Դուպլեքս հետազոտություն. արագ, մատչելի, անվնաս, բարձր տեղեկատվական` հիվանդությունների վաղ ախտորոշման ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Դուպլեքս սքանավորման կիրառման ոլորտների, դրա առավելությունների շուրջ զրուցեցինք «Արմենիա» բժշկական կենտրոնի դուպլեքս սքանավորման բժիշկ Արուս Արզումանյանի հետ։

Ի՞նչ է դուպլեքս սքանավորումը։

Դուպլեքս սքանավորումն ուլտրաձայնային հետազոտություն է‚ որի ընթացքում ստանում ենք արյունատար անոթների, նրա շրջակա հյուսվածքների սոնոգրաֆիկ պատկերը և անոթներում արյան հոսքը։

Որոնք են դրա կիրառման ոլորտները։

Մեթոդը կիրառվում է բժշկության տարբեր ոլորտներում.

• Նյարդաբանության մեջ` ուղեղի արյան շրջանառությունը գնահատելու համար։ Բարձր տեղեկատվություն ունի ԱՍ վահանիկների‚ հիպերտոնիկ անգիոպաթիաների‚ զարգացման բնածին անոմալիաների‚ անոթների բորբոքային հիվանդությունների‚ երակային հետհոսքի խանգարումների հայտնաբերման համար։
• Անոթային վիրաբուժության մեջ. աորտայի անևրիզմաների‚ շերտազատման‚ վերին և ստորին վերջույթների զարկերակների նեղացումների‚ թրոմբոզների‚ խորանիստ երակների փականային անբավարարության‚ վարիկոզ հիվանդության‚ բրախիոցեֆալ զարկերակների անևրիզմաների և նեղացումների‚ բնածին անոմալիաների հայտնաբերման համար։
• Էնդոկրինոլոգիայում – դիաբետիկ անգիոպաթիաների հայտնաբերման համար:
• Գաստրոէնտերոլոգիայում և աբդոմինալ վիրաբուժության ոլորտում. հետազոտվում են վիսցերալ անոթներն աղիների իշեմիայի‚ պորտալ հիպերտենզիայի եւ այլ անոթային ծագման հիվանդությունների դեպքում։
• Կարդիոլոգիայում և նեֆրոլոգիայում. կիրառվում է հիպերտենզիայով պացիենտների երիկամային զարկերակների հետազոտության համար:         
• Ռևմատոլոգիայում. սիստեմային վասկուլիտների հայտնաբերման նպատակով:
• Հեմոդիալիզի ոլորտում` զարկերակ-երակային ֆիստուլաների ձևավորման նպատակով։
• Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ոլորտում կիրառվում է փոքր կոնքի անոթների և պտղի դոպլեր հետազոտության համար։
• Տրավմատոլոգիայում հետվիրահատական այտուցների տարբերակիչ ախտորոշման համար:

Դուպլեքս սքանավորման մեթոդի էությունը։

Դոպլերի էֆֆեկտը դուպլեքս սքանավորման մեթոդի հիմքն է: Այդպես են անվանվել ի պատիվ ավստրիացի ֆիզիկոս Քրիստիան Դոպլերի։ Այն ուլտրաձայնային ալիքների փոփոխված արտացոլանքն է շարժվող օբյեկտից, տվյալ դեպքում շարժվող օբյեկտներն արյան մասնիկներն են‚ ինչը հնարավորություն է տալիս որոշել հոսքի բնույթը։ Ուլտրաձայնային ալիքների հաճախականության և երկարության փոփոխությունը մոնիտորի վրա արտացոլվում է գրաֆիկական պատկերի ձևով (սպեկտր), որի քանակական և որակական վերլուծությունը կատարում է բժիշկը։

Դուպլեքս սքանավորման իրականացման տեխնիկան։

Հետազոտությունը կատարվում է կիսամութ սենյակում, պացիենտի պառկած և, եթե վիճակը թույլ է տալիս‚ նաև կանգնած վիճակում։ Հետազոտման ենթակա հատվածի վրա քսվում է գել‚ ինչն ապահովում է տվիչի եւ մարմնի մակերեսի սերտ շփումը, և տեղադրվում է տվիչը: Հետազոտության ընթացքում բժիշկն այն սահուն շարժում է` հետևելով էկրանի վրա տեսապատկերի փոփոխությանը։ Հետազոտության ընթացքը տևում է 20-60 րոպե։

Ի՞նչ է ցույց տալիս։

Դուպլեքս սքանավորումը հնարավորություն է տալիս գնահատել անոթների պատերի, լուսանցքի վիճակը‚ չափել տրամագիծը‚ տեսնել արյան հոսքի վրա ազդող հարանոթային փոփոխությունները‚ հոսքի արագությունը և մյուս քանակական ու որակական ցուցանիշները‚ անոթների տոնուսը‚ աթերոսկլերոտիկ վահանիկների և թրոմբների առկայությունը‚ երակների փականների վիճակը։

Ի՞նչ է թույլ տալիս ախտորոշել։

Դուպլեքս սքանավորումը թույլ է տալիս ախտորոշել աթերոսկլերոզը‚ անոթների դեֆորմացիաները‚ տարբեր պատճառականության անգիոպաթիաները` ներառյալ շաքարային‚ ճառագայթային անգիոպաթիաները‚ hամակարգային վասկուլիտները‚ կեղծ եւ իրական անևրիզմաները‚ շերտազատումները‚ անոթի պատի ամբողջականության խախտումները, հեմատոմաները‚ վարիկոզ հիվանդությունը,  զարկերակային եւ երակային բնույթի թրոմբոզները‚ հետթրոմբոտիկ հիվանդությունը‚ երակային անբավարարությունը‚ լիմֆոստազը‚ զարկերակ-երակային մալֆորմացիաները‚ բնածին անոթային դիսպլազիաները եւ այլն։

Ո՞ր անոթների հետազոտման համար է կիրառվում։

Կիրառվում է

• Գլխի անոթների հետազոտության համար` էքստրակրանիալ և ինտրակրանիալ հատվածները: Էքստակարնիալ հատվածում հետազոտվում են բ/ց ցողունը, քնային զարկերակները, ողնաշարային զարկերակները‚ լծային երակները:
• Վերին վերջույթների զարկերակները և երակները:
• Որովայնային աորտան և վիսցերալ ճյուղերը:
• Երիկամային զարկերակներն ու երակները:
• Ստորին սիներակը և պորտալ համակարգը:
• Փոքր կոնքի մագիստրալ անոթները:
• Ստորին վերջույթների երակները և զարկերակները։

Որո՞նք են մեթոդի առավելությունները։

• Մեթոդի հիմնական առավելությունը հիվանդությունների վաղ ախտորոշումն է` նախքան կլինիկական ախտանիշների ի հայտ գալը:
• Մեթոդի կիրառմամբ հնարավոր է ախտորոշել ո՛չ միայն օրգանական, այլ նաև ֆունկցիոնալ խանգարումները:
• Հետազոտության ընթացքն անցավ է‚ անվտանգ է և ոչ ինվազիվ։
• Գործընթացը տեղի է ունենում արագ:
• Մատչելի է:
• Ունի բարձր զգայունություն, սպեցիֆիկություն և առավելագույն տեղեկատվական է։

Որո՞նք են գլխի եւ պարանոցի դուպլեքս սքանավորման ցուցումները։

Հետազոտությունը ցուցված է.

• Ուղեղի արյան շրջանառության սուր եւ քրոնիկ խանգարումների‚ գլխացավի‚ ականջներում աղմուկի‚ հավասարակշռության խանգարումների‚ տեսադաշտի փոփոխության‚ գանգուղեղային վնասվածքների‚ տարած կաթվածի‚ անոթների անոմալիաների կասկածի‚ ողնաշարի պարանոցային հատվածի օստեոխոնդրոզի դեպքերում։
• Կարելի է նաև պրոֆիլակտիկ նպատակով հետազոտել դիաբետով‚ աթերոսկլերոզով և հիպերտոնիկ հիվանդություններով տառապող հիվանդներին։ Պրոֆիլակտիկ նպատակով հետազոտվում են նաև հետվիրահատական շրջանում։

Որո՞նք են վերջույթների դուպլեքս սքանավորման ցուցումները։

• Ցուցված է այն դեպքերում, երբ ի հայտ են գալիս վերջույթների արյունամատակարարման վատացման նշաններ` թմրածություն‚ սառնություն‚ ցավ‚ պարէսթեզիաներ‚ քայլելիս` մկանային հոգնածություն‚ տրոֆիկ երևույթներ‚ գույնի փոփոխություն և այլն։
• Զարկերակային հիվանդությունների հանդեպ ժառանգական նախատրամադրվածություն.
• Վնասվածքներ.
• Այտուցներ.
• Վերջույթների ասիմետրիա.
• Երակի պրոյեկցիայով մաշկի ինֆիլտրացիա և գունափոխություն.
• Դերմատոսկլերոզ.
• Հեմոդիալիզի ընթացքում առաջացած դժվարություններ.
• Հետվիրահատական վիճակներ։

Որո՞նք են տրիպլեքս և դուպլեքս սքանավորման տարբերությունները։

Ժամանակակից բոլոր սարքավորումները տրիպլեքս ուլտրաձայնային սքանավորման հնարավորություն են տալիս‚ պարզապես անվանումը պահպանվել է որպես դուպլեքս սքանավորում։ Ուլտրաձայնային սքանավորման B ռեժիմում անոթի էխոգրաֆիկ պատկերը և անոթում արյան հոսքի միաժամանակ գրանցումը կոչվում է դուպլեքս սքանավորում‚ այսինքն կրկնակի‚ իսկ տրիպլեքս սքանավորումը լայնացնում է հնարավորությունն` ավելացնելով գունային դոպլերի ռեժիմը‚ որն առավել պատկերավոր և ինֆորմատիվ  է դարձնում տեսապատկերը։

Ո՞րն է դոպլերոգրաֆիայի և դուպլեքս սքանավորման տարբերությունը։

Դոպլերոգրաֆիան ավելի պարզ հետազոտություն է‚ որի հիմքում Դոպլերի էֆֆեկտն է‚ ինչը հնարավորություն է տալիս գրանցել միայն արյան հոսքն` առանց անոթի անմիջական տեսանելիության․ այլ կերպ ասած` այն կոչվում է «կույր» դոպլեր։ Իսկ դուպլեքսը կամ տրիպլեքսն ավելի բարդ ախտորոշիչ մեթոդ է` համալրում է B ռեժիմ‚ դոպլեր էֆֆեկտ եւ գունային դոպլեր ռեժիմ։ Վերջինս հնարավորություն է տալիս ախտորոշել այն վիճակները‚ որոնք դեռևս չեն առաջացրել հեմոդինամիկ շեղումներ։

Ինչպե՞ս նախապատրաստվել

Բացի որովայնի անոթներից, մնացած հատվածների հետազոտությունը հատուկ պատրաստություն չի պահանջում։ Որովայնի անոթների դեպքում հետազոտությունից երեք օր առաջ անհրաժեշտ է ձեռնպահ մնալ փքվածություն առաջացնող սնունդից‚ հետազոտության նախորդ օրը չսնվել երեկոյան ժամերին‚ հետազոտության օրը ներկայանալ քաղցած վիճակում։ Կարելի է նախորդ 1 կամ 2-3 օրը ընդունել սորբենտներ` ակտիվացված ածուխ‚ էսպումիզան եւ այլն։

Կա՞ն հակացուցումներ։

Հակացուցումներ առայսօր չկան։

Ի՞նչ անել դուպլեքս սքանավորումից հետո։

Դա կախված է հետազոտության արդյունքից եւ բժշկի եզրակացությունից‚ ըստ որի պացիենտը բուժող բժշկի ցուցումով դիմում է խորհրդատվության անոթաբանի‚ նյարդաախտաբանի‚ վիրաբույժի‚ ռևմատոլոգի‚ էնդոկրինոլոգի կամ այլ համապատասխան մասնագետի մոտ։

Որքանո՞վ է այն ճշգրիտ եւ վերջնական բուժում նշանակելու համար։

Այս հետազոտության բարձր տեղեկատվությունը‚ սպեցիֆիկությունը և զգայունությունը շատ կարևոր են ճիշտ բուժում ստանալու համար։

Որքան է հետազոտության արժեքը։

Հետազոտության արժեքը 12.000 ՀՀ դրամ է‚ որովայնի անոթների հետազոտության դեպքում` 15.000 ՀՀ դրամ։

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ