում այրոցի և քորի զգացումով, որը տարածվում է կարծր քիմքի, ըմպանի, ականջների և աչքերի վրա: Սեզոնային բնույթի քթախտի նոպաները հաճախանալու հակում ունեն ցուրտ և խոնավ եղանակին, քամու ժամանակ, հակառակ «հարդային» հարբուխի, որն առաջանում է գարնանը և ամռանը ծառերի, խոտերի և ծաղիկների ծաղկման շրջանում, ոչ անձրևային, շոգ եղանակի ժամանակ:

 

Խրոնիկական ալերգիկ քթախտին բնորոշ են տարբեր շրջաններ` ջղաձգային (պարօքսիզմալ), լորձաթաղանթաբորբոքային (կատառային), անոթների լայնանալու, այտուցային, հիպերպլաստիկ և պոլիպային:

 

ԱՌ-ի ախտորոշման համար անհրաժեշտ են.

 

  • հիվանդության նկարագրի մանրակրկիտ ուսումնասիրություն,
  • հիվանդի ընդհանուր վիճակի և շնչուղիների հետազոտություն,
  • ալերգաբանական հատուկ հետազոտություն: Պարզում են հիվանդության սեզոնայնությունը, դրա կապը հիվանդի` այս կամ այն տեղում գտնվելու հետ, բնակավայրի` արդյունաբերական շենքերին մոտ գտնվելը, տնային կենդանիների առկայությունը, կահ-կարասու առանձնահատկությունները: Կարևոր է պարզել ժառանգական նախատրամադրվածությունը, օրգանիզմի գերզգայունությունը և ալերգիկ այլ երևույթներ` հաստ աղիքի կծկանքային բորբոքում (սպաստիկ կոլիտ), մաշկախտ, կվինկեի այտուց, բրոնխային շնչահեղձուկ, ուժեղ գլխացավ, մոլաքոր: Հետազոտությամբ արյան մեջ հայտնաբերվում է էոզինոֆիլների քանակի ավելացում (4% և ավելի), քթի պարունակության բջջաբանական հետազոտությամբ` էոզինոֆիլիա,
  • մաշկաալերգիկ փորձերը դրվում են ամենակասկածելի ալերգենների շարքի հետ, կաթիլային, ներմաշկային կամ մաշկի քերծվածքի մեջ: Դրանց նկատմամբ բարձր զգայունության պայմաններում մի քանի րոպեից հետո կամ 24-48 ժամ անց առաջանում է մաշկի գերբորբոքային ռեակցիա, 
  • հիստամինի քանակի ավելացում, իմունաբանական զանազան փորձերի կիրառում, արյան շիճուկում IgE-ի խտության որոշում:

 

Ալերգիկ հիվանդությունների բուժման ընդհանուր սկզբունքը հետևյալն է: 

 

  1. Ալերգենի հայտնաբերումը, դրա պատճառների վերացումը շրջապատում և առանձնահատուկ ապագերզգայունացնող միջոցների օգտագործումը` հակահիստամինային պատրաստուկներ, դիազոլին, պերնովին, տավեգիլ, դելագիլ, դեզլորատադին, տեղային` գլուկոկորտիկոիդներ և տարբեր դեղամիջոցներով ֆոնոֆորեզներ ու էլեկտրոֆորեզներ, լազերային բուժում և ասեղնաբուժություն բուժական քաղց` ջրի սահմանափակ օգտագործմամբ:
  2. Պայքար ուղեկցող վարակի դեմ:
  3. Առողջ ապրելակերպի կազմակերպում, ընդհուպ մինչև շրջակա միջավայրի առողջացում:

Հեղինակ. Ռաֆայել Խանամիրյան բ.գ.դ., պրոֆեսոր «Արմենիա» ԲԿ-ի քիթ-կոկորդ-ականջի կլինիկայի ղեկավար, ՀՀ ԲԳԱ անդամ
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 1.2010 (286)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ինչպիսի՞ ալերգիկ հիվանդություններ են սրվում գարնանը. erebunimed.com
Ինչպիսի՞ ալերգիկ հիվանդություններ են սրվում գարնանը. erebunimed.com

Գարնանը սրվում են ալերգիկ մի շարք հիվանդություններ: Դրանցից են սեզոնային ալերգիկ ռենիտը, ալերգիկ դերմատիտը, բրոնխիալ ասթմայի ատոպիկ ձևերը, սննդային և դեղորայքային ալերգիան: Ինչպիսի՞ գանգատներով են հիվանդները...

Արևային ալերգիա. Սալուտեմ ամսագիր №3
Արևային ալերգիա. Սալուտեմ ամսագիր №3

Արևային ճառագայթները ոչ միայն տաքացնում են մեզ՝ անասելի ուրախություն պարգևելով հատկապես ձմռան ցրտին, այլև ամրացնում են մեր իմունիտետը։ Սակայն, ցավոք, արևի տակ մնալը որոշ մարդկանց մոտ կարող է...

Սալուտեմ 3.2021
Պոլիպոզ ռինիտ. armeniamedicalcenter.am
Պոլիպոզ ռինիտ. armeniamedicalcenter.am

Պոլիպոզ ռինիտը տարածված հիվանդություն է: Պոլիպը քթի և հարակից խոռոչների լորձաթաղանթի գերաճ է, որը, որպես կանոն, զարգանում է քրոնիկ ռինիտի ֆոնի վրա...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ
Սեզոնային ալերգիա (պոլինոզ). Սալուտեմ ամսագիր
Սեզոնային ալերգիա (պոլինոզ). Սալուտեմ ամսագիր

Գարնանային ալերգիայի (պոլինոզի) պատճառը մի շարք բույսերի ծաղկափոշին է: Դրանք մանրագույն մասնիկներ են, որոնք հեշտությամբ տարածվում են քամու միջոցով, և գարնանը, մի քանի շաբաթվա ընթացքում...

Սալուտեմ 1.2021
Բրոնխիալ ասթմա. armeniamedicalcenter.am
Բրոնխիալ ասթմա. armeniamedicalcenter.am

Բրոնխիալ ասթման (ԲԱ) ստորին շնչառական ուղիների բարձր ռեակտիվությունն է տարբեր ազդակների նկատմամբ՝ շնչառության դժվարության Էպիզոդիկ և վերադարձելի օբստրուկտիվ նոպաներով, որոնք կարող են լինել թեթև...

Շնչառական համակարգ
Lատեքսային պահպանակների ալերգիա (Latex condom allergy). urolog.am
Lատեքսային պահպանակների ալերգիա (Latex condom allergy). urolog.am

Շատ հաճախ զույգերի մոտ սեռական հարաբերությունից հետո կարող է առաջանալ անբացատրելի քոր և անհարմարավետություն։ Այս ախտանշանը կարող է լինել պահպանակի կամ այլ սպերմատոցիտ միջոցի պատճառով առաջացած...

Ալերգիաները` հղիության ժամանակ. մանկաբարձ-գինեկոլոգ, Գայանե Գոմցյան. morevmankan.am
Ալերգիաները` հղիության ժամանակ. մանկաբարձ-գինեկոլոգ, Գայանե Գոմցյան. morevmankan.am

Շատերն են ծանոթ ալերգիկ ռեակցիաների տհաճ հետևանքներին, և հղիները ևս բացառություն չեն:   

Որո՞նք են ալերգիկ ռեակցիաների պատճառները...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Սննդային ալերգիա. armeniamedicalcenter.am
Սննդային ալերգիա. armeniamedicalcenter.am

Սննդային ալերգիան բնորոշվում է օրգանիզմ ներմուծված օտար նյութերի` ալերգենների նկատմամբ, արագ զարգացող ալերգիկ ռեակցիայով: Այս պարագայում ալերգենները սննդային նյութերն են (սննդին ավելացրած հավելիչներ և կոնսերվանտներ)...

Սնունդը և առողջությունը
Եղնջացան. nairimed.com
Եղնջացան. nairimed.com

Եղնջացանն ալերգիկ դրսևորում է, որը բնութագրվում է մաշկի վրա միգրացվող, առողջ մաշկից հստակ սահմանազատված, որոշակի արտափքված էրիթեմատոզ մակերեսով ցանի առաջացմամբ և ուղեկցվում է արտահայտված քորով...

Ալերգիան հղիության ժամանակ. morevmankan
Ալերգիան հղիության ժամանակ. morevmankan

Ալերգիան իմուն համակարգի ծայրահեղ ռեակցիան է որոշ նյութերի՝ ալերգենների նկատմամբ, որոնք, սովորաբար, անվնաս են մյուսների համար: Հնարավոր չէ կանխատեսել, թե ինչպես հղի կնոջ օրգանիզմը կվերաբերվի պոտենցիալ ալերգենին...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Բրոնխիալ ասթմա. հարցերին պատասխանում է «Արմենիա» ՀԲԿ ալերգոլոգ Աննա Օհանյանը. armeniamedicalcenter.am
Բրոնխիալ ասթմա. հարցերին պատասխանում է «Արմենիա» ՀԲԿ ալերգոլոգ Աննա Օհանյանը. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է բրոնխիալ ասթման:

Տարբերում են բրոնխիալ ասթմայի  երկու ձև` ինֆեկցիոն-ալերգիկ և ատոպիկ: Ատոպիկ կամ ալերգիկ ասթմայի...

Շնչառական համակարգ
Ալերգոլոգին հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com
Ալերգոլոգին հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com

1.  Ի՞նչ է ալերգիան:

Ալերգիան օրգանիզմի իմուն համակարգի աղավաղված ռեակցիան է ռեակցիան է որևէ ալերգենի ներթափանցման դեմ...

Պայքար սեզոնային ալերգիայի դեմ. 168.am
Պայքար սեզոնային ալերգիայի դեմ. 168.am

Steptohealth.ru-ն գրում է, որ սեզոնային ալերգիան լուրջ անհարմարություններ է պատճառում։ Գոյություն ունեն մի խումբ բնական միջոցներ, որոնք կօգնեն թեթևացնել վիճակը...

Սնունդը և առողջությունը
Ամեն ինչ ալերգիայի ու դրա բուժման մասին. Աննա Օհանյան. armeniamedicalcenter.am
Ամեն ինչ ալերգիայի ու դրա բուժման մասին. Աննա Օհանյան. armeniamedicalcenter.am

Մեր զրուցակիցն է «Արմենիա»  հանրապետական բժշկական կենտրոնի ալերգոլոգ, ալերգոլոգիական կաբինետի ղեկավար Աննա Օհանյանը...

Բժշկի ընդունարանում
Ինչպե՞ս խուսափել ալերգիաների գարնանային սրացումից. մեկնաբանում է մասնագետը
Ինչպե՞ս խուսափել ալերգիաների գարնանային սրացումից. մեկնաբանում է մասնագետը

Գարնան գալու հետ մի շարք հիվանդություններ սկսում են սրվել, հատկապես ալերգիաները: Սլավմեդ Բժշկական կենտրոնի ալերգոլոգ Ժասմենա Ղուկասյանի խոսքով` ալերգիայի տեսակներից սեզոնային ռինիտը, օրինակ...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ