Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահություն 3.2009

Անմարդկային շնասիրություն

Անմարդկային շնասիրություն

Վերջերս մի խումբ մարդիկ մայրաքաղաքում թափառող շների նկատմամբ մարդասիրական կամ, որ ավելի ճիշտ է, շնասիրական վերաբերմունքից դրդված կազմակերպել են «Յունիգրաֆ-Իքս» ՍՊԸ, որն իր իրավասությունը ձեռք է բերել ՀՀ պետական գնումների գործակալության անցկացրած մրցույթի արդյունքում:

 

Ընկերության աշխատակիցները թափառող շներին որսալով՝ տանում են իրենց կլինիկան, մի քանի օր պահում, կերակրում, հետազոտում, բուժում, հիվանդությունների դեմ պատվաստում, վիրահատական եղանակով ամլացնում (արուներին ամորձատում են, էգերին ստերջացնում), պոչատում ու կրկին բաց թողնում ազատության մեջ:

 

Անբուժելի հիվանդ կամ ագրեսիվ շներին վնասազերծում են (մեղմ ասած՝ քնեցնում, խիստ ասած` սատկեցնում): Կլինիկան իր տեխնիկական հագեցվածությամբ միակն է Հարավային Կովկասում և ունի 29 աշխատակից: 2006-2008 թվականների ընթացքում ՍՊԸ-ի կողմից ամլացվել է շուրջ 16000, 2009թ. հունվար-փետրվար ամիսների ընթացքում՝ 1391 շուն և վնասազերծվել 2200-ը:

 

Հայտնի է, որ մեկ շուն վնասազերծելու համար պահանջվում է 2400, իսկ ամլացնելու համար` 8800-ից (արուի) մինչև 11500 (էգի) դրամ:

 

Այստեղ, բնականաբար, առաջանում է մի քանի կարևոր հարց:

 

Ինչո՞ւ են նման գումարները կենտրոնացվում հատկապես թափառող շների, այլ ոչ թե, ասենք, թափառող կատուների, առնետների ու ագռավների վրա, ինչո՞ւ են ոտնահարվում շների իրավունքները ու նրանց ամորձատում, և որտեղ են կենդանիների իրավունքները պաշտպանող միջազգային կազմակերպությունները:

 

Բացի այդ, մի՞թե ամորձատված ու ազատ արձակված շունը դադարում է թափառական լինելուց, աղբամանները ցիրուցան անելուց, մարդկանց կծելուց, իր արտաթորանքներով փողոցները, բակերն ու մանկական խաղահրապարակները աղտոտելուց, հազար ու մի վտանգավոր վարակներ տարածելուց, գիշերներն իր ամորձատված վիճակի մասին ոռնալով ու հաչելով մարդկանց քունը խանգարելուց: 

 

Ուսումնասիրե՞լ են, արդյոք, թե նման խեղված ու հաշմված կենդանիները ազատության մեջ ինչպես են ընդունվում իրենց ցեղակիցների կողմից: Չէ՞ որ արուի և էգի սեռական օրգանները հեռացնելով` նրանց զրկում են ոչ միայն սերունդ տալու ունակությունից, այլև սեռական պատկանելությունից: Սեռական օրգանների և գեղձերի բացակայությունը հիմնովին փոխում է կենդանու օրգանիզմի ֆիզիոլոգիան, ողջ նյարդային համակարգը, հորմոնային ֆոնը, ինչն էլ հանգեցնում է տվյալ կենդանու տեսակին ու սեռին բնորոշ հոտերի վերացմանը, հոտեր, որոնք կարևոր դեր են խաղում կենդանիների ‚միջանձնայինե հարաբերություններում` արուն արուի հետ, էգը` էգի, և հակառակ սեռերի միջև:

 

Երբ ամորձատված շունը հայտնվում է թափառող շների միջավայրում` կենդանիներն առաջին հերթին ձգտում են հոտառության միջոցով ճանաչել նրա ով և ինչ լինելը, և նրա մեջ չգտնելով շանը բնորոշ հատկանիշները, տվյալ դեպքում տեսակին բնորոշ հոտը կամ սեռին բնորոշ ‚բույրըե, անմիջապես հասկանում են, որ գործ ունեն ինչ-որ տարօրինակ արարածի հետ, որն արտաքինով իրենց նման լինելով` միանգամայն անծանոթ հոտ ունի: 

 

Ահա այստեղ է, որ ի հայտ են գալիս բախումներն ու գզվռտոցները նորմալ ու աննորմալ շների միջև, որտեղ մշտապես տուժողը լինում է ամորձատվածը:

 

Հիշենք, օրինակ, թե ինչպես է առնական, ագրեսիվ ու գեղեցիկ ցուլը ամորձատվելուց հետո վերափոխվում ենթարկվող, հնազանդ, աշխատող հեզ եզի:

 

Այնպես որ, եթե փողոցում տեսնեք յուրայինների կողմից հալածված, գզգզված, նիհարած, մազաթափ շուն, իմացեք, որ դա հանուն իրենց փողի վայ-շնասերների մարդասիրական գործունեության զոհ դարձած շունն է, որին ամորձատել են և հետո բարեհոգաբար ազատ արձակել, մինչև սովից սատկելը, ավտոմեքենայի անիվների տակ լխճվելը, կամ մի ուրիշ կազմակերպության աշխատակցների կողմից գնդակահարվելը: 

 

Թափառող շների հետ կապված խնդիրների լուծման վրա տարբեր կազմակերպությունների կողմից հսկայական գումարներ են ծախսվում, այն դեպքում, երբ այդ միջոցները կարելի է ուղղել կարիքավոր կամ բազմանդամ հազարավոր ընտանիքներին, միայնակ ծերերին կամ տնանկներին օգնելուն կամ բարեգործական նպատակների:

 

Հետևությունը թողնում ենք մեր ընթերցողներին և թափառող շների խնդիրը լուծելուն կոչված անձանց:

 

Սիրանուշ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ, հոգեբան

 

 

Թե ինչպես Տոքթոր Չըպուքճյանը վերացրեց


Տոքթոր ՉըպուքճյանԿոստանդնուպոլսեցի բժիշկ Պետրոս Չըպուքճյանը (Մեմլեքեթ Հաքիմը) Ամիտա (Դիարբեքիր) էր տեղափոխվել 1890-ական թվականներին և քաղաքի հայ ու թուրք բնակչության կողմից արագորեն ճանաչվել...## որպես կարող ու անձնվեր բժիշկ: 

 

Եվ ահա եկել էր մի պահ, երբ քաղաքի բնակիչները կրակն էին ընկել արագորեն բազմացող շների ձեռքը, որոնք, բացի աղտոտությունից, ոչ մի օգտակարություն չունեին իրենց համար:

 

Թուրքերը շներին կերակրելը կրոնական պարտականություն էին համարում, մինչդեռ քրիստոնյաները չէին կարողանում շների բազմացման դեմ պայքարել:

 

Վերջապես բնակիչները թափառող շներից ազատվելու խնդրանքով դիմում են քաղաքապետարանի բժիշկ Պետրոս Չըպուքճյանին: Վերջինս որոշում է մի խումբ հայ երիտասարդների միջոցով վերացնել քաղաքի թափառող շներին: Նրանք մի հայ հացթուխի պատվիրում են թխելիք հացի մեջ մկնդեղ դնել և այդ հացով կերակրել քաղաքի տարբեր թաղերի շներին: 

 

Եվ երբ մի քանի օրից շները սկսում են մեկը մյուսի հետևից սատկել, թուրքերը ցավակցական արտահայտություններով ասում են` «Ալլահից է»: 

 

Թուրքերի մոտ կասկած չարթնացնելու համար բժիշկը և նրա օգնականները շներին տրվող թունավոր հացի քանակը երբեմն-երբեմն պակասեցնում էին:

 

Մեկ ամսից հետո Ամիտայի բնակիչները գրեթե բոլորովին ազատվեցին թափառող շներից:

 

Հարություն ՄԻՆԱՍՅԱՆ, բժիշկ-հոգեթերապևտ

 


Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 3.2009
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Քաղցկեղ. արդի իրավիճակը և հեռանկարները

Վերջին հարյուրամյակի ընթացքում ուռուցքաբանության անջատումը որպես ինքնուրույն գիտական ուղղություն, վերջին կես դարում դրա բուռն զարգացումը պայմանավորված էին հիվանդացության աճով...

Թվեր և փաստեր Ուռուցքաբանություն
Վերջույթագոտկային մկանային դիստրոֆիա

Ներածություն: Վերջույթագոտկային մկանային դիստրոֆիան հետերոգեն հիվանդություն է, որի կլինիկական արտահայտությունները պայմանավորված են տարբեր գեների արատների հետ...

Գենետիկա Ախտաբանական անատոմիա
Վաղեմին և արդիականը միզուկի վիրաբուժական վերակառուցման հարցում

Միզուկի նեղանալու (стриктура) հետ կապված հիվանդությունների մասին մտքերը դարեր ի վեր հիվանդներին ու բուժողներին հանգիստ չեն տալիս: Այս հիվանդության պատճառով աշխարհի բոլոր տարիքային խմբերի տղամարդիկ տառապում են, դառնում հաշմանդամ, երբեմն...

Ուրոլոգիա
Ապենդիցիտը և ճիճվային հիվանդությունները

Դեռևս հազարամյակներ առաջ աջ զստափոսում տեղակայված, այսպես կոչված` բորբոքային ուռուցքներից սովորաբար հիվանդները մահանում էին ծանր տառապանքներից: Բուժման դեպքեր հազվադեպ էին գրանցվում: XVI դարում պարզվեց, որ այդ տառապանքների պատճառը...

Վարակաբանություն Վիրաբուժություն
Օստեոպորոզ, ախտորոշումը և բուժումը. II մաս

Ընկնելը և օստեոպորոզի հետևանքով կոտրվածքներ ստանալը: Ոսկրի զանգվածի նվազումը և ընկնելու պատճառով ստացած վնասվածքների հաճախականության աճը որոշիչ դեր ունեն տարիքային օստեոպորոտիկ...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Աղիքային սուր վարակների սեզոնայնությունը Գյումրիում

Համաճարակային գործընթացի պարբերականության վրա ազդող հիմնական գործոններից են բնակլիմայական, սոցիալ-տնտեսական, բժշկաաշխարհագրական ազդակները, որոնց համալիր ազդեցության ֆոնի վրա վարակիչ...

Թվեր և փաստեր Վարակաբանություն Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն
Հայաստանում շրջանառող «C» հեպատիտի վիրուսի գենոտիպային կազմը

Ինչպես ցույց են տալիս վերջերս կատարված հետազոտությունները [1], Արևելյան Եվրոպայի տարածքում ներերակային թմրանյութեր օգտագործող անձանց թվի շարունակական աճը և, միևնույն ժամանակ, բժշկական հաստատություններում աշխատանքի անվտանգության...

Վարակաբանություն Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն
Մաշկ
Մաշկ

Մաշկը (cutis) կազմում է մարմնի ընդհանուր ծածկույթը, որի մակերեսը 1,5-2 քառակուսի մետր է, հաստությունը` 0,5-4 մմ, քաշը` մարմնի քաշի 16 տոկոսը: Նրա մեջ են գտնվում զգացող նյարդային վերջույթների...

Մաշկաբանություն Մարմնի խնամք
Քաղցկեղը և դրա դեմ պայքարի եղանակները (հետազոտվեք հանուն ձեր առողջության, հանուն ձեր ընտանիքի)
Քաղցկեղը և դրա դեմ պայքարի եղանակները (հետազոտվեք հանուն ձեր առողջության, հանուն ձեր ընտանիքի)

Քաղցկեղը հայտնի է վաղ ժամանակներից: Մինչև մեր օրերը պահպանված հին եգիպտական բժշկության սկզբնաղբյուրում` Էբերսի պապիրուսում, որը գրվել է մ.թ.ա. ավելի քան 3500 տարի առաջ...

Ուռուցքաբանություն
Ինչ է պարբերական հիվանդությունը: Պարբերական հիվանդության բուժման մասին
Ինչ է պարբերական հիվանդությունը: Պարբերական հիվանդության բուժման մասին

Հիվանդության ժառանգման և վտանգների մասին: Պարբերական կամ, ինչպես ժողովուրդն է ասում` «երևանյան» կամ «հայկական հիվանդությունը» դասվում է ժառանգական հիվանդությունների...

Համակարգային հիվանդություններ
Ամոթխածություն
Ամոթխածություն

XXI դարում ծնողների համար հոգեբանական արդի խնդիրների մեջ առանձնակի տեղ է զբաղեցնում երեխաների ամոթխածությունը և դրանից բխող` շրջապատի հետ հաղորդակցման դժվարությունները...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը Հոգեկան առողջություն
Հղիությունը և դրան նախապատրաստվելը: Մայրանալու ճանապարհին...
Հղիությունը և դրան նախապատրաստվելը: Մայրանալու ճանապարհին...

Հղիության 1-ին շաբաթ: Եթե մտադրվել եք մայրանալ, ապա այն պետք է ձեր ընդհանուր վիճակը, կենսակերպը կրկին վերանայելու առիթ դառնա: Դեռևս մի քանի ամիս առաջ, մինչև հղիանալը հրաժարվեք...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Սեռական կյանքը հղիության ընթացքում
Սեռական կյանքը հղիության ընթացքում

Բոլոր հղիներին և նրանց ամուսիններին հետաքրքրում է, թե արդյո՞ք հղիության ընթացքում սեքսով զբաղվելն անվտանգ է: Կարելի՞ է մերձենալ հղի կնոջը, թե՞ ավելի լավ է զերծ մնալ դրանից...

Սեռական կյանք Հղիություն, ծննդաբերություն Սեքսոլոգիա
Յոթ տարեկանի ճգնաժամը
Յոթ տարեկանի ճգնաժամը

Վաղուց է նկատվել, որ 7-8 տարեկանների վարքում և հոգեկան աշխարհում որոշակի բացասական երևույթներ են դիտվում` կամակորություն, վախ, նյարդայնություն, յուրահատուկ սեթևեթանք...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ