Սթրեսի և ցավի կառավարման կենտրոն Հայաստանում

Երևանում բացվել է Սթրեսի և ցավի կառավարման կենտրոն, որն իր տեսակի մեջ առաջինն է տարածաշրջանում: Լրագրողների հետ զրույցում կենտրոնի ղեկավար, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Սոնա Հարությունյանը նշեց, որ նմանատիպ կենտրոնները մեծ տարածում ունեն զարգացած երկրներում և կոչված են համալիր մոտեցում ցուցաբերելու սթրեսի և ցավի կառավարման գործընթացում:

–   Համաշխարհային փորձը ցույց է տալիս, որ սթրեսի կառավարումը բավականին տարածված է, ինչը մենք փորձում ենք իրականացնել նաև մեզ մոտ: Կենտրոնի ստեղծման նպատակն է համալիր մոտեցում ցուցաբերել ցավի եւ սթրեսի կանխարգելմանը, ախտորոշմանը, կառավարմանն ու բուժմանը: Այս գործընթացում տարբեր ոլորտների մասնագետներ համագործակցելու են միմյանց հետ՝ բժիշկներ, հոգեբաններ, սոցիալական աշխատողներ՝ փորձելով համատեղ ուժերով ապահովել բարձր արդյունավետություն:

Ցանկացած ցավային գանգատի դեպքում պացիենտը կարող է դիմել մեզ, և մեր կենտրոնի տարբեր մասնագետներ, առաջին խորհրդատվություն կազմակերպելուց հետո, կուղղորդեն ճիշտ մասնագետի մոտ: Ցավը բազմակողմանի մոտեցում է պահանջում. միայն մեկ մասնագետի օգնությամբ դժվար է հասկանալ իրական պատճառը: Օրինակ՝ քրոնիկ սթրեսի դեպքում կարող է լինել մեջքի ցավ, և եթե բուժենք հենց մեջքի ցավը, արդյունքի չենք հասնի. անհրաժեշտ է գտնել բուն պատճառը՝ սթրեսը:

Մեր կենտրոնի առավելություններից է բազմակողմանի ախտորոշման կազմակերպումը, ինչից մեծապես կախված է բուժման արդյունքը:

Համագործակցություն է լինելու Հայաստանի և արտասահմանյան բժշկական հաստատությունների տարբեր մասնագետների հետ: Ծառայությունները մատուցվելու են նաև առցանց: Կենտրոնն իրականացնելու է տեղեկատվական աշխատանքներ, կազմակերպելու թրեյնինգներ, քանի որ մեր հասարակությունում այս ոլորտի վերաբերյալ իրազեկվածությունը բարձրացնելու խնդիր կա. շատերը չգիտեն, որ սթրեսը հնարավոր է կառավարել, կամ ցավը կարող է լինել հոգեբանական խնդրի հետևանք:

Ցավի ուսումնասիրության հայկական ասոցիացիայի նախագահ,  ԵՊԲՀ անեսթեզիոլոգիայի, ինտենսիվ թերապիայի ամբիոնի ասիստենտ Նարինե Մովսիսյանը, խոսելով քրոնիկական ցավի վերահսկման խնդրի մասին, նկատեց, որ այն դեռևս հաղթահարված չէ ամբողջ աշխարհում, բայց հատկապես Հայաստանում հարցը հրատապ է, քանի որ գրեթե ոչ մի քայլ չի արվել այն հաղթահարելու ուղղությամբ:

–   Քրոնիկ ցավը հոգեբանասոցիալական ֆենոմեն է, այն միայն ֆիզիկական խնդիր չէ: Ցավը կարող է ամբողջությամբ փոխել մարդու կյանքի որակը, նրա սոցիալական դրսևորումները: Օրինակ՝  քաղցկեղի առաջացրած ցավի դեպքում մարդը գրեթե միշտ ամբողջությամբ փոխվում է: Քաղցկեղի դեպքում պացիենտների մոտավորապես 80%-ը տառապում է քրոնիկական ցավից, իսկ դա շատ լուրջ խնդիր է թե՛ հիվանդի, թե՛ նրան շրջապատող մարդկանց համար: Քրոնիկական ցավը հիմնականում բուժվում է դեղորայքով, բայց անհրաժեշտ է նաև հոգեբանական միջամտություն: Կան ցավը վերահսկելու տարբեր մեթոդներ, ինչը պետք է զարգացնել Հայաստանում: Եթե անգամ հնարավոր չէ իսպառ վերացնել ցավը, այն կարելի է առնվազն վերահսկել, հոգեբանորեն մարդուն բերել այն վիճակին, որ նա որակյալ կյանք ունենա:

Սթրեսի և ցավի կառավարման նորաբաց կենտրոնի նշանակությունը մեծապես կարևորեց նաև Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի նախագահ Արմեն Սողոյանը:

–   21-րդ դարը համարվում է սթրեսների դար: Տեղեկատվական մեծ հոսքը, միգրացիաները, տեխնոլոգիաների զարգացումը շատ լուրջ սթրեսածին գործոններ են, որոնք ուղիղ կերպով վատ ազդեցություն են ունենում մարդկանց աշխատանքի արդյունավետության վրա: Պատահական չէ, որ միջազգային կազմակերպություններից շատերն իրենց աշխատողներին ուղարկում են սթրեսի կառավարման դասընթացների, որից հետո արձանագրում են աշխատանքի արդյունավետության բարձրացում: Սթրեսը չկառավարելու դեպքում մենք բացասական էմոցիաները, տեղեկատվությունը մտցնում ենք շրջապտույտի մեջ՝ փոխանցելով ուրիշներին, իջեցնելով կյանքի որակը:

Նման կենտրոնների ձևավորումն ընդունված է տարբեր երկրներում: Եվ շատ կարևոր է, որ այս կենտրոնը չի հավակնում մատուցել բոլոր ծառայությունները, այլ համագործակցում է բժշկական տարբեր կառույցների հետ, որտեղ իրականացվում են ավելի նեղ մասնագիտական միջամտություններ:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ