Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 1-4.2004 (17-20)

Կարիեսի տարածվածությունը և ինտենսիվության աճը ՀՀ զորակոչ տարիքի պատանիների մոտ

Բանալի բառեր: զորակոչիկ, կարիես, պլոմբա, հեռացում

Վերջին տարիների գրականության մեջ, ինչպես նաև զանգվածային լրատվական միջոցների կողմից, շատ է քննարկվում այսօրվա զորակոչիկների սոմատիկ և ֆիզիկական առողջության ցածր մակարդակը: Սակայն նրանց ստոմատոլոգիական վիճակին նվիրված հետազոտությունների քանակը շատ աննշան է [1–3]: 18 տարեկանում պատանիները զրկվում են մանկաբույժների հսկողությունից, որի հետևանքով նրանց բերանի խոռոչի իրավիճակը դուրս է մնում նաև մանկական ստոմատոլոգի դիտարկումից:

 

Նկար 1. Հետազոտվածների բաշխումը ըստ բնակավայրի

 

Տվյալ հետազոտության նպատակն էր զորակոչիկների ստոմատոլոգիական առողջության մակարդակի որոշումը և համեմատական վերլուծությունը նույնատիպ հետազոտության հետ, որը կատարվել է 1987թ.: Ենթադրում ենք, որ ստացված տեղեկությունները ընդհանուր առմամբ արտացոլում են Հայաստանի Հանրապետության զորակոչիկների ստոմատոլոգիական վիճակը:

 

Նյութը և մեթոդը


Մեր կողմից անցկացվել է զորակոչիկների ստոմատոլոգիական հետազոտություն շրջանային հավաքակայանում` բժշկական հանձնաժողովի անցկացման ժամանակ: Նրանցից 887-ը ք. Երևանից էին, 823-ը ՀՀ մարզերից (աղ. 1): Հետազոտությունը անցկացվել է ըստ ՀԱԿ-ի մեթոդի՝ տվյալների գրանցումով հատուկ քարտերում և դրանց հետագա համակարգչային մշակումով:

 

Աղյուսակ 1

հմ.

Մարզ

Հետազոտության տարեթիվը

1987

2003

1.

Երևան

84

803

2.

Կոտայք

10

343

3.

Շիրակ

37

184

4.

Լոռի

23

226

5.

Ընդամենը

154

1556


Արդյունքները և նրանց քննարկում


Ստացված տվյալները վկայում են այսօրվա հայկական բանակի լուրջ ստոմատոլոգիական անբարեհաջող վիճակի մասին: 1987թ.ատամների կարիեսով տարածվածությունը կազմել է Երևանի բնակիչների մոտ 65%, մարզերում 78%; 2003 թ. տարածվածությունը կազմել է 80.5% Երևանում և 74.1% մարզերում: Զորակոչիկների մոտավորապես 78% ունեն կարիեսով ախտահարված, պլոմբված կամ հեռացված ատամներ, այսինքն զննված ատամնաշարերի տասնըհինգից միայն մեկն է եղել ինտակտ: ԿՊՀ (կարիես, պլոմբա, հեռացում) ինդեքսների վերլուծությունը (աղ. 2 և 3) բացահայտեցին նրանց առավել ցածր արժեքները քաղաքում` համեմատած մարզերի հետ, ինչը բացատըրվում է մի շարք պատճառներով և, ամենից առաջ խմելու ջրի մեջ ֆտորի քանակի ավելի բարձր պարունակությամբ (0.4-0.6 մգ/լ` Երևանում; 0.1-1.25 մգ/լ` մարզերում) [5]:

 

Աղյուսակ 2. Կարիեսի ինտենսիվությունը ըստ բնակավայրերի, 1987թ.

հմ.

Մարզ

ԿՊՀ

Կարիես

Պլոմբա

Հեռացում

1

Երևան

2.35

1.82

0.45

0.6

2.

Կոտայք

4.1

2.5

0.2

1.4

3.

Լոռի

3.5

2.1

0.6

0.8

4.

Շիրակ

5.3

2.8

0.97

1.6

 

Աղյուսակ 3. Կարիեսի ինտենսիվությունը ըստ բնակավայրերի, 2003թ.

հմ.

Մարզ

ԿՊՀ

Կարիես

Պլոմբա

Հեռացում

1.

Երևան

3.47

2.29

0.98

0.2

2.

Կոտայք

3.41

3.02

0.35

0.04

3.

Լոռի

5.81

4.04

1.45

0.32

4.

Շիրակ

3.83

2.94

0.59

0.3

 

Նկար 2. Կարիեսի ինտենսիվության համեմատական վերլուծությունը ըստ բնակավայրերի

 

Ինտենսիվության ցուցանիշի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը թույլ տվեց սահմանել կարիես բաղադրամասի գերակշռումը այն դեռահասների մոտ, որոնք մարզերից էին: Այսպես, 1987թ. մարզերում 2.5 միջին ցուցանիշի ժամանակ կարիեսով ախտահարված էր 3-4 ատամ: Պլոմբա բաղադրամասը հավասար էր 0.59; իսկ հեռացում ցուցանիշը հավասար էր 1.3: 2003թ. հետազոտությունների ժամանակ այդ ցուցանիշները կազմում էին կարիես` 3.3; պլոմբա` 0.79; հեռացում ` 0.22: Երևանում այդ ցուցանիշները կազմում էին 1987թ. կարիես` 1.82; պլոմբա ` 0.45; հեռացում` 0.6; 2003 թվականին ՝կարիես` 2.29; պլոմբա` 0.98; հեռացում ` 0.2:

 

Ինտենսիվության ցուցանիշի վերլուծությունը երևան բերեց առավել բարձր սանացիոն աշխատանքներ Երևան քաղաքում և մարզկենտրոններում: Երևանի զորակոչիկների մոտ պլոմբա ցուցանիշը կազմել է 1987թ. 0.45, իսկ նրանց հասակակիցների մոտ շրջաններում` 0.2:

 

Մեր կողմից որոշվել է նաև ստոմատոլոգիական օգնության մակարդակը (ՍՕՄ) մարզերում և Երևանում այդ տարիներին: 1987թ. ՍՕՄ-ը հավասար էր Երևանում՝ 49%, Կոտայքում՝ 4.9%; Շիրակում՝ 47.2%; Լոռիում՝ 38.3%: 2003թ. այդ ցուցանիշները հավասար էին 35.6; 2.3; 19.9 և 23.5 համապատասխանաբար: Սակայն, Լեուսի [4] հանձնարարականի համաձայն, ստոմատոլոգիական օգնության ցուցաբերման այս մակարդակը գնահատվում է անբավարար (10-49%), ինչը միանգամայն իրականորեն է արտացոլում ստեղծված իրավիճակը և չի կարող չանհանգստացնել մասնագետներին: Հարց է ձագում, թե ինչու ք. Երևանում, որտեղ երեխաների և դեռահասների բերանի խոռոչի սանացիայի մակարդակը վերջին տարիներին բավականին բարձր էր, այդքան շատ պատանիներ ատամների բուժման կարիք ունեն: Բարձր դասարանցիների, ԲՈՒՀ-երի ուսանողների զանգվածային հետազոտությունները վկայում են սանացիոն աշխատանքները բնութագրող ցուցանիշների էական տարբերությունների մասին: Ստոմատոլոգիական օգնության մակարդակի ցուցանիշը դպրոցականների մոտ կազմում է միջինը 70%, ԲՈՒՀ-երի և քոլեջների ուսանողների մոտ` 45%, մարզերում բնակվող դեռահասների մոտ` 35%: Թվերը արտացոլում են իրականությունը: Այսօր մանկական ստոմատոլոգները ի վիճակի չեն ամբողջ ծավալով ստոմատոլոգիական օգնություն ցույց տալ երեխաներին և դեռահասներին: Ուշադրությունը կենտրոնացնում են այն ուղղություններին, որտեղ նախորդ տարիներին ձեռք բերված դրական արդյունքները կարող են իսկապես պահպանվել, հատկապես դպրոցներում: ԲՈՒՀ-երի ուսանողները երեկվա դպրոցականներն են, որոնց մոտ որոշակի ժամանակ պահպանվում է, սակայն աստիճանաբար կորում է դպրոցական սանացիոն արդյունքը: Մարզերում բնակվող դեռահասների մոտ, որ կազմում են զորակոչիկների հիմնական զանգվածը, դրությունը բարենպաստ չէ: 15-17 տարեկանում ստոմատոլոգիական օգնության մակարդակը արագընթած իջնում է: Ստեղծված իրավիճակում բարդացած կարիեսի, հեռացված ատամների և հետագայում պրոթեզավորման դեպքերի աճը դառնում է անխուսափելի: Դրա մասին են վկայում հետևյալ թվերը՝ Երևանի զորակոչիկների մոտ 70% ունեն հեռացված ատամներ; շրջանների դեռահասների մոտ՝ 85%; այսինքն ամեն չորրորդը կարիք ունի օրթոպեդիկ բուժման: Շատ զորակոչիկներ ունեն հեռացման ենթակա ատամներ` հիմնականում առաջին վերին և ստորին աղորիքները: Երևան քաղաքում դրանց թիվը հասնում է 11%; մարզերում այն ավելի բարձր է և հավասար է 28-ի, այսինքն ամեն երրրորդը ունի վիրաբույժ-ստոմատոլոգի կարիք:

 

Ստացված տվյալները խոսում են հանրապետությունում ստոմատոլոգիական ծառայության անբարենպաստ իրավիճակի մասին: Ստոմատոլոգիական հիվանդությունների պատճառների մեծամասնությունը ձևավորվում է մանկական հասակում և այդ տարիքում պետք է հիմքեր դրվեն երեխաների մոտ բերանի խոռոչի առողջությունը պահպանող միջոցառումների կատարման համար:

 

Գրականություն


  1. Маркарян М.М. Первичная профилактика основных стоматологических заболеваний и ее эффективность у военнослужащих переменного состава Советской Армии. Дисс.канд. 1989, Л., 176 с.
  2. Оганесян М.Э. Стоматологическая заболеваемость у военнослужащих срочной службы РА, пути их профилактики. Дисс. канд. 2003, Ереван, 133 с.
  3. Здоровье подростков призывного возраста. Руководство для врачей. /Под ред. проф. Давыдова Б.Н. Тверь, 2000, 211, с. 5.
  4. Леус П.А. Новые критерии стоматологической помощи и задачи профилактики. 8-ой Всесоюзный съезд стоматологов. Волгоград,1987, с. 38–39.
  5. Angellino I.F., Torre I. et al. Caries and fluorosis prevalence in communities with different concentrations of fluoride in the water. Caries Res., 1999, 33(2), p. 114-22.

Հեղինակ. Մ.Մ. Մարգարյան Երևանի Մ.Հերացու անվ. պետական բժշկական համալսարան, ստոմ. հիվանդությունների կանխարգելման և մանկական ստոմատոլոգիայի ամբիոն
Սկզբնաղբյուր. Գիտա-գործնական Բժշկական Հանդես «Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի», 2.2004 (18), 92-94, УДК 616.314
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հիպերնատրեմիայի շտկման արդյունավետությունն ինֆուզիոն թերապիայի շրջանակներում

Բանալի բառեր: հիպերնատրեմիա, ինֆուզիոն թերապիա

Հիպերնատրեմիայի (երբ նատրիումի խտությունը պլազմայում գերազանցում է 145 մմոլ/լ-ին) շտկումը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի (ԻԹԲ) հիվանդների համար: Ընդհանրապես մահացությունը հիպերնատրեմիայից կազմում է 40–50%, այն հիմնականում դիտվում է ծերերի մոտ և սովորաբար պայմանավորված է հիմնական հիվանդությամբ [20]: Սակայն, քանի որ հիպերնատրեմիան կարգավորվում է կամ նատրիումի քչացման կամ ջրի ավելացման ճանապարհով [12,14], ապա ավելի հաճախ խանգարված է լինում ջրի ներմուծման կամ ստացման պրոցեսը [15]...

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
Անհետաձգելի բուժօգնության մասնագիտացված անձնակազմի գործունեության վերլուծությունը

Բանալի բառեր. անհետաձգելի բուժօգնություն, նախահոսպիտալային փուլ, վնասվածք, 7.5% NaCl

Անհետաձգելի բուժօգնությունը հանդիսանում է կրիտիկական վիճակների բժշկության չորս ճյուղերից (անեսթեզիոլոգիա, ինտենսիվ թերապիա` վերակենդանացում, անհետաձգելի բուժօգնություն, աղետների բժշկություն) մեկը և կատարում է սահմանային վիճակներում գտնվող հիվանդների վարումը մինչհոսպիտալացման փուլում...

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
DOTS ռազմավարության ազդեցությունը համաճարակային իրավիճակի վրա ք. Երևանում

Բանալի բառեր. պալարախտի հիվանդացություն, DOTS, էպի-ինֆո ծրագիր

Տուբերկուլոզը (պալարախտ) վարակիչ հիվանդություն է, որով մարդիկ վարակվում են օդակաթիլային ճանապարհով և որոշակի պայմաններում զարգանում է հիվանդություն...

Պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ նոպաներից առաջ դիտվող դեղնուկի երևույթը: Երկու դեպքի նկարագրություն

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, դեղնուկ, լյարդ

Մեծահասակների մոտ դեղնուկը կարող է առաջանալ բազմաթիվ ինչպես բարորակ, այնպես էլ կյանքին սպառնացող հիվանդությունների ժամանակ: Դեղնուկը կարող է լինել նախալյարդային, ներլյարդային և արտալյարդային: Դեղնուկի նախալյարդային պատճառներն են արնալուծը (hemolysis), մեծ հեմատոմայի ներծծումը, որոնք բերում են արյան մեջ չկոնյուգացված (անուղղակի) բիլիրուբինի մակարդակի բարձրացմանը: Ներլյարդային հիվանդությունները բերում են արյան մեջ ինչպես չկոնյուգացված, այնպես էլ կոնյուգացված բիլիրուբինի մակարդակների բարձրացմանը...

Համակարգային հիվանդություններ
Տարբեր հիվանդությունների կամ համախտանիշների ազդեցությունը պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ ամիլոիդոզի զարգացման հավանականության վրա:

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, ամիլոիդոզ, կանխատեսում, ուղեկցող հիվանդություններ

Տարբեր հիվանդությունների և/կամ համախտանիշների ազդեցության ուսումնասիրությունները պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ կյանքի առանձին տասնամյակների ընթացքում ամիլոիդոզի հրովարտակման (մանիֆեստացիայի) հավանականության վրա ցույց տվեցին, որ ՊՀ հիմնական շճաթաղանթաբորբային նոպաների հետ համատեղ մեկուսացած պարբերական տենդային նոպաներ ունեցող հիվանդների մոտ նկատվում է ամիլոիդոզի հրովարտակման համեմատաբար ցածր հավանականություն...

Համակարգային հիվանդություններ
Արտարգանդային հղիության արտասովոր դեպք

Բանալի բառեր. հետերոտոպիկ հղիություն, հին չզարգացող հղիություն, սուր որովայն

Արտարգանդային հղիությունը հանդիպում է բոլոր հղիությունների 1,4% դեպքերում [1,2] և հանդիսանում է հղիության I-ին եռամսյակում կանանց մահացության հիմնական պատճառներից մեկը: Արտարգանդային հղիությունների 95-98,5% դեպքերում ձվա-բջիջը պատվաստվում է արգանդափողում, հազվադեպ` արգանդի վզիկում (0,1%), ձվարանում (0,1-0,7%), որովայնի խոռոչում (0,003%), արգանդի ռուդիմենտար եղջյուրում (0,002%) [3,4]...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա
Լաբորատոր ցուցանիշների օգտագործումը ինֆուզիոն թերապիայի ծավալի ծրագրավորման ժամանակ

Բանալի բառեր. ինֆուզիոն թերապիա, լաբորատոր քննություններ

Ինֆուզիոն թերապիան ծրագրավորելիս՝ ներարկվող հեղուկների ծավալը ճիշտ որոշելու համար, հարկավոր է առաջին հերթին գնահատել օրգանիզմի ջրային տարածքների վիճակը, վոլեմիկ ստատուսը, հաշվի առնել հեղուկի օրական պահանջները, ապա ավելացնել զգայուն և ոչ զգայուն կորուստներն ու գոյություն ունեցող հեղուկի դեֆիցիտի ծավալը [5,9,16]: Սակայն, ցավոք այս հաշվարկները գործնականում ոչ միշտ են հաջողվում կամ պահանջում են զգալի ժամանակ և միջոցներ......

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
Բազմապրոֆիլ մանկական ստացիոնարի մահճակալային ֆոնդի օգտագործման ցուցանիշները ժամանակակից պայմաններում

Բանալի բառեր: մանկական ստացիոնար, մահճակալային ֆոնդ, օգտագործում, ցուցանիշներ, միջոցառումներ

Առողջապահության համակարգում վերջին տարիներին իրականացվող ռեֆորմները, շուկայական հարաբերությունների ներդրումը ճյուղում ստացիոնար բժշկական օգնության (ԲՕ) կազմակերպմանը առաջադրում են սկզբունքային նոր մոտեցումներ, ուղղված մասնավորապես մահճակալային ֆոնդի օգտագործման ինտենսիֆիկացմանը և հիվանդների ավելի արդյունավետ ստացիոնար բուժմանը [1,4,5,8]...

Մանկական հիվանդություններ
ՄՌՏ հետազոտությունը քունքային բլթի էպիլեպսիայի ժամանակ

Բանալի բառեր. հիպոկամպի սկլերոզ, քունքային բլթի էպիլեպսիա, ՄՌՏ, քանակական անալիզ

Պարցիալ էպիլեպսիայով հիվանդների ամենատարածված կառուցվածքային պաթոլոգիան մեզիալ քունքային սկլերոզն է (ՄՔՍ): Ախտաբանական տեսանկյունից ՄՔՍ իրենից ներկայացնում է նեյրոնալ կորուստ և աստրոցիտոզ հիպոկամպում, նշաձև մարմնում և հարհիպոկամպալ շրջանում: Հիպոկամպալ սկլեռոզում ընդգրկվում են CA1-CA4 դաշտերը, ատամնավոր գալարը և սանձիկը, իսկ ամոնյան եղջյուրի սկլերոզի ժամանակ ախտահարվում են միայն CA1-CA4 դաշտերրը [1]...

Նյարդաբանություն
Նոպաների հաճախականությունը Հայաստանում պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ. տարբեր գործոնների ազդեցությունը

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, նոպաների հաճախականություն, կլինիկական ձև, սեռ, տարիք, ծագում, գենոտիպ

Պարբերական հիվանդությունը (ՊՀ)՝ լինելով ժառանգական հիվանդություն, զարմանալիորեն տարածված է հայերի մոտ, ախտահարելով Երևանի բնակչության մոտ 1%-ը [5]: Հատկանշական է, որ դեռ 20 տարի առաջ կատարված ժառանգաբանական հետազոտություններում հիվանդության տարածվածությունը գնահատվում էր 0.5 %-ի սահմաններում [4], այսինքն, մոտ 2 անգամ ավելի ցածր...

Համակարգային հիվանդություններ
Սուր լեյկոզով հիվանդների կյանքի որակի գնահատման վերլուծությունը

Բանալի բառեր: սուր լեյկոզ, կյանքի որակ

Վերջին տարիներին շատ են այնպիսի հետազոտությունները, որոնցում հիմնավորվում է հակաուռուցքային բուժման արդյունավետությունը որոշելիս, վերապրելու ցուցանիշից հետո, կյանքի որակի (ԿՈ) գնահատման կարևորությունը: Բացահայտված են ԿՈ-ի և հիվանդության ելքի կանխորոշիչ ցուցանիշների, բուժմանը ենթարկվելու, կողմնակի ազդեցությունների առաջացման փոխկապակցվածությունը [4,7]: Պետք է նշել, որ ԿՈ-ը և հիվանդությունը փոխկապակցված ու փոխներգործող համակարգեր են. լավ կամ վատ ԿՈ-ը ներազդեցություն է ունենում հիվանդության և բուժման ընթացքի վրա...

Արյունաբանություն
Վերարտադրողական դիսֆունկցիան էպիլեպսիայով կանանց շրջանում

Բանալի բառեր. էպիլեպսիա, էնդոկրին արատներ, հակաէպիլեպտիկ դեղեր

Էպիլեպսիայով հիվանդների բուժման հիմնական օրենքն է կլինիկական արդյունավետության և անցանկալի կողմնակի ազդեցությունների գիտակից հավասարակշռությունը [1]: Սակայն, էպիլեպսիայով հիվանդների բուժման ճանապարհին հանդիպում են բազմաթիվ պաթոլոգիական վիճակներ և հիվանդություններ, որոնք հետազոտություն և բուժում են պահանջում: Այս փոփոխությունների մի մասը որպես կոմորբիդություն է գնահատվում, մյուսները՝ բուն էպիլեպսիայի կամ հակաէպիլեպտիկ դեղերի (ՀԷԴ) օգտագործման բարդություն:...

Նյարդաբանություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա
Ինտենսիվ թերապիայում 7.5 տոկոս NaCl-ի կիրառումը

Բանալի բառեր: ինֆուզիոն թերապիա, 7.5% NaCl

Ժամանակակից ինֆուզիոն թերապիայում այսօր մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում 7.5% NaCl-ի կիրառումը, հատկապես հիպովոլեմիան շտկելու, հեմոդինամիկան արագ կայունացնելու [6,10,25], ինչպես նաև օսմոթերապիայի նպատակով [2,6,12,18,19,25]...

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
Տարբեր հիվանդությունների կամ համախտանիշների ազդեցությունը պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ ամիլոիդոզի զարգացման հավանականության վրա:

Հաղորդում Ա: Առանձին ընդհանուր համախտանիշների, հենաշարժական, շնչական և սիրտ-անոթային համակարգերի և համակարգային բնույթի տարբեր պաթոլոգիաների ազդեցությունը

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, ամիլոիդոզ, կանխատեսում, ուղեկցող հիվանդություններ...

Համակարգային հիվանդություններ Ուրոլոգիա

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ