Արևայրուքը առողջ օրգանիզմի վկայություն չէ, այլ մաշկի պաշտպանության փորձ. մաշկաբան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Օրգանիզմի վրա ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման (ՈՒՄՃ) չափավոր ազդեցության դեպքում բարելավվում է էնդոկրին գեղձերի աշխատանքը, արագանում են բոլոր նյութափոխանակային գործընթացները։ Արևի շնորհիվ մաշկին գեղեցիկ ոսկեգույն երանգ է առաջանում, որն այդքան դուր է գալիս մեծամասնությանը և նույնիսկ կարող է բարձրացնել ինքնավստահությունը։ Սակայն, լինելով ջերմության և լույսի աղբյուր, արևը կարող է ո՛չ միայն բուժիչ ազդեցություն ունենալ, այլ նաև վտանգավոր լինել մարդու առողջության համար։ Չափազանց ՈՒՄՃ մաշկի վրա վնասակար ազդեցություն ունի։ Այն կարող է սուր կամ քրոնիկ լինել, կամ դիտարկվել որպես արևայրուք՝ անմիջապես կամ դանդաղեցված։

Հայտնի է, որ արևայրուք ստանալու ունակությունը տարբեր մարդկանց մոտ տարբեր է։ Ամենալուրջ վնասում ստանում է բաց և շատ բաց մաշկը։ Այդպիսի մաշկ ունեցող մարդիկ պետք է կիրառեն արևի պաշտպանիչ գործոնով (Sun protective factor: SPF) շատ բարձրարժեք կոսմետիկա։ Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից (ՈՒՄՃ, անգլերեն` Ultraviolet: UV) վնասման դեպքում տեղի է ունենում մաշկի վաղաժամ ծերացում։ Բացի այդ, առաջանում են անոթային «աստղիկներ» («սարդաձև», «ցանցաձև»), պիգմենտային բծեր (լենտիգո)։

Արագ արևայրուքը մաշկի վրա դըր-սևորվում է երկու ժամվա ընթացքում և առաջանում է բարձր էներգետիկ ներուժով ՈՒՄՃ ազդեցությամբ` UVB (280-320 նմ)։ Առաջացման մեխանիզմը հիմնված է մելանինի ֆոտոօքսիդացման և մելանոցիտներից էպիդերմալ բջիջներ մելանինի տեղաբաշխման վրա։ Երկար ժամանակ UVB ճառագայթները համարվել են մարդու մոտ ֆոտոդերմատոզների և մի շարք այլ հիվանդությունների առաջացման պատճառ (ինչպիսիք են համակարգային կարմիր գայլախտը, ռոզացեան, մելանոման և այլն)։

Դանդաղ արևայրուքն առաջանում է ցածր էներգետիկ ներուժով ՈՒՄՃ ազդեցությամբ` UVA (320-400 նմ)։ Մաշկի մեջ խորը ներթափանցելով՝ UVA-ճառագայթները քայքայում են կոլագենը և նվազեցնում մաշկի առաձգականությունն ու էլաստիկությունը՝ հանգեցնելով վաղաժամ ծերացման, կնճիռների և ծալքերի առաջացման։

Իսկ որոշ ժամանակ հետո՝ 1-2 տարի անց, մաշկին հայտնվում են թեփոտվող պիգմենտային բծեր՝ կերատոզ։ UVA ճառագայթները նպաստում են ազատ ռադիկալների առաջացմանը, որոնք հանգեցնում են ԴՆԹ-ի քայքայման և բջջային մուտացիայի առաջացման, որն օնկոգենեզում գործարկող մեխանիզմ է։

Այդ պատճառով արևայրուքը օրգանիզմի առողջության վկայությունը չէ, այլ՝ վերջինիս վրա կոշտ պայմանների ազդեցության հետևանք և մաշկի՝  արևի վնասող ազդեցությունից պաշտպանվելու փորձ։

ՈՒՄՃ-ից կարելի է պաշտպանվել մի շարք միջոցառումների օգնությամբ, որոնք հայտնի են որպես լուսապաշտպանություն։ Օրինակ` պետք է կրճատել արևի տակ գտնվելու ժամանակը, արևի տակ գտնվել միայն առավոտյան և երեկոյան ժամերին, կրել պաշտպանական հագուստ, գլխարկ, ակնոց, կիրառել արևապաշտպան այլ միջոցներ։ Ցանկացած լուսապաշտպան միջոց գնահատվում է ճառագայթի որոշ տեսակներից պաշտպանության ակտիվությամբ։ UVB ճառագայթներից պաշտպանության աստիճանը որոշվում է SPF արևապաշտպան գործոնով։ Ընտրեք 30-50 SPF լուսապաշտպանություն, 50 SPF-ից բարձր միջոցներ չկան։ Ցանկացած լուսապաշտպան միջոցով անհրաժեշտ է մաշկը պատել յուրաքանչյուր 2 ժամը մեկ։

https://zato-govorim.ru

«ՍԱԼՈՒՏԵՄ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր
Պետական գրանցման համար․ 211․200․00969
[email protected]
+(374) 91 64 10 15
+(374) 98 79 15 15

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ