Մայրանալու ճանապարհին. հղիությունը և դրան նախապատրաստվելը (սկիզբը` 2009-ի NN 2 և 3-ում)

Հղիության 9-րդ շաբաթ:  Կնոջ կազմվածքից դեռևս չի նկատվում, որ նա հղի է: Արյան մեջ խորիոնային հորմոնի քանակը շարունակում է բարձրանալ: Հղի կինն արդեն զգում է որոշ փոփոխություններ. մաշկը ավելի է հարթանում, կրծքագեղձերը մեծանում են, դառնում ավելի զգայուն: Երբեմն նկատվում է բնորոշ լորձաշճային արտադրություն հեշտոցից, որն անհանգստություն չպետք է պատճառի:

Սաղմը 9-րդ շաբաթում.

քաշը` 13-14 գրամ է, 

երկարությունը` 50-60 մմ

Էմբրիոնի «ողնաշարը» սկսում է ուղղվել: Գլուխն անհամաչափ մեծ է և թեքված դեպի կուրծքը: Աչքերը բավական ձևավորված են, սակայն փակված են թաղանթով: Արդեն կան մկաններ, և պտուղը կամաց-կամաց սկսում է շարժվել: Վերջույթները շարունակում են ձևավորվել, ընդ որում, թաթիկները զարգանում են ավելի արագ, քան տոտիկները: 

Անհրաժեշտ է այցելել կանանց կոնսուլտացիա: Մանկաբարձ-գինեկոլոգին առաջին անգամ այցելում են հղիության մինչև 12-րդ շաբաթը: Մինչև հղիության 28-րդ շաբաթը պետք է այցելել ամիսը մեկ անգամ, ցանկալի է հետո ավելի հաճախ, մինչև 36-րդ շաբաթը` ամիսը 2 անգամ, ապա յուրաքանչյուր շաբաթ:

Առաջին այցի ժամանակ բուժաշխատողը մանրակրկիտ տվյալներ կհավաքի ձեր և ձեր ընտանիքի անդամների առողջության մասին: Բժիշկը կամ մանկաբարձը կկատարի մի շարք հետազոտություններ: Կշոշափեն ձեր որովայնը, կլսեն սիրտը և թոքերը, կչափեն արյան ճնշումը, հասակը, կորոշեն քաշը: Հետագա յուրաքանչյուր այցի ժամանակ հետազոտության արդյունքները գրանցվում են հղիության վարման քարտում և ձեր օրագրում: Եթե ուզում եք, որ ձեր ծննդաբերությանը մասնակցի ամուսինը կամ հարազատ անձ, ապա նրա հետ անհրաժեշտ է այցելել կանանց կոնսուլտացիայի «Մայրության դպրոցի» պարապմունքներին: Դուք կարող եք ընտրել ձեր բժշկին և այցելել միայն նրան: Ձեր և ապագա մանկան առողջությունը պայմանավորված է ձեր խոհեմությամբ, գիտելիքներով և վարքագծով:

Հղիության 10-րդ շաբաթ 

Հորմոնների բարձր մակարդակը ազդում է հղի կնոջ տրամադրության և ինքնազգացողության վրա: Նկատվում են բարձր գրգռվածություն, երբեմն թուլություն, հաճախ տրամադրության փոփոխություն, ոչ հազվադեպ` անկում: Հղիի քաշը սկսում է ավելանալ, լնդերը դառնում են փխրուն, վահանագեղձը փոքր-ինչ մեծացած է:

Սաղմը 10-րդ շաբաթում.

քաշը` 15-16 գրամ է, 

երկարությունը` մոտավորապես 70 մմ

Պտղի մատներն արդեն առանձնացած են, ի հայտ են գալիս լեզվի համային պտկիկը և ատամնային սաղմերը: Ուղեղը շարունակում է զարգանալ` մեկ րոպեում արտադրվում է քառորդ միլիոն նոր նեյրոն: Էմբրիոնի սիրտը նույնպես կազմավորված է: Ճիշտ է, արտաքին սեռական օրգանները դեռևս չեն տարբերվում, բայց եթե տղա է, սկսում է արտադրվել տեստոստերոն (արական հորմոն): 

Եթե մինչև 10-րդ շաբաթը էմբրիոնի անատոմիական կառուցվածքում ամեն ինչ նորմալ է, ուրեմն բնածին անոմալիաների առաջացման վտանգը փոքր է:

Հղիության 11-րդ շաբաթ 

Հղիության ընթացքում կնոջ արտաքինը հաճախ փոխվում է, մաշկը դառնում է թավշյա, մազերը` փայլուն, հայացքը` պայծառ: Այս փոփոխությունները պայմանավորված են հղիության ընթացքում արտադրվող հորմոների բարենպաստ ազդեցությամբ: Օրգանիզմում ավելի մեծ քանակությամբ արյուն է արտադրվում, որից հղիի այտերը վարդագույն են դառնում: Երբեմն լինում է նաև հակառակը. արյան մեջ հորմոնների բարձր մակարդակի դեպքում կնոջ արտաքինում կարող են առաջանալ տհաճ փոփոխություններ: Օրինակ` որոշ կանանց դեմքի վրա ի հայտ են գալիս պիգմենտային բծեր, որոնց անվանում են խլոազմաներ, ՙհղիության դիմակ՚, ՙհղիության թիթեռնիկ՚: Դրանք հատկապես ուժեղանում են, երբ կինը երկար ժամանակ մնում է արևի տակ, իսկ ծննդաբերությունից հետո, երբ հորմոնների քանակը հասնում է նորմայի, դրանք անհետանում են: 

Մաշկի այն հատվածները, որոնք բնականից մուգ են (պտուկների շրջակայքը և պեպենները), ավելի են մգանում: Պորտից մինչև ցայլքային շրջանն ընկած հատվածում կարող է ի հայտ գալ մուգ գիծ: Պիգմենտային բծերը և գծերը կարող են ծննդաբերությունից հետո պահպանվել ևս որոշ ժամանակ և աստիճանաբար անհետանալ:

Արյունատար անոթների լայնացման և արյունազեղման ժամանակ մաշկի վրա առաջանում են սարդանման բծեր և ձեռքի ափերի կարմրություն, որոնք ծննդաբերությունից հետո անցնում են:

Սաղմը 11-րդ շաբաթում.

քաշը` 18-20 գրամ է, 

երկարությունը` մոտավորապես 80 մմ

Այս շաբաթում էմբրիոնալ շրջանն ավարտվում է, և ապագա երեխան կոչվում է պտուղ: Նրա աճը` ընդհուպ մինչև ծնվելը, արագ է ընթանում: Պտղին սնող արյունատար անոթների քանակը պլացենտայում ավելանում է: Ականջներն աստիճանաբար տեղափոխվում են իրենց տեղը: Գլուխը զբաղեցնում է մարմնի կեսը: Զարգանում են ներքին օրգանները: Աղիքների մի մասը արտանկում է պորտալարի մեջ (այս պրոբլեմը լուծվում է զարգացման մյուս շաբաթներում): Աղիքները սկսում են գործել, առաջանում են կծկանքներ, որոնք գալարակծկանք են հիշեցնում : Ավելի ուշ ժամկետներում աղիքներով արտաթորվում են մեռած բջիջները և հարպտղային ջրերը` որպես առաջնային կղանք (մեկոնիում): 

Հղիության 12-րդ շաբաթ 

Հղիության ընթացքում օրգանիզմը ենթարկվում է բազմաթիվ փոփոխությունների: Ֆիզիկական վարժությունները ոչ միայն թույլ են տալիս հեշտ հարմարվել նոր վիճակին, այլև հղիին պատրաստում են մանկածնական գործընթացին: 

Ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ արյան մեջ են անցնում մեծ քանակությամբ նյութեր` էնդորֆիններ, որոնք վերացնում են լարվածությունը: Այս ֆերմենտները կարող են թափանցել պլացենտայի մեջ և պտղի վրա բարենպաստ ազդեցություն թողնել: Հղիության ժամանակ ֆիզիկական լավ վիճակը ծննդաբերության բարեհաջող գրավականներից է, ինչպես նաև նպաստում է ծննդաբերությունից հետո կնոջ նախկին կազմվածքի արագ վերականգնմանը: Խորհուրդ է տրվում մարմնամարզությամբ զբաղվել հաճախակի, բայց կարճատև: Նշենք, որ առաջին եռամսյակում բարձր է վիժելու վտանգը, ուստի պետք է խուսափել ինտենսիվ վարժություններից և խորհրդակցել մասնագետի հետ: 

Եթե մինչև հղիանալը կինը կանոնավոր զբաղվել է որևէ մարզաձևով, կարող է շարունակել պարապմունքները հղիության և առաջին, և երկրորդ եռամսյակում: 

Լողը և զբոսանքը հղիի համար ֆիզիկական ակտիվության կատարյալ ձևեր են, հատկապես եթե նա մինչ այդ զբաղվել է լողով: Զբոսանքը նպաստում է արյան շրջանառության և մարսողության լավացմանը, իսկ լողը` մկանների տոնուսի և դիմադրողականության բարձրացմանը: 

Եթե դեռես չեք այցելել մանկաբարձ-գինեկոլոգին, անպայման այցելեք:

Սաղմը 12-րդ շաբաթում.

քաշը` 20-25 գրամ է, 

երկարությունը` մոտավորապես 90 մմ:

Հղիության 13-րդ շաբաթ

Արգանդը մեծանում է լայնությամբ` մինչև 10 սմ: Կոնքազդրային շրջանը նեղանում է և բարձրանում դեպի որովայնի խոռոչ: Գերձայնային հետազոտությամբ պտղի չափերից ելնելով, բժիշկը արդեն հստակ կարող է որոշել ծննդաբերության ժամկետը:

Հղի կնոջ սիրտն աշխատում է ավելի արագ: Սկսում է խփել րոպեում մի քանի զարկով ավելի, որ կարողանա հաղթահարել արյան ավելացած շրջանառությունը: 

Հղիության առաջին եռամսյակում (առաջին 13 շաբաթներ) հղիի միջին քաշը սովորաբար ավելանում է 1,5-2 կգ-ով:

Պտուղը 13-րդ շաբաթում. 

քաշը 40-50 գրամ է,

երկարությունը` մոտավորապես 10-11 սմ:

Պտուղը սկսում է արագ աճել: Այսպես, զարգանում են ձեռքերի և ոտքերի եղունգների սաղմը: Մկանային համակարգը բավական զարգացած է, սակայն շարժումները դեռևս անկառավարելի են: Իմպուլսները հաղորդվում են ողնուղեղ, քանի որ գլխուղեղը զարգացած է ոչ բավարար: Աղիքներն այլևս դուրս չեն գալիս որովայնի խոռոչից:

Եթե պտուղն արական սեռի է, ապա նրա իգական օրգանները վերափոխվում են` տեղի տալով արականին:

Պտղի կոպերը սերտաճած են, թաթիկները բավական երկար: Նա սկսում է ծծել բութ մատը, բայց ընդհանրապես «ծծել» բառը չափազանցված է, քանի որ նա պարզապես մատը մոտեցնում է բերանին: Սկսում է զարգանալ այն հյուսվածքը, որից պետք է ձևավորվեն ոսկորները` հատկապես գլխի և վերջույթների: Արդեն նշմարվում են մի քանի կողերը: Քիթը և կզակը ընդգծված են ավելի հստակ: Մի քանի շաբաթ հետո պտուղը սկսում է շարժվել ՙինչպես մեծը՚: Նրա կրծքավանդակը շնչառության ժամանակ շարժվում է, պտուղը նույնիսկ սովորում է կուլ տալ քիչ քանակությամբ հարպտղաջրեր, որը նա կարտաթորի միզելու միջոցով: Այս շրջանում պտղի սնուցումը, թթվածնով ապահովումը և վերամշակված արգասիքների հեռացումը կատարում է պլացենտան, իսկ հետագա ամիսներին կարևոր դեր են խաղում նաև հարպտղաջրերը:

13-րդ շաբաթում պլացենտան արդեն պատրաստ է ձվարաններից ընդունել այնպիսի հորմոններ, ինչպիսիք են պրոգեստերոնը և էստրիոլը, որոնք մեծ դեր են խաղում հղիության զարգացման գործում: 

Հղիության 14-րդ շաբաթ 

Հղիության 14-րդ շաբաթից սկսվում է հղիության երկրորդ եռամսյակը: Հղիներն ավելի ակտիվ են դառնում: Արգանդը նկատելիորեն մեծանում է: 

Պտուղը 14-րդ շաբաթում.

քաշը` 50-60 գրամ է, 

երկարությունը` 12-13 սմ:

  Շարունակում է կազմավորվել ապագա երեխայի դեմքը: Արդեն ընդգծված են քիթը þ թշիկները: Ականջները պարանոցի կողմնային մասերից սկսում են գտնել իրենց տեղը: Այս շաբաթում ի հայտ է գալիս լանուգոն` սաղմնային աղվամազը: Մատների բարձիկների վրա ի հայտ է գալիս մատնահետքերի այնպիսի նկար ¥դակտիլոգրաֆիա` մատնագրություն¤, որը կդառնա նրա այցեքարտըª հետագա ամբողջ կյանքի ընթացքում: Համարվում է, որ սաղմնային աղվամազն ունի պաշտպանիչ ֆունկցիա. պահում է մոմանման նյութը` արտազատուկը, որն արտադրվում է պտղի կողմից: Դեռևս ներարգանդային կյանքում լանուգոյի փոխարեն կաճի ավելի  հաստ  և  կոպիտ աղվամազ, որով էլ կծնվի երեխան: 

Վահանագեղձի զարգացումը նպաստում է հորմոնների արտադրությանը: Տղաների մոտ ի հայտ է գալիս շագանակագեղձը, իսկ աղջիկների մոտ` ձվարանները, որոնք որովայնի խոռոչից իջնում են կոնքազդրային շրջան:

Հղիության 15-րդ շաբաթ 

Այս շրջանում հղիի հագուստը պետք է լինի լայն և ազատ: 

 Եթե զգուշորեն շոշափեք որովայնը, կզգաք, որ արգանդի վերին մասը գտնվում է պորտի մակարդակից մոտավորապես 7-8 սմ ցածր, ապա սկսվում է երկրորդ եռամսյակը: Սա ամենաբարվոք ժամանակաշրջանն է հղիության համար, այլևս չեն անհանգստացնում հղիության առաջին  եռամսյակում  առաջացող  տհաճ  երևույթները, մասնավորապես սրտխառնոցը, փսխումը: 

Պտուղը 15-րդ շաբաթում.

քաշը` 60-80 գրամ է, 

երկարությունը` 14-15 սմ:

Պտղի մաշկը բարակ է և թափանցիկ, որի տակ երևում են բազմաթիվ արյունատար անոթներ: Շարունակում են աճել գլխի մազերը, հոնքերը խտանում են: Պտուղը դառնում է շարժուն և ամուր: Թաթիկները ծալվում են արմնկային և դաստակային հոդերում, նա կարող է սեղմել թաթիկը` բռունցք անել: Շարունակում են ձևավորվել կմախքը և ողնաշարը: 

Ճակատի վրա, թափանցիկ մաշկի տակ, կարելի է տեսնել արյունատար անոթների մանրագույն ցանց: Զարգացման առաջին շաբաթներին «արյան ֆաբրիկան» դեղնուցապարկն է, այնուհետև այդ ֆունկցիան իր վրա է վերցնում պտղի ոսկրածուծը:

Գերձայնային (էխոսկոպիկ) հետազոտություն

Գերձայնը լայնորեն օգտագործվում է մանկաբարձությունում, սաղմի, պլացենտայի վիճակը պարզելու նպատակով: Բարձր հաճախականության ձայների միջոցով, որոնք ուղղվում են դեպի սաղմը և անդրադառնում, թույլ են տալիս պտղին տեսնել էկրանի վրա: Գերձայնային առաջին հետազոտությունները կարելի է կատարել մինչև հղիության 13-րդ շաբաթական ժամկետը: Գերձայնային տոմոգրաֆի միջոցով այս ժամկետում կարելի է պարզել պտղի ներարգանդային հասակը, պտուղների թիվըª մեկ կամ ավելի, տեղակայումը: Հետագայում գերձայնը հնարավորություն կտա պարզելու պլացենտայի, պտղաջրերի, պտղի վիճակը, սեռը և արատների առկայությունը: Գերձայնային հետազոտությունը վտանգավոր չէ պտղի համար, բայց և այնպես, այն պետք է կատարել միայն անհրաժեշտության դեպքում: Ներկայումս խորհուրդ է տրվում գերձայնային հետազոտություն կատարել միայն մեկ անգամ, հղիության 16-18 շաբաթական ժամկետում:  Բայց հիշեք, որ երբ առաջանում են ինչ-որ բարդություններ, օրինակª արյունային արտադրություն, պտղի շարժման խանգարում և այլն, միայն գերձայնը կարող է տալ ճիշտ պատասխան:

Ռելաքսացիա*

Հղիի անհանգիստ, հատկապես նյարդային վիճակը բացասաբար է անդրադառնում պտղի վրա, ուստի լիցքաթափվելու կարողությունը ոչ միայն նպաստում է հղիության նորմալ ընթացքին, այլև համարվում է լավ նախապայման ծննդաբերության համար: Կծկանքների ժամանակ մկանները չափից դուրս լարված են լինում, որը կարելի է նվազեցնել հատկապես ռելաքսացիայով: Այն օգնում է նաև հոգեկան հանգստություն պահպանել: Հղիների համար նախատեսված ուսուցման ժամանակ սովորեցնում են` ինչպես ճիշտ շնչել և թուլացնել մկանները: Դրա համար պետք է հագնել ազատ հագուստ, հարմար դիրքով նստել մահճակալին, հատակին կամ աթոռի վրա: Անհրաժեշտ է տակը դնել այնքան բարձեր և բարձիկներ, որ հարմար լինի: Սկսեք ներբանի մկանների լարումով` մի քանի վայրկյան տևողությամբ: Այնուհետև մկանները թուլացրեք: Նույն ձևով վարժեցրեք ձկնամկանները, ազդրերը, որովայնը, այնուհետև ձեռքերը, ափերը, դեմքը և այլն: Լարեք և թուլացրեք մարմնի բոլոր մկանները` հերթափոխելով: Փակեք աչքերը, հոնքերը բարձրացրեք, ապա իջեցրեք: Վարժությունները կրկնեք սկզբից մինչև վերջ: Նման համալիր վարժություններից հետո զգալի թեթևություն կզգաք: Այսպես պարապեք օրվա մեջ առնվազն մեկ անգամ: Ճիշտ շնչելու իմացությունը կօգնի հաղթահարելու լարվածությունը: Աշխատեք կատարել խորը ներշնչում քթով, այնուհետև դանդաղ արտաշնչեք բերանով: Արտաշնչման ժամանակ որքան հնարավոր է թուլացրեք բոլոր մկանները: Շնչառությունը չպետք է պահել, այլապես մկանները կլարվեն:

Վարժությունների ժամանակ կարող է օգնել ձեր ամուսինը, կատարելով թեթև մերսում, հատկապես մարմնի այն հատվածների, որոնց ձեր ձեռքը չի հասնում:

*Լարված վիճակում գտնվող անձնավորության հոգեբանական լիցքաթափում, հանգստացում

 (շարունակելի)

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ