Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հրատապ թեմա Աշխարհում

COVID-19. ինչպես են փոխվել մեր պատկերացումները կորոնավիրուսի մասին համավարակի մեկ տարվա ընթացքում. «Սալուտեմ» ամսագիր

COVID-19. ինչպես են փոխվել մեր պատկերացումները կորոնավիրուսի մասին համավարակի մեկ տարվա ընթացքում. «Սալուտեմ» ամսագիր

Մեկ տարի առաջ, երբ համաճարակը նոր էր բռնկվել, գիտնականները վստահ չէին, որ հնարավոր է մշակել նոր կորոնավիրուսի պատվաստանյութ, և զանգվածային պատվաստման հնարավորության մասին խոսք անգամ չկար: Նույնիսկ ամենալավատեսական կանխատեսումները արդյունավետ պատվաստանյութի մշակում խոստանում էին առնվազն 16-18 ամիս հետո միայն։

Անցյալ տարվա հունվարի 11-ին Ուհանում բռնկում առաջացրած խորհրդավոր և անհայտ վարակի դեմ պայքարին վերջապես միացավ համաշխարհային գիտական համայնքը։  

GenBank տվյալների միջազգային բաց բազայում հրապարակվեց 2019-nCoV նոր կորոնավիրուսի գենոմը, որն ավելի ուշ պաշտոնապես ստացավ Sars-CoV-2 անվանումը։

Վիրուսի գենետիկ հաջորդականության վերծանումը (գրեթե 30 հազար օղերից բաղկացած ՌՆԹ շղթաներ) գիտնականներին հնարավորություն տվեց առաջին անգամ «ճանաչել թշնամուն դեմքով» և հասկանալ, թե ինչի հետ գործ ունենք։ Դա հնարավորություն տվեց աշխարհի մի քանի երկրներում սկսել COVID-19 պատվաստանյութի ստեղծման աշխատանքները։

BBC-ի ռուսական ծառայությունը փաստում է, թե ինչպես են փոփոխվել մեր պատկերացումները վիրուսի մասին անցյալ տարվա ընթացքում, և ինչպես են գիտության կողմից վաղուց մերժված վարկածները շարունակում նախկինի պես լայն տարածված մոլորություն մնալ։

 



«Համավարակի մշուշը»

2020-ի գարնանը մոլորակում կյանքի գրեթե բոլոր բնագավառներում տիրող քաոսը պայմանավորված էր նրանով, որ գիտնականները գրեթե ոչինչ չգիտեին նոր վիրուսի մասին, և շատ որոշումներ իշխանությունները, ստիպված, կռահելով էին կայացնում։ Դրանց մի մասը այժմ մեզ կթվա ճիշտ և ժամանակակից, մյուսները՝ ոչ այնքան արդյունավետ կամ` ուշացած, իսկ երրորդները՝ ընդհանրապես սխալական։

Սակայն գիտնականները խուսափում են շուտափույթ եզրահանգումներից։ Նրանց խոսքերով` այս կամ այն միջոցառման արդյունավետությունը լիարժեքորեն կարելի է գնահատել միայն «համավարակի մշուշի» ցրվելուց հետո, երբ հնարավոր կլինի իրականացնել ռետրոսպեկտիվ հետազոտություններ. չէ՞ որ գիտական մոտեցումը միշտ մի փոքր ուշանում է իրականությունից, քանի որ նախկինում իրականացված դիտարկումների վերլուծության վրա է հիմնված։

Եվ չնայած գիտնականները վիրուսին վերաբերող մի շարք հարցերի պատասխաններ չունեն, որոշ բաներ արդեն կարող են վստահ ասել։ Ահա այն գլխավորը, ինչն այս պահին արդեն հայտնի է  (և դեռևս մերժված չէ):

1. Վիրուսը մահացու վտանգավոր է բոլորի համար (և դուք բացառություն չեք)։

Շատերը, ովքեր ռիսկի խմբում չեն՝ ըստ տարիքի և քրոնիկ հիվանդությունների առկայության, վստահ են, որ կորոնավիրուսը կարող է սպանել ցանկացածին, բայց ոչ` իրեն։ Սակայն դա մոլորություն է։

Այժմ մենք գիտենք, որ հիվանդության ծանրությունը նաև որոշում է գենետիկան, այնպես որ, վիրուսը կարող է մահացու լինել ցանկացածի համար։

2. Առողջացումը կարող է ձգձգվել մի քանի ամիս։

Ի տարբերություն մրսածության և գրիպի, որոնք հիմնականում անցնում են մի քանի օրվա ընթացքում, օրգանիզմի պայքարը COVID-19-ի դեմ բավականին երկար է ձգվում։

Վերջին տվյալներով՝ համաճարակի հենց սկզբում Ուհանում հոսպիտալացված ավելի քան 1700 կորոնավիրուսային հիվանդությունից «ապաքինվածների» երեք քառորդը կես տարի անց դեռ ունեցել է COVID-19-ի առնվազն մեկ ախտանիշ։

3. COVID-19-ը «նեղվածքի» հիվանդություն է»։

Համաճարակի հենց սկզբից, երբ հիվանդության մասին դեռ գրեթե ոչինչ հայտնի չէր, կանխարգելման նպատակով ԱՀԿ փորձագետները կոչ արեցին, առաջին հերթին, հնարավորին հաճախ լվանալ ձեռքերը (առնվազն` 20 վայրկյան) և հնարավորին քիչ դիպչել դեմքին։

Ե՛վ մեկը, և՛ մյուսը լավ միտք են և շարունակում են մնալ ԱՀԿ պաշտոնական ցուցումների ցանկում: Սակայն հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ կորոնավիրուսը չափազանց հազվադեպ է փոխանցվում ախտահարված մակերևույթներից և «կեղտոտ ձեռքերի հիվանդություն չէ»։

Վիրուսը հատկապես երկար է պահպանվում օդում` փակ, վատ օդափոխվող շինություններում։ Հենց այդ պայմաններում է հաճախ տեղի ունենում զանգվածային վարակում՝ ձևավորելով, այսպես կոչված, կլաստերներ։ Բաց օդում COVID-19-ով վարակվելու հավանականությունը բավականին փոքր է։

4. Դիմակներն, իսկապես, պաշտպանում են վիրուսից։

Շատերը կասկածում էին այս միջոցի արդյունավետության մեջ։ Սակայն իրականացված հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ դիմակներն, իսկապես, նվազեցնում են վիրուսի տարածումը։ Ընդ որում, դրանք լավ պաշտպանում են վարակից ո՛չ միայն շրջապատի մարդկանց, այլ նաև` կրողին։

Փորձագետները խորհուրդ են տալիս կրել բազմակի օգտագործման բազմաշերտ դիմակներ։ Ընդ որում, դիմակ կրելը չի վերացնում սոցիալական հեռավորություն պահպանելու անհրաժեշտությունը։

5. Պաշտպանության լավագույն եղանակը պատվաստումն է։

Մեկ տարի առաջ, երբ համաճարակը նոր էր սկսվել, գիտնականները վստահ չէին, որ հնարավոր է մշակել նոր կորոնավիրուսի պատվաստանյութ, և զանգվածային պատվաստման հնարավորության մասին խոսք անգամ չկար: Նույնիսկ ամենալավատեսական կանխատեսումները արդյունավետ պատվաստանյութի մշակում խոստանում էին առնվազն 16-18 ամիս հետո։

COVID-19-ի պատվաստանյութերի մասին

2020 թ. ձեռքբերումը, միանշանակ, դարձավ առաջին պատվաստանյութերի մշակումը և զանգվածային թողարկումը` ըստ գիտական չափանիշների, չափազանց սեղմ ժամկետում։

Կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի գլխավոր նպատակը իմունային պատասխան առաջացնելը և COVID-19-ի նկատմամբ մարդուն անընկալունակ դարձնելն է։ Համավարակի առաջացման պահից սկսած աշխարհի տասնյակ ընկերություններ սկսեցին մշակել իրենց պատվաստանյութերը։

Պատվերների աշխարհագրությունը ընդգրկում էր գրեթե ամբողջ մոլորակը Արտադրողների և մատակարարների համար նոր մարտահրավեր էր պատվաստանյութը նվազագույն ժամկետներում մատակարարելը՝ առանց պատրաստուկի հատկությունների կորստի։

Կորոնավիրուսի պատվաստանյութերը

Պատվաստանյութերից որո՞նք և որտե՞ղ են կիրառվում, ո՞վ և ի՞նչ ծավալներով է պատրաստ գնել նոր պատվաստանյութեր։

Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար տարբեր երկըրներում արդեն մշակվել են բազմաթիվ պատվաստանյութեր։ 2021-ի սկզբին աշխարհում արդեն հաշվարկվում է կորոնավիրուսի դեմ մոտավորապես 200 պոտենցիալ պատվաստանյութ: Մարդկանց վրա սկսեցին փորձարկել 63 պատրաստուկ, որոնցից վեցն արդեն կիրառվում է տարբեր երկրներում` բնակչության պատվաստման համար, թեև կլինիկական փորձարկումների երրորդ փուլը դեռևս չի ավարտվել։ Համեմատության համար ասենք, որ սովորական պայմաններում նոր պատվաստանյութի մշակումը, գրանցումը և թողարկման թույլտվություն ստանալը տևում է մինչև տասը տարի։

BioNTech/PfizerBioNTech/Pfizer

BioNTech գերմանական ընկերության և ամերիկյան դեղագործական Pfizer կոնցերռնի կողմից մշակված պատվաստանյութը 2020 թ.

դեկտեմբերին առաջինն է ստացել կիրառման պաշտոնական թույլտվություն` Եվրոպական հանձնաժողովի և ԱՀԿ կողմից։

ModernaModerna

Moderna պատվաստանյութի մշակողը նույնանուն ամերիկյան կենսատեխնոլոգիական ընկերությունն է։ Անցյալ տարվա դեկտեմբերին այս պատրաստուկը թույլատըրվել է կիրառել ԱՄՆ-ում։ Հունվարի 6-ին այն հաստատել է նաև Եվրոպական հանձնաժողովը։

Oxford AstraZenecaOxford AstraZeneca

AstraZeneca պատվաստանյութը մշակվել է դեղագործական արտադրության շվեդաբրիտանական արտադրողի կողմից` Օքսֆորդի համալսարանի հետ համատեղ։ Այն արդեն թույլատրված է Մեծ Բրիտանիայում, Հնդկաստանում և Արգենտինայում։

Sputnik VSputnik V

Sputnik V-ն մշակել են Ռուսաստանում, Ն.Ֆ. Գամալեյայի անվան համաճարակաբանության և մանրէաբանության ԳՀԻ-ում, և գրանցել են օգոստոսի 11-ին` կլինիկական փորձարկումների առաջին և երկրորդ փուլի ավարտից հետո։  

SinopharmSinopharm

Sinopharm պատվաստանյութը մշակվել է Չինաստանում և այժմ անցնում է կլինիկական փորձարկումների վերջին փուլը։

CovaxinCovaxin

Covaxin-ը մշակվել է Bharat Biotech International հնդկական ընկերության կողմից։ 2021-ի հունվարի 3-ից այս պատվաստանյութը, բրիտանական AstraZeneca-ի հետ համատեղ, թույլատրվել է կիրառել Հնդկաստանում։

«ԷպիՎակԿորոնա»«ԷպիՎակԿորոնա»

Նովոսիբիրսկի «Վեկտոր» գիտական կենտրոնի պեպտիդային պատվաստանյութ «ԷպիՎակԿորոնա»-ն գրանցման վկայական ստացավ 2020 թ. հոկտեմբերին։ Այն, ինչպես Sputnik V-ն, գրանցվել է կլինիկական փորձարկումների երկու փուլից հետո։

CanSino BiologicsCanSino Biologics

Եվս մեկ չինական պատվաստանյութ` Ad5-nCoV («Կոնվիդենցիա»), որը պատրաստվել է մարդու ադենովիրուս 5 տիպի հիման վրա՝ CanSino Biologics  դեղագործական ընկերության կողմից։  

Sinovac BiotechSinovac Biotech

CoronaVac պատվաստանյութը մշակվել է չինական  Sinovac Biotech ընկերության կողմից, պահպանվում է սառնարանում +2-ից +8C0-ի պայմաններում։ Պատվաստանյութը Չինաստանում 2020 թ. հուլիսից թույլատրվել է անհետաձգելի կիրառման համար` բարձր ռիսկի խմբերում։

Նիկոլայ Վորոնին, գիտության հարցերով թղթակից, 11-ը հունվարի, 2021թ., https://www.bbc.com,
DW հետազոտության ղեկավար, իմունոլոգ Ուինֆրիդ Փիքլ, https://www.dw.com,
Սայխան Ցինցաև, www.currenttime.tv, https://www.rbc.ru, ru.krymr.com, https://www.who.int

«ՍԱԼՈՒՏԵՄ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր
Պետական գրանցման համար․ 211․200․00969
magazinesalutem@gmail.com
+(374) 91 64 10 15
+(374) 98 79 15 15

Սկզբնաղբյուր. «Սալուտեմ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր, N1
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Երբ հիվանդի ճակատագիրը կախված է բժշկի հեռախոսից․․․ urolog.am
Երբ հիվանդի ճակատագիրը կախված է բժշկի հեռախոսից․․․ urolog.am

Բջջային հեռախոսի բոլոր մարդկանց կյանք ներխուժելու փաստը անհերքելի է։ Հետևաբար բժիշկներն ու հիվանդները նույնպես զերծ չեն մնում այս «հրաշալի» գործիքի՝ «հրեշավոր» հետևանքներից...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՀՀ ԱՆ. Քննարկվել են մանկաբուժության առանցքային հարցեր
ՀՀ ԱՆ. Քննարկվել են մանկաբուժության առանցքային հարցեր

Առողջապահության նախարարի տեղակալ Արտակ Ջումայանը հանդիպել է մանկական հիվանդանոցային բժշկական օգնություն ու սպասարկում իրականացնող բժշկական կենտրոնների ղեկավարների հետ...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ Հայաստանում
Բրիտանիայում սկսել են արտադրել մոլորակի համար անվնաս պլաստիկ. news.am
Բրիտանիայում սկսել են արտադրել մոլորակի համար անվնաս պլաստիկ. news.am

Պլաստիկը մոմի վերածելու բրիտանական սթարթափը սկսել է տարածվել Ասիայում, որտեղ հատկապես սուր է պլաստիկե թափոններից ազատվելու խնդիրը, գրում է Bloomberg-ը...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
2020-ի գիտական հայտնագործությունները. Սալուտեմ ամսագիր №2
2020-ի գիտական հայտնագործությունները. Սալուտեմ ամսագիր  №2

Անտարկտիդայի և Գրենլանդիայի սառցե ծածկույթը հալչում է աննախադեպ արագ


2019 թվականի ապրիլին իրականացված հետազոտությունը ցույց տվեց, որ Գրենլանդիայի սառցե ծածկույթը տարեկան...

Թվեր և փաստեր Սալուտեմ 2.2021
2020-ը նոր սարքերի, նորարարությունների ռեկորդային տարի` չնայած ԿՈՎԻԴ–19-ի մարտահրավերներին. «Սալուտեմ» ամսագիր
2020-ը նոր սարքերի, նորարարությունների ռեկորդային տարի` չնայած ԿՈՎԻԴ–19-ի մարտահրավերներին. «Սալուտեմ» ամսագիր

Ամփոփելով նախորդ տարին՝ հարկ է անդրադառնալ 2020 թ. Միացյալ Նահանգների Սննդի և դեղերի վարչության (U.S. Food and Drug Administration) կարևոր և շրջադարձային զարգացումներին, որոնց նպատակն էր ամրապնդել...

Թվեր և փաստեր Սալուտեմ 1.2021
Դեպրեսիա կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով
Դեպրեսիա կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով

ԱՀԿ Եվրոբյուրոյի ղեկավար Հանս-Հենրի Կլյուգեն հայտարարել է պանդեմիային զուգահեռ անհանգստացնող խանգարումների մասին...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՀՀ ԱՆ. ԱՀԿ-ի Պատվաստանյութերի անվտանգության գլոբալ խորհրդատվական հանձնաժողովի (GACVS) հայտարարությունը
ՀՀ ԱՆ. ԱՀԿ-ի Պատվաստանյութերի անվտանգության գլոբալ խորհրդատվական հանձնաժողովի (GACVS) հայտարարությունը

2021 թվականի մարտի 17-ի դրությամբ` աշխարհում գրանցվել է կորոնավիրուսային հիվանդության (COVID-19) ավելի քան 120 միլիոն դեպք` ավելի քան 2 միլիոն մահվան ելքով: Պատվաստումը շարունակում է մնալ կարևոր գործիք...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՀՀ ԱՆ. Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունությունը` որպես գլոբալ խնդիր
ՀՀ ԱՆ. Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունությունը` որպես գլոբալ խնդիր

Արդեն խոսել ենք բակտերիաների այն հատկությունների մասին, որոնք էվոլյուցիայի ընթացքում դրանք ձեռք են բերել հակաբիոտիկներից պաշտպանվելու համար` ձևավորելով հակաբիոտիկային կայունություն...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ԱՄՆ-ում սկսվել են պորտալարային ցողունային բջիջներով COVID-19 հիվանդների բուժման կլինիկական հետազոտությունները. armeniamedicalcenter.am
ԱՄՆ-ում սկսվել են պորտալարային ցողունային բջիջներով COVID-19 հիվանդների բուժման կլինիկական հետազոտությունները. armeniamedicalcenter.am

Նախկինում մենք խոսել ենք Չինաստանում և Իսրայելում պորտալարի մեզենխիմալ ցողունային բջիջների արդյունավետ օգտագործման մասին ՝ COVID-19-ով  լուրջ հիվանդների մոտ: ԱՄՆ-ի սննդի և և դեղորայքի սանիտար հսկողության...

ԼՈՒՐԵՐ: Ինֆեկցիաներ ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՀՀ ԱՆ. Դիմակ կրելու համատեքստում տարբեր երկրների փորձը
ՀՀ ԱՆ. Դիմակ կրելու համատեքստում տարբեր երկրների փորձը

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության առաջարկների համաձայն` կորոնավիրուսային հիվանդության դեմ պայքարի արդյունավետությունը պայմանավորված է համալիր կանխարգելիչ միջոցառումներով, ինչպիսիք են...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՀՀ ԱՆ. Եղե՞լ են արդյոք կորոնավիրուսային հիվանդությամբ վարակման կրկնակի դեպքեր
ՀՀ ԱՆ. Եղե՞լ են արդյոք կորոնավիրուսային հիվանդությամբ վարակման կրկնակի դեպքեր

Աշխարհում նաև Հայաստանում գրանցվել են կորոնավիրուսային հիվանդությամբ վարակման կրկնակի դեպքեր...

ԼՈՒՐԵՐ: Ինֆեկցիաներ ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
Գիտնականները որոշել են կորոնավիրուսի ակտիվացման ջերմաստիճանը. nairimed.com
Գիտնականները որոշել են կորոնավիրուսի ակտիվացման ջերմաստիճանը. nairimed.com

Հոնկոնգի համալսարանի գիտնականները որոշել են այն ջերմաստիճանը, որի ժամանակ արձանագրվում է կորոնավիրուսի առավելագույն ակտիվությունը...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
COVID-19–ով յուրաքանչյուր երրորդ հիվանդի մոտ ախտանիշները բացակայում են. armeniamedicalcenter.am
COVID-19–ով յուրաքանչյուր երրորդ հիվանդի մոտ ախտանիշները բացակայում են. armeniamedicalcenter.am

Կորոնավիրուսային վարակի յուրաքանչյուր երրորդ դրական պատասխանը ստացվում է անախտանիշ հիվանդին կատարված քննությամբ: Չինացի բժիշկները նրանց անվանում են  «լուռ կրողներ»...

ԼՈՒՐԵՐ: Ինֆեկցիաներ ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
Կորոնավիրուսը վտանգավոր է նորածինների համար. morevmankan.am
Կորոնավիրուսը վտանգավոր է նորածինների համար. morevmankan.am

Համաձայն JAMA Pediatrics-ում հրապարակված նոր հետազոտության տվյալների՝ կորոնավիրուսով վարակված հղիների խմբում երեխաների 9%-ը ծնվել է COVID-19 վարակով...

ԼՈՒՐԵՐ: Հղիություն, ծննդաբերություն ԼՈՒՐԵՐ: Մանկաբարձություն և ուրոգինեկոլոգիա ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում Լրահոս կանանց համար