Լաբորատոր ախտորոշիչ ծառայության կազմակերպումը «Արաբկիր» ԲՀ-ում. arabkirjmc.am

Մեր զրուցակիցն է «Արաբկիր» ԲՀ լաբորատոր ծառայության ղեկավար, կ.գ.թ. Մարինե Հովսեփյանը:

–   Ի՞նչ բաժիններից է բաղկացած լաբորատորիան:

–   Լաբորատորիան բաղկացած է արյունաբանական, կենսաքիմիական, իմունաբանական, վիրուսաբանական,  մանրէաբանական...## և նորածնային սքրինինգի բաժիններից:

–   Ովքե՞ր կարող են օգտվել լաբորատորիայի ծառայություններից:

–   Մեզ մոտ իրականացվող բոլոր ծառայություններից կարող է օգտվել յուրաքանչյուր անձ, տարիքային կամ որևէ այլ սահմանափակումներ չկան: Գործում են հիվանդանոցային և արտահիվանդանոցային ծառայություններ: Լաբորատորիայից կարող են օգտվել ինչպես ուղեգրված, այնպես էլ առանց ուղեգրի պացիենտներ: Վերջիններս լաբորատոր ախտորոշիչ հետազոտություններն անցնում են համապատասխան մասնագետների հետ խորհրդակցելուց հետո կամ ըստ առկա գանգատների:

–   Ի՞նչ առանձնահատուկ հետազոտություններ է իրականացնում լաբորատորիան:

–   Հայաստանում ծնված բոլոր նորածինների մոտ սքրինինգային լաբորատորիայում իրականացվում են երկու խնդրահարույց բնածին հիվանդությունների ախտորոշման համար կարևոր հետազոտություններ: Խոսքը բնածին հիպոթիրեոզ և ֆենիլկետոնուրիա հիվանդությունների մասին է: Այս երկու հիվանդությունները ժամանակին չախտորոշելու և չբուժելու դեպքում այդ երեխաների մոտ զարգանում են ֆիզիկական և մտավոր հետամնացություն: Մեր լաբորատորիայում բնածին հիպոթիրեոզի սքրինինգային հետազոտություններն իրականացվում են 2005 թվականից, որը սկզբնական շրջանում ներդրվել էր միայն Երևան քաղաքի ծննդատներում, այնուհետև տարածվել է նաև Հայաստանի բոլոր մարզերի ծննդատներում: 2016 թվականից այդ ծրագիրը կյանքի է կոչվել նաև Լեռնային Ղարաբաղում, իսկ 2018 թվականից իրականացնում ենք նաև ֆենիլկետոնուրիայի հետազոտությունները:

–   Սքրինինգային ծրագրերի հետ կապված ի՞նչ վիճակագրական տվյալներ կարող եք ներկայացնել:

–   Բնածին հիպոթիրիոզը, միջին վիճակագրական տվյալներով, հայտնաբերվում է յուրաքանչյուր 4000 երեխայից 1-ի, իսկ ֆենիլկետոնուրիայի դեպքում` 8000 երեխայից 1-ի մոտ:

–   Ինչպե՞ս է կազմակերպվում սքրինինգային ծրագրերի իրականացման արդյունքում հայտնաբերված հիվանդների բուժումն ու հսկողությունը:

–   Արյան նմուշները երեխայի կրունկից վերցնում են ծննդատանը և ուղարկում մեր լաբորատորիա: Եթե մենք ստանում ենք հետազոտությունների բարձր ցուցանիշներ, ապա երեխային և մորը հրավիրում ենք մեզ մոտ` կատարելու երակային արյան կրկնակի հետազոտություն: Հիվանդության հաստատման համար իրականացվում է մանկական ներզատաբանի խորհրդատվություն, ով նշանակում է բուժումը և սահմանում  դիսպանսեր հսկողություն: Հսկողության շրջանակում մեր լաբորատորիայում արյան մեջ պարբերաբար որոշվում է թիրեոիդ խթանող հորմոնի կոնցենտրացիան, որի հիման վրա էլ վերահսկում է երեխայի վիճակը. ինչպե՞ս է հիվանդությունը զարգանում, արդյո՞ք ծնողը դեղահաբը ժամանակին է տալիս երեխային և այլն:

–   Ինչքա՞ն երկար են երեխաները բուժվում և մնում հստողության տակ. հիվանդության կանխորոշումը:

–   Քանի որ հիվանդությունը բնածին է և պայմանավորված է համապատասխան հորմոնի անբավարար արտադրությամբ, այս երեխաները մինչև 18 տարեկան դառնալը  պետք է գտնվեն մեր հսկողության տակ: Քանի որ հիվանդության առաջին դեպքը մեզ մոտ հայտնաբերվել է 2006 թ., ուստի  չափահաս դառնալուց հետո հիվանդության վարման նախադեպ Հայաստանում դեռևս չունենք:

–   Ինչպե՞ս է իրականացվում հետազոտությունների որակի վերահսկումը:

–   Մեր լաբորատորիան մասնակցում է հետազոտությունների որակի վերահսկման միջազգային RIQAS ծրագրին, որն իրականացվում է որակի վերահսկման միջազգային կազմակերպության կողմից` Անգլիայում: Յուրաքանչյուր երկու շաբաթը մեկ անհայտ կոնցենտրացիայով նմուշների  հետազոտության արդյունքներն առցանց ուղարկում ենք RIQAS ծրագրի մեր լաբորատոր կոդին: Յուրաքանչյուր հետազոտական փուլ ավարտվելուց հետո վերահսկման միջազգային կազմակերպության կողմից վերլուծվում են լաբորատորիայի կողմից կատարված հետազոտությունների արդյունքները:  Եթե դրանք համապատասխանում են վերստուգիչ ցուցանիշներին, ապա նրանց կողմից տրամադրվում է հավաստագիր:

–   Ի՞նչ մեխանիզմով են վերապատրաստվում լաբորատորիայի աշխատակիցները:

–   Ինքս, որպես ծառայության ղեկավար, բազմիցս վերապատրաստվել եմ Շվեյցարիայի, Բելգիայի, Ֆրանսիայի և այլ եվրոպական երկրների համալսարանական հիվանդանոցների լաբորատորիաներում: Տարվա մեջ մի քանի անգամ մասնակցում եմ կոնֆերանսների, վեհաժողովների, սենիմարների  և թրեյնինգների: Ստացածս գիտելիքները փոխանցում եմ մյուս աշխատակիցներին: Նրանք պարբերաբար մասնակցում են շարունակական կրթության  դասընթացներին: Հարկ եմ համարում նշել, որ մեր լաբորատորիայի աշխատակիցների գիտելիքների ներուժը շատ բարձր է և դա միայն իմ անձնական կարծիքը չէ: Մեր կատարած աշխատանքով ձգտում ենք հնարավորին համապատասխանել եվրոպական չափանիշներին:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ