Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահություն 1.2011

Տուբերկուլոզ բուժման երաշխիքը վաղ հայտնաբերումն է

Տուբերկուլոզ բուժման երաշխիքը վաղ հայտնաբերումն է

Տուբերկուլոզն աշխարհում ամենատարածված վարակիչ հիվանդություններից է: Զարգացող երկրներում մեծահասակների շրջանում հաշվառված վարակակիրների թիվը հասնում է 30-60%-ի: Յուրաքանչյուր տարի մոտավորապես 8 մլն մարդ է տուբերկուլոզով հիվանդանում, իսկ 3 մլն-ը` մահանում:

 

Հինգ տարեկանից բարձր բնակչության շրջանում տուբերկուլոզը մահացության գլխավոր պատճառներից մեկն է:

 

Վարակի հիմնական աղբյուրը տուբերկուլոզով, հատկապես դրա թոքային ձևով հիվանդ մարդն է, որը մանրէներ է արտազատում շրջակա միջավայր: Որոշակի վտանգ է ներկայացնում հիվանդ կենդանիների (կովեր, այծեր) չվարակազերծված (չպաստերիզացված) կաթը: Հիվանդ հավի հում ձուն նույնպես կարող է լինել վարակի աղբյուր. առաջանում է միկոբակտերիոզ, որը տուբերկուլոզի տարատեսակներից է: Բացարձակ իմունիտետ, որը գոյանում է որոշ վարակներով մեկ անգամ հիվանդանալուց հետո, տուբերկուլոզի ժամանակ չի առաջանում: Այսինքն` հնարավոր է, որ մարդ կյանքի ընթացքում հիվանդանա մի քանի անգամ:

 

Հասարակության որոշակի զանգվածներ գտնվում են ռիսկի խմբում, քանի որ տուբերկուլոզով վարակվելու հավանականությունը նրանց մոտ ավելի մեծ է, որոնց հայտնաբերմամբ հնարավոր կլինի կանխել հիվանդության տարածումը, իսկ դա իրականացվում է բժշկական հաստատություններում` պլանային և կանխարգելիչ հետազոտությունների միջոցով: 

 

Գերմանացի գիտնական Ռոբերտ Կոխը 1882-ին մարդկանց ու կենդանիների օրգաններում հայտնաբերեց տուբերկուլոզի հարուցիչը և այդ մասին զեկուցեց Բեռլինում կայացած ֆիզիոլոգների համաժողովում, որի համար նրան շնորհվեց Նոբելյան մրցանակ: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունն այդ օրը հռչակել է տուբերկուլոզի դեմ պայքարի միջազգային օր:

 

Հիվանդության ուշ հայտնաբերման դեպքում դժվարանում է դրա հետագա բուժումը, քանի որ տուբերկուլոզի օջախները մեծ դժվարությամբ են բուժվում: Զանգվածային ֆլուորոգրաֆիական հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս հիվանդներին վաղ հայտնաբերել և, բնականաբար, ժամանակին ձեռնարկել բուժումը: 

 

Տուբերկուլոզը հայտնաբերվում է ճառագայթային,բակտերիոլոգիական մեթոդներով, տուբերկուլինային` Մանթուի փորձով:

 

Ամենատարածվածը և մատչելին մանրադիտակայինն է, որը հիմնված է հարուցչի սպիրտաթթվային կայունության վրա: Ավելի զգայունը ցանքսի եղանակն է, երբ հիվանդի խորխը կամ մյուս արտազատուկները` մեզը, թարախը և այլն, ցանում են սննդային (ձվային) միջավայրում: Այս մեթոդի առավելություններից է և այն, որ կարելի է տարբեր կենսաբանական եղանակներով որոշել հարուցչի տեսակը` մարդկային, եզան, ատիպիկ, նրա ախտածնության աստիճանը և տարբեր դեղորայքների նկատմամբ զգայունությունը: Մեթոդները կիրառում են բարձր ռիսկի խմբում ընդգրկված անձանց և դիսպանսեր հսկողության տակ գտնվող հիվանդների նկատմամբ: Հիվանդության դեպքում ախտահարվում են օրգան-համակարգերը, այդ պատճառով տուբերկուլոզի արտաթոքային ձևի դեպքում ախտորոշումն իրականացվում է հատուկ մեթոդներով: 

 

Հիվանդության ժամանակին հայտնաբերումը թույլ է տալիս բացահայտել վարակի հիմնական օջախները և կանխել դրա հետագա տարածումը: 

 

Այսօր գոյություն ունեն կանխարգելման 4 եղանակներ.

 

  • սոցիալական. մարդկանց կենսամակարդակի բարձրացում, հատկապես լիարժեք` վիտամիններով և սպիտակուցներով հարուստ սնունդ,

  • սանիտարահակահամաճարակային. հիվանդի մեկուսացում, վարակի օջախում սանիտարահիգիենիկ և հակահամաճարակային միջոցառումների ձեռնարկում` ախտահանում, հիվանդի հետ շփվողների, հատկապես երեխաների և անչափահասների հետազոտում,

  • սպեցիֆիկ.

  • նորածինների հակատուբերկուլոզային BCG-պատվաստում և կրկնապատվաստում 6-7 տարեկանում (տարբեր երկրներում կրկնապատվաստման ժամկետները որոշվում են ըստ համաճարակային վիճակի և ազգային ծրագրերի),

  • քիմիական միջոցներով կանխարգելում` շփվողների և վարակվածների շրջանում քիմիական պատրաստուկների պարբերաբար օգտագործում, 

  • կլինիկական` հիվանդության վաղ հայտնաբերում և լիարժեք բուժում, պահպանելով սանիտարահակահամաճարակային կանխարգելման վերը նշված կանոնները:

 

Ֆլուորոգրաֆիական զանգվածային հետազոտություններով հայտնաբերվում են շնչառական օրգանների հիվանդությունները, հնարավոր է նաև թոքերի քաղցկեղը, լիմֆոգրանուլեմատոզն ու ավշային հանգույցների փոփոխությունները, որոնք նախնական շրջանում ընթանում են անախտանիշ և հեշտ են ենթարկվում բուժման: 

 

Պարտադիր հետազոտման ենթակա են այն անձինք, ովքեր դիմել են պոլիկլինիկա, սակայն չեն հետազոտվել ռենտգենյան մեթոդով և նրանք, ովքեր գտնվում են բարձր ռիսկի խմբում` սոցիալապես անապահով խավ, փախստականներ, ներգաղթյալներ, ուղղիչ-աշխատանքային հաստատություններում գտնվողներ, թմրամոլներ, նրանք, որոնց թոքերը և ներկրծքային ավշային հանգույցները ենթարկված են փոփոխությունների` կրակալումներով ու խոռոչային օջախներով, և այն պատանիները, որոնց մոտ Մանտուի փորձից հետո առաջացել է գերզգայնության ռեակցիա: 

 

Բարձր ռիսկի խմբի մեջ մտնում են տուբերկուլոզով այն հիվանդները, որոնց մոտ կան զուգընթաց հիվանդություններ`թոքերի պրոֆեսիոնալ, ինչպես նաև քրոնիկական, ուռուցքային, սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդություններ, արյան շրջանառության անբավարարություն (հատկապես սրտի արատների դեպքում) և այլն, ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով հիվանդները, նաև նրանք, ովքեր երիտասարդ տարիքում տարել են էքսուդատիվ թոքամիզ (պլևրիտ): Ֆլուորոգրաֆիանզանգվածային հետազոտության ավելի հուսալի և արագ մեթոդ է, որով հնարավոր է տարվա ընթացքում 50000 հետազոտություն կատարել, ինչը նպաստում է տուբերկուլոզի նախնական ձևերի ժամանակին հայտնաբերմանն ու հիվանդության տարածվածության կանխմանը: Ֆլուորոգրաֆիական հետազոտությունը կարելի է կրկնել 6 ամիսը մեկ, իսկ ռենտգենյանը` բացառիկ դեպքերում: 

 

Ներկայումս կիրառվում է տուբերկուլոզի բուժման DOTS ծրագիրը (directorly observed treatment short-course)` կարճաժամկետ բուժում անմիջական հսկողության ներքո, որը մշակվել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից և կիրառվում է գրեթե 100 երկրներում, այդ թվում` և Հայաստանում: Այդ ծրագիրը առաջարկվել է այն դեպքերի համար, երբ հիվանդն անկանոն բուժման հետևանքով դարձել է տուբերկուլոզի հարուցչի դեղակայուն ձևեր արտազատող: Ներկայումս այդ ծրագիրը կիրառվում է Երևանի մի քանի համայնքներում` միջազգային կազմակերպությունների ֆինանսավորմամբ: Ստացիոնար բուժումն իրականացվում է հանրապետական հակատուբերկուլոզային դիսպանսերում: 

 

Այսպիսով, տուբերկուլոզի տարածումը և դրա քրոնիկական պրոցեսների զարգացման կանխումն ունեն կարևոր նշանակություն:

 

Չնայած 20-րդ դարում տուբերկուլոզի դեմ պայքարի գործում բազմաթիվ երկրներում ձեռք բերված զգալի նվաճումներին, անհրաժեշտ է ընդունել, որ նոր հազարամյակում ևս այդ վտանգավոր հիվանդությունը շարունակում է մնալ առողջապահության առաջնահերթ և կարևորագույն խնդիրներից մեկը:

 

Կոփված մարդը, որը չի տառապում այլ հիվանդություններով, ապրում է կենցաղային նորմալ պայմաններում, լիարժեք սնվում է և չունի վնասակար սովորություններ ու ժառանգական նախատրամադրվածություն, օրգանիզմի բարձր դիմադրողականության շնորհիվ ավելի հազվադեպ է հիվանդանում տուբերկուլոզով:

Հեղինակ. Լուսինե ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ ՀՀ ԱՆ Ս.Ք. Ավդալբեկյանի անվան առողջապահության ազգային ինստիտուտ
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 1.2011 (290)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Շնորհավորում ենք
Շնորհավորում ենք

Դեռ նորավարտ բժիշկ էր, բարետես, շրջապատում աչքի ընկնող արտաքինով, երիտասարդական ավյունով լեցուն: Ի թիվս այլ գայթակղությունների, գիտությամբ զբաղվելու ձգտումը իրականացնելու քայլերի առաջին բերքահավաքը...

Բժիշկներ
Նախարարը ներկայացրեց ոլորտի զարգացման գերակա ուղղությունները

Վերջերս լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ՀՀ առողջապահության նախարար Հարություն Քուշկյանը խոսելով համակարգի գործունեության առանցքային խնդիրները կարգավորելու, պետական քաղաքականության հիմնական սկզբունքները ոլորտում ամրագրելու...

Հրատապ թեմա Հայաստանում ԼՈՒՐԵՐ: Բժշկական իրավունք
Կայքեր` առողջապահական կազմակերպությունների համար

ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով սահմանվել է առողջապահական կազմակերպությունների կայքերի կառուցվածքին ու բովանդակությանը ներկայացվող հետևյալ պահանջները...

Հրատապ թեմա Հայաստանում ԼՈՒՐԵՐ: Բժշկական իրավունք
Հայաստանի վիրաբուժությունը ծանր կորուստ կրեց
Հայաստանի վիրաբուժությունը ծանր կորուստ կրեց

Կյանքից վաղաժամ հեռացավ «Միքայելյան վիրաբուժության ինստիտուտ» ՓԲԸ տնօրեն, ՀՀ ԱՆ առողջապահության ազգային ինստիտուտի վիրաբուժական նեղ մասնագիտությունների ամբիոնի վարիչ...

Բժիշկներ
Հայաստանում արձանագրված սեռավարակների դեպքերը

XX դարի վերջին և XXI դարի սկզբին Հայաստանի Հանրապետությունը զգալի զարգացում ապրեց, սակայն դրան զուգահեռ ավելացավ սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների` սեռավարակների (ՍՎ) թիվը, որին նպաստեցին...

Վեներաբանություն
Միզապարկի լորձաթաղանթի կազմաբանական փոփոխությունները` պայմանավորված միզապարկի դիվերտիկուլով

Բանալի բառեր. դիվերտիկուլ, մետապլազիա, դիսպլազիա

Ներածություն

Միզապարկի դիվերտիկուլը կույր վերջացող պարկանման գոյացություն է, որն ունի վզիկ, հատակ և մարմին: Այն լինում է բնածին և ձեռքբերովի: Ըստ գրականության տվյալների...

Ուրոլոգիա
Ատորվաստատինի արդյունավետության և անվտանգության գնահատումը

Բանալի բառեր. կանխարգելում, սրտի իշեմիկ հիվանդություն, ստատիններ, հակալիպիդեմիկ բուժում, ատորվաստատին

Սիրտ-անոթային հիվանդությունների (ՍԱՀ) կանխարգելման հրատապության խնդիրը...

Սրտանոթաբանություն Դեղագիտություն
Վարակը և իմունիտետը որպես հակասությունների օրինաչափ միասնություն` բնության մեջ համաճարակային գործընթացը դեպի հավերժություն տանող պայքարում (համաճարակաբանի մտորումներ)

Բնությունը միասնական է` յուր հակասություններով, «սխալներով»,«պոռթկումներով», կատակլիզմներով ու բարերարությամբ հավասարակշռված, համակարգված, ճշմարիտ ու ներդաշնակ: Այս հատկանիշներն իրենց տարբեր դրսևորումներով ներդրված են յուրաքանչյուր...

Վարակաբանություն
Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)

Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի և շրթունքների կարմիր երիզի բշտային և էրոզիվ ախտահարումներ կարող են դիտվել, բացի սովորական բշտախտից, նաև մի շարք այլ հիվանդությունների (բազմաձև էքսուդատիվ էրիթեմա, աֆթոզ ստոմատիտ, սովորական...

Ստոմատոլոգիա
Կին և տղամարդ (սկիզբը` նախորդ համարում)
Կին և տղամարդ (սկիզբը` նախորդ համարում)

Նախորդ համարում մենք անդրադարձել էինք կնոջ և տղամարդու միջև եղած տարբերություններին, որոնք առավել ցայտուն են արտահայտված: Մենք հավակնություն չունենք նկարագրելու բոլոր տարբերությունները...

Հոգեկան առողջություն
Հոգեբույժների համաշխարհային ասոցիացիայի տարածաշրջանային գիտաժողովը Երևանում
Հոգեբույժների համաշխարհային ասոցիացիայի  տարածաշրջանային գիտաժողովը Երևանում

2011թ. ապրիլի 14-ին Երևանի Ալ.Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնի դահլիճում տեղի ունեցավ հոգեբույժների համաշխարհային ասոցիացիայի տարածաշրջանային գիտաժողովի բացման հանդիսավոր արարողությունը...

Իրադարձություններ Հայաստանում Միջոցառումներ
Շարունակեք ապրել լիարժեք կյանքով
Շարունակեք ապրել լիարժեք կյանքով

Հաճախ ասում են, թե կինն այնքան տարեկան է, որքան երևում է, սակայն, ցավոք սրտի, տարիքին զուգընթաց, 45-50-ից հետո, երբ սկսվում է դաշտանադադարի շրջանը, նրա օրգան-համակարգերում (միզասեռական, սիրտ-անոթային...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Լեղաքարային հիվանդություն
Լեղաքարային հիվանդություն

Խմբագրություն են դիմել թոշակառուներ` Նորք թաղամասի բնակիչ Վ. Սարուխանյանը, Մալաթիայից` Է. Մուրադյանը: Նրանցից մեկը գանգատվում է լեղուղիների քարերի հետևանքով ժամանակ առ ժամանակ աջ թուլակողի շրջանի երբեմն խիստ սրացող ցավերից...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Աղիքների դիսբակտերիոզ
Աղիքների դիսբակտերիոզ

Առողջ մարդկանց աղիքներում 500 տեսակի տարբեր մանրէներ կան, որոնց մեծ մասը դրական ազդեցություն ունի մարսողական համակարգի, բնականաբար և ողջ օրգանիզմի վրա...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Զարկերակային ճնշման չափման եղանակները
Զարկերակային ճնշման չափման եղանակները

Արյան ճնշման չափումը զարկերակային ճնշման որոշման, իսկ գերճնշման դեպքում` նաև ախտորոշման և բուժման հիմքն է, և, հետևաբար, չափման ճշգրտությունը էականորեն կարևորվում է զարկերակային գերճնշման ախտորոշման հարցում...

Սրտանոթաբանություն

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ