Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Պատմության էջերից

Բժշկության պատմության դերը ապագա բժշկի կայացման գործընթացում. «Սալուտեմ» ամսագիր

Բժշկության պատմության դերը ապագա բժշկի կայացման գործընթացում. «Սալուտեմ» ամսագիր

«Լուսավորելով ուրիշներին՝ այրվում եմ»,- այս բառերը հայտնի հոլանդացի բժիշկ Նիկոլաս Վան Տուլպն առաջարկեց դարձնել անձնուրաց բժիշկների նշանաբանը, իսկ այրվող մոմը՝ նրանց խորհրդանիշը, գերբը։


Բժշկության պատմությունը կարևոր դեր է խաղում ապագա բժշկի կայացման գործընթացում, բարձրացնում նրա մասնագիտական մակարդակը։


Կարևորագույն համաշխարհային բժշկական դպրոցների գործունեությանը, վերջիններիս հիմնադիրների բարոյական և էթիկական սկզբունքներին ծանոթանալը (ինչպիսիք են հայտնի բժիշկ- հումանիստներ Հիպոկրատը և Գալենը, Իբն Սինան և Աl-Ռազին, Մխիթար Հերացին և Ամիրդովլաթ Ամասիացին, Վեզալիուսը և Հարվեյը, Պաստերը, Մեչնիկովը, Պիրոգովը, Պավլովը, Օրբելին և այլք) հսկայական դեր ունի երիտասարդ բժշկի բարոյական կերպարի ստեղծման և կատարելագործման մեջ։


Բժշկության պատմությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մարդու աշխատանքային գործունեության ընթացքում առաջացել հիվանդությունների ճանաչման և առողջության պահպանման մեթոդները, բուժման գործնական ունակություններն ու հմտությունները։


Բժշկագիտությունը և բժշկական պրակտիկան զարգանում են պատմականորեն անխզելի կապով և փոխազդե-
ցությամբ։ Բժշկական պրակտիկան, կուտակելով ավելի ու ավելի շատ նյութեր, անընդհատ սնում է բժշկական տեսությունը, հարստացնում նոր տվյալներով և, միևնույն ժամանակ, վերջինիս առջև դնում նոր խնդիրներ։ Իր հերթին, զարգացող տեսական բժշկությունը կատարելագործվում է՝ ավելի բարձր մակարդակի հասցնելով բժշկական պրակտիկան։


Լինելով հասարակական պրակտիկայի հնագույն բնագավառներից մեկը` բժշկությունն անցել է զարգացման, գործնական փորձի կուտակման և ընդհանրացման երկար ճանապարհ՝ կուտակելով և կիրառելով բնագիտական ու հասարակական մտքի ձեռքբերումները։


Բժշկության զարգացման յուրաքանչյուր փուլը բնութագրվում է նոր տեսական պատկերացումներով, կլինիկական դիտարկումներով, գործնական հմտություններով, ինչպես նաև հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և բուժման միջոցների զինանոցի ընդլայնումով։ Նույնիսկ միջին դարերում՝ շրջակա միջավայրի, մարդկային օրգանիզմի կառուցվածքի և գործառույթների մասին դոգմատիկ գաղափարների գերակայության ժամանակաշրջանում, երբ բնագիտական մտքի զարգացումը հետապնդվում էր, շարունակվում էր բժշկական դրական փորձի կուտակումը (վիրաբուժության, վարակիչ հիվանդությունների ախտաբանության, հակահամաճարակային միջոցառումների իրականացման և հիվանդանոցային գործի կազմակերպման բնագավառներ)։


Կախված լինելով մշակույթի զարգացման մակարդակից՝ բժշկությունը հազարամյակների ընթացքում առավելապես զարգանում էր քաղաքակրթության, այսպես կոչված, 5 օջախներում, ընդ որում, այս կամ այն քաղաքակրթության անկումը բժշկական ձեռքբերումների և փորձի կորուստ չէր նշանակում։


Շարունակականությունը բժշկության պատմական զարգացման կարևորագույն գծերից է։ Նոր պատմական պայմաններում, հիմնվելով նոր մշակութային, ազգային, էթնիկական և կրոնափիլիսոփայական ավանդույթների վրա, անցյալի փորձը վերանայվում և լրացվում է։


Այս առումով ևս բժշկության պատմությունը վկայում է այն մասին, որ աշխարհի բոլոր ժողովուրդները, այդ թվում նաև` հայերը, որոշակի ներդրում են ունեցել բժշկական գիտելիքների գանձարանում և նպաստել ժամանակակից բժշկության ոսկեղենիկ շինության կառուցմանը։


Բժշկությունը մարդկության ամենահին մարդասիրական մասնագիտություններից է։ Այն զարգացել է Homo Sapiens-ի (բանական մարդու) մտավոր ունակությունների առաջընթացին զուգահեռ։ «Բժշկական գործունեությունը առաջին մարդու հասակակիցն է»,- գրել է Ի.Պ. Պավլովը։


Մենք լավ ենք ճանաչում բազմաթիվ գեներալների և նախագահների, սակայն մեզ անհայտ են բազում բժիշկների անուններ, որոնց բացահայտումները թույլ տվեցին պահպանել մարդկային ցեղը, բժիշկներ, որոնց պարտական ենք մեր առողջությամբ։ Նրանց մի մասը իր կյանքը զոհաբերել է այլոց կյանքը փրկելու համար՝ սեփական օրգանիզմի վրա փորձարկելով մահացու հիվանդությունների հարուցիչները։


«Բոլոր ճշմարտությունների ճակատագիրը սկզբում ծաղրված, ապա միայն ճանաչված լինելն է»,- ասել է Ա. Շվեյցերը։ Որոշ բժիշկներ ճանաչում ձեռք են բերել կյանքի օրոք, մյուսներն ամբողջ կյանքի ընթացքում ձգտել են ապացուցել սեփական «տանջված» մտքերի ճշմարտացիությունը՝ ենթարկվելով արհամարհանքի, ծաղրի սոսկ այն պատճառով որ գիտական աշխարհն ի վիճակի չէր ըմբռնել նրանց բացահայտումների նշանակությունը։ Նրանք այդպես էլ չիմացան գիտության մեջ իրենց ներդրման մասին, կյանքից հեռացան չքավորության մեջ՝ այդպես էլ չզգալով փառքի տաք շողերը, նրանց մտքերը հասկացվեցին միայն սերունդների կողմից։ Այդպիսի բժիշկներից էին Զեմելվեյսը, որի ողջության օրոք իր ուսմունքը հաջողություն չունեցավ, և նա իր կյանքն ավարտեց հոգեբուժարանում, Աունբրուգգերը մահացավ մոռացության և կիսաչքավորության մեջ, իսկ նրան հիշեցին և սկսեցին նրա բացահայտումները գնահատել միայն տասնամյակներ անց, Լաեննեկը, ում կյանքը վաղաժամ խլեց տուբերկուլոզը, և վերջապես բոլոր ժամանակների և ժողովուրդների մեծանուն անատոմ Վեզալիուսը, որն անարդարացիորեն անարգվել էր իր ուսուցչի կողմից և ողբերգական զոհվել: Բժշկության պատմությունը մարդկության զարգացման և շարժման բաղադրիչ մասն է։


Առաջնորդվելով Սենեկայի այն մտքով, որ «մեծանուն մարդկանց հիշելը նույնքան օգտակար է, որքան նրանց ներկայությունը»՝ հիշենք այն բազմաթիվ բժիշկներին, որոնք հիմնել են բժշկագիտությունը և խոր հետք են թողել սերունդների պատմական հիշողության մեջ։


Ստելլա Վարդանյան,
Արմինե Ասլանյան
«Բժշկության պատմություն»
Միխայիլ Սեմյոնի Շոյֆետ
«Հարյուր մեծանուն բժիշկներ»

 

«ՍԱԼՈՒՏԵՄ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր
Պետական գրանցման համար․ 211․200․00969
magazinesalutem@gmail.com
+(374) 91 64 10 15
+(374) 98 79 15 15

Սկզբնաղբյուր. «Սալուտեմ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր, N1
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հոկտեմբերի16-ին ծնվել է շվեյցարացի անատոմիստ, բուսաբան, ֆիզիոլոգ Ալբրեխտ Հալլերը
Հոկտեմբերի16-ին ծնվել է շվեյցարացի անատոմիստ, բուսաբան, ֆիզիոլոգ Ալբրեխտ Հալլերը

Ալբրեխտ Հալլերը ծնվել է 1708 թ. հոկտեմբերի16-ին Բերնում: Սկզբում սովորել է Տյուբինգենյան, այնուհետև Լոնդոնյան համալսարաններում: 1727 թ.ն Հալլերը դարձավ բժշկական գիտությունների թեկնածու: Բժշկության բնագավառում մեկ տարի...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Պաղպաղակի ստեղծման պատմությունից, որտեղ դեր ունեն նաև հայերը. Սալուտեմ ամսագիր №2
Պաղպաղակի ստեղծման պատմությունից, որտեղ դեր ունեն նաև հայերը. Սալուտեմ ամսագիր №2

Հնագույն ժամանակներում մարդիկ փնտրում էին թարմացնող միջոցներ, որոնք կօգնեին դիմակայել ամառվա շոգին։ Պաղպաղակի ինքնատիպ «նախորդներն» էին մրգային հյութերը՝ խառնված ձյան կամ սառցի հետ, որոնք հայտնի էին հին Արևելքում...

Սալուտեմ 2.2021
«Բացահայտումներ, որոնք փոխեցին աշխարհը»`շարքից. Կարլ Լանդշտեյներ (1868-1943). արյան խմբերը. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Բացահայտումներ, որոնք փոխեցին աշխարհը»`շարքից. Կարլ Լանդշտեյներ (1868-1943). արյան խմբերը. Սալուտեմ ամսագիր №2

Արյան հետ կապված մեկ այլ խոշոր բացահայտում կատարվել է Վիեննայում 1900 թվականին։ Ամբողջ Եվրոպան խանդավառված էր արյան փոխներարկման հեռանկարով...

Հանրահռչակ բժիշկերի կյանքից Սալուտեմ 2.2021
Անշունչն օրգանականի վերածելու գաղտնիքը. Կլիմենտ Տիմիրյազև (1843-1920). Սալուտեմ ամսագիր №2
Անշունչն օրգանականի վերածելու գաղտնիքը. Կլիմենտ Տիմիրյազև (1843-1920). Սալուտեմ ամսագիր №2

Ռուս բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բնագետ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի մասնագետ, ֆոտոսինթեզի խոշոր հետազոտող, Ռուսաստանում Դարվինի էվոլյուցիոն գաղափարների առաջին քարոզիչներից, պատմաբան: Կլիմենտ Տիմիրյազևին է նվիրված...

Սալուտեմ 2.2021
«Բացահայտումներ, որոնք փոխեցին աշխարհը»` շարքից. Վիլյամ Հարվեյ (1578-1657). արյան շրջանառություն. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Բացահայտումներ, որոնք փոխեցին աշխարհը»` շարքից. Վիլյամ Հարվեյ (1578-1657). արյան շրջանառություն. Սալուտեմ ամսագիր №2

Բժշկության ոլորտում կարևորագույն բացահայտումները վերափոխեցին աշխարհը, փոխեցին պատմության ընթացքը՝ փրկելով անհամար մարդկային կյանքեր։ Դրանց շնորհիվ մարդկային գիտակցությունը հասավ նոր սահմանների...

Հանրահռչակ բժիշկերի կյանքից Սալուտեմ 2.2021
Բժշկագիտության բարդ ու հիշարժան ճանապարհը. Սալուտեմ ամսագիր N2
Բժշկագիտության բարդ ու հիշարժան ճանապարհը. Սալուտեմ ամսագիր N2

Մենք լավ ենք ճանաչում հարյուրավոր գեներալների և նախագահների, սակայն մեզ անհայտ են անուններն այն բազմաթիվ բժիշկների, որոնց բացահայտումների շնորհիվ շարունակվում է մարդկության կյանքը, բժիշկներ...

Սալուտեմ 2.2021
Հունիսի 30-ին ծնվել է անգլիացի բուսաբան և ճանապարհորդ Ջոզեֆ Հուկերը
Հունիսի 30-ին ծնվել է անգլիացի բուսաբան և ճանապարհորդ Ջոզեֆ Հուկերը

Ջոզեֆ Դոլթոն Հուկերը ծնվել է 1817 թ. հունիսի 30-ին՝ Հեյլսուորտում: Նրա առաջին ուսուցիչը հենց իր հայրը՝ Վիլյամ Հուկերը դարձավ: Ջոզեֆը՝ 7 տարեկանից սկսած, Գլազգոյի համալսարանում նրա դասախոսություններն էր լսում...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Ինչո՞ւ կեսարյան հատում. Սալուտեմ ամսագիր
Ինչո՞ւ կեսարյան հատում. Սալուտեմ ամսագիր

Ըստ հունական դիցաբանության՝ Ասկլեպիոսը համարվում է բժշկության աստվածը: Կորոնիսը լապիֆների արքա Ֆլեգիասի դուստրն էր և դավաճանության համար սպանվել էր Ապոլոնի կողմից: Երբ Էպիդավրում Կորոնիսի մարմինն այրում են...

ԼՈՒՐԵՐ: Մանկաբարձություն և ուրոգինեկոլոգիա Սալուտեմ 1.2021
Ինչպես օձը դարձավ բժշկության խորհրդանիշը. Սալուտեմ ամսագիր
Ինչպես օձը դարձավ բժշկության խորհրդանիշը. Սալուտեմ ամսագիր

Ըստ հին հունական առասպելի՝ մի անգամ Աս-կլեպիոսին հրավիրում են Կրետե կղզի՝ Մինոս արքայի պալատ, նրա մահացած որդուն վերակենդանացնելու համար։ Նա իր գավազանի վրա օձ է տեսնում և սպանում է նրան...

Սալուտեմ 1.2021
Բժշկի մասնագիտական տոնի և սպիտակ խալաթի պատմությունից. Սալուտեմ ամսագիր
Բժշկի մասնագիտական տոնի և սպիտակ խալաթի պատմությունից. Սալուտեմ ամսագիր

Բուժաշխատողի օրը տոն է ո՛չ միայն բուժաշխատողների, այլև բոլորիս համար, քանի որ յուրաքանչյուր ոք երբևէ հիվանդացել է կամ վնասվածք ստացել, ուստի առնչվել է օգնության հասնող անձնազոհ և պրոֆեսիոնալ...

Սալուտեմ 2.2021
1868 թ. հունիսի 23-ին արտոնագրվեց գրամեքենան
1868 թ. հունիսի 23-ին արտոնագրվեց գրամեքենան

Տեղային արհեստանոցում աշխատելով՝ Կրիստոֆեր Շոուլզը և նրա գործընկեր Կարլոս Գիդդենը գրքի էջերի հաջորդաբար համարակալման համար սարքավորում հնարեցին: Այս հասարակ հարմարանքից էլ սկիզբ է առել...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Բժշկությունը Հին Հայաստանում: Ջուրջուս իբն Ջիբրայիլ իբն Բախտիշու. «Սալուտեմ» ամսագիր
Բժշկությունը Հին Հայաստանում: Ջուրջուս իբն Ջիբրայիլ իբն Բախտիշու. «Սալուտեմ» ամսագիր

Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուն հիվանդանոցի հիմնադիրն է` բառի ժամանակակից իմաստով: 800 թ. նա Բաղդադում կառուցել է առաջին հիվանդանոցը` Հարուն ալ-Ռաշիդ խալիֆի նախաձեռնությամբ...

Սալուտեմ 1.2021
1981 թ. հունիսի 5-ին Հիվանդությունների վերահսկման ամերիկյան կենտրոնը նոր հիվանդություն՝ ՁԻԱՀ գրանցեց
1981 թ. հունիսի 5-ին Հիվանդությունների վերահսկման ամերիկյան կենտրոնը նոր հիվանդություն՝ ՁԻԱՀ գրանցեց

«20-րդ դարի ժանտախտ» համարվող հիվանդությունն առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1981 թ. ԱՄՆ-ում: Բժիշկներին շատ անհանգստացրեց թոքաբորբով հիվանդացող երիտասարդների թվի խիստ աճը, ինչը...

Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Պատվաստման պատմությունից. Էդվարդ Ջենները` իմունականխարգելման զարգացման հիմնադիր. «Սալուտեմ» ամսագիր №1
Պատվաստման պատմությունից. Էդվարդ Ջենները` իմունականխարգելման զարգացման հիմնադիր. «Սալուտեմ» ամսագիր №1

Չնայած առողջապահական համակարգերի զարգացմանը, ախտորոշման, բուժման և կանխարգելման նորագույն միջոցների և եղանակների առաջացմանը` մարդկությանը մոտ ապագայում կուղեկցեն վարակիչ հիվանդությունները...

Սալուտեմ 1.2021

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ