Անպտղության ժամանակ հոգեբանական գործոններով պայմանավորված տղամարդկանց սեքսուալ դիսֆունկցիաները

Նախաբան: Տղամարդկանց անպտղության խնդիրը դարձել է ավելի արդիական, որի հետ կապված բազմաթիվ հետազոտություններ են կատարվում այդ ուղղությամբ: Հաճախ զույգի անպտղության բուժման ժամանակ բավարար ուշադրություն չի դարձվում ընտանիքում սեքսուալ ներդաշնակությանը, տղամարդու սեքսուալ առոողջությանը:

Ընդհանուր անպտղության կառուցվածքում տղամարդու գործոնը կազմում է 50%, որպես ինքնուրույն գործոն՝ 35% : 

Այն դեպքերում, երբ զույգի անպտղության վիճակը պայմանավորված է միայն տղամարդու գործոնով, սեքսուալ համակարգը պաթոգեն գործոնների համար դառնում է ավելի խոցելի, դիտվում է արտահայտված դեպրեսիա: Ենթադրվում է, որ ֆերտիլության խնդիրներով տղամարդիկ այս կամ այն չափով գնահատում են իրենց սեքսուալ ֆունկցիան որպես ոչ ադեքվատ և ունենում են էրեկցիայի ու օրգազմի հետ կապված խնդիրներ: 

Մինչ այժմ, տղամարդու անպտղության բուժման ժամանակ հիմնականում անտեսվում կամ բավարար չափով ուշադրություն չի դարձվում անպտղության՝ որպես հոգեբանական սթրեսոգեն գործոնի ազդեցություն տղամարդու սեքսուալ ֆունկցիայի վրա, այդ իսկ պատճառով զույգերի միջև ի հայտ եկած միջանձնային դիսհարմոնիան ցածրացնում է անպղության բուժման արդյունավետությունը և հաճախ հանգեցնում շարունակական բուժումից հրաժարվելուն: 

Մենք մեր առջև խնդիր ենք դրել պարզաբանել տղամարդու անպտղության ժամանակ ի հայտ եկած սեքսուալ դիսֆունկցիաների ախտաբանությունը, կատարել այդպիսի դիսֆունկցիաների համակարգային կառուցվածքային վերլուծություն, առաջարկել համապատասխան արդյունավետ բուժական մեթոդիկա, որը կբարձրացնի բուժման արդյունավետությունը: 

Հետազոտման օբյեկտ են այն տղամարդիկ, որոնց մոտ ախտորոշվել է տղամարդու անպտղություն և առկա են սեքսուալ խանգարումներ, ընդ որում, սեքսուալ խանգարումները զարգանում են այն բանից հետո, երբ տղամարդիկ ունենում են սեռական դժվարություններ: Բոլոր այս դժվարությունները պայմանավորված են սերմնահեղուկի ֆերտիլության հետ կապված խնդիրների ախտորոշմամբ: 

Նյութը մեթոդները 

Հետազոտությունը կատարվել է Սեքսոլոգիայի համալսարանական կլինիկայում (ԵՊԲՀ Սեքսոլոգիայի ամբիոն): 

Հետազոտման մեջ ընդգրկվել են այն տղամարդիկ, որոնց մոտ հայտնաբերվել է սերմնահեղուկի ֆերտիլության հետ կապված խնդիրներ: Ուսումնասիրության տողությունը եղել է շուրջ 6 ամիս, որի ընթացքում ուսումնասիրվել են 70 անպտուղ ամուսնական զույգեր, որոնք դիմել են առաջնային անպտղության գանգատով: Տղամարդկանց տարիքը եղել է 22-35 տարեկան: Ուսումնասիրության ընթացքում օգտագործվել են սեքսուալ ֆունկցիայի ուսումնասիրման միջազգային ինդեքսը` International Index of Erectile Function (IIEF5), դեպրեսիայի գնահատման Հեմիլտոնի սանդղակը և սերմնահեղուկի ուսումնասիրման ստանդարտ հետազոտությունը` ԱՀԿ-ի հանձնարարականներով. «The World Health Organization guidelines to determine sperm concentration and motility»: Որպես սերմնաբջիջների ստանդարտ կոնցենտրացիա ընդունվում է ≥20*10 6/մլ, շարժունակությունը ≥50%, նորմալ սերմնաբջիջների թիվը ≥30%: Հետազոտությունը ընդգր-կում է այն տղամարդկանց, որոնց մոտ սերմնահեղուկի ուսումնասիրման ստանդարտ հետազոտությունում առկա է որևէ պարամետրի խանգարում: 

Ուսումնասիրության խմբերը. մինչև անպտղության ախտորոշումը և բուժումը այդ տղամարդիկ սեքսուալ ոլորտին վերաբերվող գանգատներ չեն ունեցել: Ուսումնասիրության ժամանակ այցելուները խմբավորվեցին ըստ առկա սեքսոլոգիական նոզոլոգիայի` I խումբ` գենիտալ ռեակցիայի անբավարարություն, II խումբ` օրգազմի ֆունկցիայի խանգարում, III խումբ` վաղաժամ սերմնաժայթքում: Ուսումնասիրման ընթացքից դուրս հանվեցին այն տղամարդիկ` թվով 5, որոնք մինչ հետազոտությունն արդեն ունեին սեքսուալ դիսֆունկցիա ( IIEF-5-20): 

Արդյունքներ վերլուծություն 

Գենիտալ ռեակցիայի անբավարարություն կամ էրեկտիլ դիսֆունկցիա ախտորոշվեց 38 հետազոտվողների մոտ (54.3%), օրգազմի ֆունկցիայի խանգարում` 18 հետազոտվողների մոտ (25.7%) և վաղաժամ սերմնաժայթքում` 14 հետազոտվողների մոտ (20%) 

Արդյունքները խմբավորվել են ստացված արդյունքների հավաստիությունը և որոշվել է համապատասխան վիճակագրական մեթոդներով: 

Հետազոտության ժամանակ հայտնաբերված սեռական առողջության խանգարումների համակարգային կառուցվածքային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ անպտղությունը` հանդես գալով որպես սթրեսոգեն հոգեախտաբանական գործոն, առաջ է բերում անձի սեքսուալության արտահայտված խանգարումներ, ազդելով սեքսուալ ակտիվության գրեթե բոլոր դրսևորումների վրա: 

Որպես առաջնային ախտահարման թիրախ, վնասելով հոգեբանական բաղադրիչը, աստիճանաբար ընդգրկում է էրեկցիոն էյակուլյատոր բաղադրիչը` միաժամանակ ախտահարելով հոգեբանական սոցիալ-հոգեբանական կոմպոնենտները: Էմոցիոնալ հոգեբանական ծանրաբեռնվածությունը կրիզիսային փոփոխություններ է մտցնում տղամարդու շատ ֆունկցիոնալ ակտիվությունների մեջ: Տվյալ դեպքում անպտղությունը սթրեսոգեն գործոն է համարվում հուզական սեռական խանգարումների համար, իսկ վերջիններս կարող են սերմնահեղուկի ֆերտիլության հետ կապված խնդիրների ծագման պատճառ դառնալ: Կյանքի շատ սթրեսային գործոնների շարքում ինֆերտիլությունը զբաղեցնում է նեգատիվ առումով բավականին բարձր տեղ: Մեր հետազոտության մեջ տղամարդկանց 54.3%-ի մոտ ի հայտ եկան էրեկցիայի խանգարումներ, 25,7% դեպքերում` օրգազմի հետ կապված խնդիրներ և 20% դեպքերում` վաղաժամ սերմնաժայթքում: Վերոհիշյալ սեքսուալ դիսֆունկցիաները հոգեբանական բնույթի են և պայմանավորված են նաև ինֆերտիլության տևողությամբ ու տղամարդու սեռական կոնստիտուցիայով (թույլ, միջին, ուժեղ)

Եզրակացություն 

Այս հետազոտության արդյունքները թույլ են տալիս եզրակացնելու, որ տղամարդկանց անպտղության բուժման ժամանակ անհրաժեշտ է պատշաճ ուշադրություն դարձնել անձի մոտ ի հայտ եկած սեքսուալ առողջության խանգարումներին, քանզի դրանք մեծ թիվ են կազմում և չախտորոշվելու ու համապատասխան մասնագիտական բուժում չիրականացնելու պարագայում մեծապես տուժում է անպտղության բուժման արդյունավետությունը, ամուսնական զույգերը հիասթափություն ապրելով, ընդհատում են բուժումը կամ ամուսնալուծվում են: Մենք առաջարկում ենք անպտղության ժամանակ բուժական ծրագիրն իրականացնել մուլտիդիսցիպլինար թիմով, որում ընդգրկված կլինի նաև սեքսապաթոլոգ: Բուժման մոտեցումները պետք է կրեն կոմպլեքս, ֆրագմենտային էտապային բնույթ, ինչը կբարձրացնի անպտղության բուժման արդյունավետությունը: 

Գրականություն 

1. Հակոբյան Ա.Է., Ներսիսյան Ն.Ռ. Կլինիկական սեքսոլոգիա, Երևան, 2006: 
2. Հակոբյան Ա.Է., Զաքարյան Մ.Հ., Ներսիսյան Ն.Ռ. Սեքսոպաթոլոգիա ռեպրոդուկտոլոգիա, Երևան, 2003: 
3. Василченко Г.С. Общая сексопатология. Москва; Медицина; 2005. 
4. Link P.W., Darling C. Couples undergoing infertility treatment: dimensions of life satisfaction. J Sex Marit Ther 1986; 12: 46–59. 
5. Cook E.P. Characteristics of the biopsychosocial crisis of infertility. J Counsel Develop 1987; 65:465–70. 
6. Band D.A., Edelman R.J., Avery S., Brinsden P.R. Correlates of psychological distress in relation to male fertility. Br J Health Psychol 1998; 3:245–56. 
7. Wong W.Y., Thomas C.M.G., Merkus J.M., Zielhuis G.A., Theunissen S. Male factor subfertility: possible causes and impact of nutritional factors. Fertil Steril 2000; 73:435–42. 
8. Williams L., Bischoff R., Ludes J. A biopsychosocial model for treating infertility. Contemp Family Ther, 1992; 14:309–22. 
9. Stanton A.L., Tennen H., Affleck G., Mendola R., Cognitive appraisals and adjustment to infertility. Women Health 1991; 17:1–15. 
10. Wright J., Duchesne C., Sabourin S., Bissonnette F., Benoit J., Girard Y. Psychosocial distress and infertility: men and women respond differently. Fertil Steril 1991; 55:100 

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ