Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վիտամիններ և միներալներ

Վիտամին C. Սալուտեմ ամսագիր № 1

Վիտամին C. Սալուտեմ ամսագիր № 1

Ինչո՞ւ է կորոնավիրուսային վարակի բուժման գործընթացում ներառվում վիտամին C-ն, պարզ կդառնա կարևորագույն միկրոտարր-սննդանյութի «ծննդյան օրվան» նվիրված հոդվածից, որի չնչին չափաքանակն օրգանիզմում ունի չափազանց մեծ դերակատարում:


Վիտամին C-ի հայտնագործության պատմությունից


Վիտամինների գոյության մասին գիտնականները կռահում էին Քինգի բացահայտումից շատ առաջ: Դեռևս 1880 թ. Տարտուի համալսարանում ռուս կենսաբան Նիկոլայ Լունինը մկների վրա մի շարք փորձեր իրականացրեց այդ ուղղությամբ և հանգեց այն եզրակացության, որ գոյություն ունի ինչ-որ նյութ, որը քիչ քանակությամբ անհրաժեշտ է կյանքի համար:


1927 թ. հունգարացի կենսաքիմիկոս Ալբերտ Սենտ-Դյորդին անջատեց մի նյութ, որն, ինչպես հետագայում Քինգն ապացուցեց, անհրաժեշտ է օրգանիզմին լնդախտի կանխարգելման համար:


Ասկորբինաթթուն անջատվել է 1928 թ. հունգարացի կենսաքիմիկոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Սենտ-Դյորդիի կողմից: Նրան չէր հետաքրքրում վիտամին C-ի անջատման հարցը, իր փորձարկումների արդյունքում նա ստացավ մի նյութ, որը նպաստում էր ջրածնի ատոմի տեղափոխմանը մի միացությունից մյուսը:


Սակայն այս վիտամինի ծննդյան օրը համարվում է 1932 թ. ապրիլի 4-ը: Հինգ տարի քրտնաջան հետազոտություններից հետո այդ օրը Չարլզ Գլեն Քինգը կիտրոնի հյութից անջատեց մի նյութ, որն օժտված էր լնդախտի դեմ ուժեղ պաշտպանական ազդեցությամբ, և ապացուցեց, որ դա հենց ասկորբինաթթուն է, որն ավելի ուշ կոչվեց վիտամին C:


Այս վիտամինի կառուցվածքային բանաձևը արագ որոշվեց. 1933 թ. բացահայտեց Քինգը, նույն տարում գիտնականներ Հովարդը և Ռեյնսթեյնը սինթեզեցին այն:

 

Վիտամին C


Փաստեր վիտամին С-ի մասին


Վիտամին С-ն ամենաշատն է ուժեղացնում մեր իմունային համակարգը` համեմատած այլ վիտամինների հետ: Այն հատկապես անհրաժեշտ է միջսեզոնային շրջանում: Այս վիտամինի առանձնահատուկ պաշտպանական հատկությունն օգնում է պայքարել գարնանային վարակների դեմ: Իմունային ռեակցիաներում ներգրավման շնորհիվ՝ այն մասնակցում է վարակներից օրգանիզմի պաշտպանությանը: Վիտամին C-ի այս հատկությունն ակտիվանում է նաև ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ և հետո:


Վիտամին С-ն մասնակցում է ազատ ռադիկալների չեզոքացմանը, որոնք կնճիռների, տարիքային բծերի և մաշկի էլաստիկության կորստի առաջացման հիմնական մեղավորն են և առաջանում են արտաքին գործոնների ազդեցության (շրջական միջավայրի աղտոտվածությունը, ծխելը, արևի ճառագայթները և այլն) և բջիջների ծերացման հետևանքով: Այն ընկճում է ֆոտոծերացումը, «վերանորոգում» է վիտամին Е-ն և ակտիվորեն մասնակցում կոլագենի ձևավորմանը, որն անհրաժեշտ է հյուսվածքների, լնդերի, արյունատար անոթների, ոսկրերի, ատամների աճի և վերականգնման համար, ինչպես նաև նպաստում է օրգանիզմի կողմից երկաթի յուրացմանը: Փաստորեն, վիտամին C-ի անբավարարությունն արագա-ցնում է օրգանիզմի ծերացումը:


Տարիքի հետ նվազում է կոլագենի արտադրության և օրգանիզմի կողմից վիտամին С-ի յուրացման ունակությունը: Կնճիռները, կորամեջքը, մաշկի մուգ բծերը և հեշտ առաջացող արյունահոսությունները օրգանիզմում վիտամին C-ի անբավարարության հետևանք են:


Կենդանիները, բացի ծովախոզուկներից և կապիկներից, ունակ են սեփական օրգանիզմում սինթեզել ասկորբինաթթու: Այս հատկությամբ օժտված է մարդկային սաղմը և, նույնիսկ, նորածինը, եթե կերակրվում է մայրական կաթով, և մոր սննդակարգում այդ վիտամինն առկա է բավարար քանակությամբ: Ծնվելուց 2 ամիս անց մարդը կորցնում է այդ ունակությունը, և օրգանիզմում վիտամին C-ն չի արտադրվում: Այն գենը, որը պատասխանատու է ասկորբինաթթվի սինթեզի ֆերմենտներից մեկի առաջացման համար, չի գործում: Մարդիկ պետք է ասկորբինաթթուն ստանան սննդի միջոցով: Այդ պատճառով անհրաժեշտ է, որ ամեն օր այն ներմուծվի սննդի հետ:


18-րդ դարում նավաստիներին կոչում էին «լայմ» (limey) հենց այն բանի համար, որ ցիտրուսներ շատ էին ուտում: Յուրաքանչյուր նավաստի գիտեր, որ կյանքից կարող էր զրկվել ավելի շուտ լնդախտ (ցինգա) հիվանդության պատճառով, որի դեմ օրգանիզմն անկարող է պայքարել վիտամին C-ի անբավարարության հտևանքով, քան ծովահենների հարձակումների կամ նավաբեկության պատճառով:


Վիտամին С-ն նպաստում է վերքերի լավացմանը, խոլեսթերինի մակարդակի իջեցմանը, սիրտ-անոթային հիվանդությունների, քաղցկեղի և թրոմբների առաջացման կանխարգելմանը, նվազեցնում է կատարակտի զարգացման ռիսկը, նպաստում օրգանիզմի թունազերծմանը, շաքարային դիաբետով հիվանդների մոտ ապահովում երիկամների, աչքերի և նյարդային համակարգի նորմալ ֆունկցիոնալ վիճակը:


Վիտամին С-ն նպաստում է աղիների կողմից հատկապես բուսական ծագման սննդի հետ ներմուծվող երկաթի յուրացմանը (բանջարեղեն, մրգեր, ցորենահատիկային կուլտուրաներ, լոբազգիներ և այլն), վիտամին Е-ի վերականգնմանը, հոգնածության նվազեցմանը և նյարդային համակարգի նորմալ աշխատանքին:

 

Վիտամին C


Վիտամին С-ի ֆիզիոլոգիական պահանջը


Մեծահասակների համար՝ 90 մգ/օրը (հղիներին խորհուրդ է տրվում ընդունել 10 մգ ավելի, կերակրող մայրերին՝ 30 մգ ավելի): Երեխաների համար ֆիզիոլոգիական պահանջը կազմում է օրական 30-90 մգ՝ տարիքից կախված:


Վիտամին С պարունակող «չեմպիոնները»


Ցիտրուսային մրգերը հեռու են պարունակած վիտամին C-ի քանակով չեմպիոններ լինելուց, և պարունակում են ընդամենը 38-60մգ/100գ: Ասկորբինաթթվով առավել հարուստ են մասրենու թարմ պտուղները (650 մգ/100 գ), բուլղարական կարմիր պղպեղը (250 մգ/100 գ), սև հաղարջը և չիչխանը (200 մգ/100 գ): Խնձորը պարունակում է 165 մգ/100 գ, կանաչ քաղցր պղպեղը և մաղադանոսը՝ 150 մգ/100 գ, բրյուսելյան կաղամբը՝ 120 մգ/100 գ, սամիթը և ղանձիլը՝ 100 մգ/100 գ, այգու ելակը՝ 60 մգ/100 գ ասկորբինաթթու:


Կարմիր քաղցր պղպեղում վիտամին C-ն հինգ անգամ ավելի շատ է, քան նարինջում, իսկ կարտոֆիլում այն գրեթե նույնքան է, որքան` անանասում: Կես կիտրոնը պարունակում է վիտամին C-ի մեր ամենօրյա պահանջի գրեթե 100%-ը, այնպես որ պարզապես քամեք այդ կեսը, և այն ավելի քան բավարար կլինի:


Խորհուրդներ՝ ինչպես պահպանել վիտամին C-ն


Մյուս վիտամինների համեմատությամբ վիտամին C-ն առավել ենթակա է քայքայման. զգայուն է բարձր ջերմաստիճանի, լույսի և թթվածնի նկատմամբ: Այս ամենը դժվարացնում է վիտամինի պահպանումը սննդամթերքում՝ վերջիններիս պատրաստման կամ պահպանման ժամանակ: Ուստի ցանկալի է կտրտած մրգերը և բանջարեղենն օգտագործել անմիջապես:


Վիտամին C պարունակող մթերքը հարկ է պահպանել զով և մութ տեղում, լավագույն տարբերակը սառնարանի բանջարեղենի դարակն է:


Թարմ բանջարեղենը (հատկապես` կանաչ) նախքան պատրաստելը հարկ է պահել եռացրած ջրում` մոտավորապես 1 րոպե: Դա նպաստում է օքսիդազա ֆերմենտի քայքայմանը, ինչն իր հերթին նվազագույնի է հասցնում վիտամին C-ի կորուստը՝ պահպանելով բանջարեղենի համն ու կազմը: Ցանկալի է այդպես վարվել նաև նախքան բանջարեղենը սառեցնելը: Նախապատվելի են ջերմային մշակման խնայող և արագ եղանակները` միկրոալիքային վառարանում, գոլորշու վրա, վակուումում և այլն:

 

Վիտամին C


C վիտամինը հատկապես անհրաժեշտ է

 

  • ծխողներին, ովքեր ծխում են օրական 10 գլանակից ավելի, խորհուրդ է տրվում ընդունել 20%-ով ավելի շատ վիտամին C, որպեսզի փոխհատուցվի ծխելու հետ կապված օքսիդատիվ սթրեսը,
  • թույլ առողջությամբ մարդկանց (կոտրվածքներ, վարակներ, քաղցկեղ),
  • մարզիկներին՝ ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ,
  • ալկոհոլը չարաշահող մարդկանց,
  • հիվանդությունների, սթրեսի, թունավոր ազդեցությունների դեպքերում:


Վիտամին С-ի անբավարարության նշանները


Առաջին նշաններից է լնդերի արյունահոսելիությունը, ատամների հետ կապված խնդիրները (թուլանալը և շարժվելը), մաշկի մակերևույթին միկրոարյունազեղումների առաջացումը, «անպատճառ» կապտուկները, վարիկոզը, մաշկի չորությունը և թեփոտումը, մազերի չորանալը և թափվելը, կնճիռների արագ առաջացումը, տեսողության վատացումը, ավելորդ քաշը, թուլությունը, դյուրագրգռությունը, քնի և ախորժակի խանգարումները և այլն: Ասկորբինաթթվի անբավարարության ժամանակ վերքերն ուշ են լավանում:


Ոչ մի գրամ ավելի


Վիտամին C-ի գերդոզավորում չափազանց հազվադեպ է պատահում, քանի որ այս թթուն շատ արագ է լվացվում օրգանիզմից՝ ընդունումից արդեն 2-4 ժամ անց: Մթերքի հետ վիտամին C-ի չափազանց մեծ չափաբաժին ընդունելու ռիսկը գրեթե բացակայում է:
Թունավոր ազդեցությամբ չափաբաժին հնարավոր է միայն արհեստական սինթեզված վիտամինի կամ սնընդային կենսահավելումների ընդունման դեպքում: Այս դեպքում վիտամին C-ի մեծ քանակը կարող է լուծի կամ մարսողական այլ խանգարումների պատճառ դառնալ, իսկ ասկորբինաթթվի նկատմամբ առավել զգայուն մարդկանց  երիկամներում կարող են քարեր առաջանալ:


Վիտամին C-ն ընդունե՛ք խելամիտ չափաբաժիններով և եղե՛ք առողջ:


https://www.vidal.ru
https://www.successpins.com
https://www.5632.com.ua
http://www.resp-perinat.med.cap.ru
http://techno.bigmir.net
http://murmansk-dp4.ru
http://яроцмп.рф
https://alpharm.ru

 

«ՍԱԼՈՒՏԵՄ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր
Պետական գրանցման համար․ 211․200․00969
magazinesalutem@gmail.com
+(374) 91 64 10 15
+(374) 98 79 15 15

Սկզբնաղբյուր. «Սալուտեմ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր, N1
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Յոդի անբավարարություն` օրգանիզմում. nairimed.com
Յոդի անբավարարություն` օրգանիզմում. nairimed.com

Հավանաբար լսել եք օրգանիզմում յոդի անբավարարության մասին: Հիմնականում վահանաձև գեղձի հիվանդությունների պատճառը մարդու օրգանիզմում յոդի պակասն է...

Ներզատաբանություն Թերապիա
Գունավոր վիտամինները. ankakh.com
Գունավոր վիտամինները. ankakh.com

Վիտամինները գույներ ունեն. կարմիրը` հակաօքսիդանտներն են, կանաչը` ոսկրերի ու ատամների համար են: Իսկ մրգերում ու բանջարեղենի մեջ վիտամինների մի ամբողջ ծիածան կա: Մրգերն ու բանջարեղենը բաժանվում են ոչ միայն ընտանիքների...

Մագնեզիումի դերն օրգանիզմում. armeniamedicalcenter.am
Մագնեզիումի դերն օրգանիզմում. armeniamedicalcenter.am

Մագնեզիումը մեր օրգանիզմի համար կենսական կարևորություն ունեցող քիմիական էլեմենտներից է: Այն ակտիվ մասնակցություն ունի մոտավորապես 350 ֆերմենտատիվ ռեակցիաներում: Մագնեզիումը մտնում է բոլոր հյուսվածքների...

Ավիտամինոզ. armeniamedicalcenter.am
Ավիտամինոզ. armeniamedicalcenter.am

Ավիտամինոզը օրգանիզմին և օրգան-համակարգերի լիարժեք գործունեության համար անհրաժեշտ վիտամինների լիովին բացակայությունն է: Այս վիճակը հաճախ շփոթում են հիպովիտամինոզի հետ...

Թերապիա
B խմբի վիտամիններ. nairimed.com
B խմբի վիտամիններ. nairimed.com

B  խմբի վիտամինները սերտորեն կապված են միմյանց հետ: Այս խմբի վիտամիններից մեկի պակասը կարող է ընդհատել կենսաքիմիական ռեակցիաների ամբողջ շղթան և առաջացնել այս խմբի բոլոր վիտամինների անբավարարությանը բնորոշ ախտանիշներ...

Ի՞նչ հավելել սննդակարգում, եթե կա վիտամին E-ի պակաս. 168.am
Ի՞նչ հավելել սննդակարգում, եթե կա վիտամին E-ի պակաս. 168.am

Վիտամին E-ն անհրաժեշտ է օրգանիզմին բազմաթիվ գործառույթների համար, և դրա անբավարար քանակը կարող է վնասել։ Fithacker.ru-ն գրում է, որ այս վիտամինը կարելի է ստանալ մթերքի միջոցով...

Սնունդը և առողջությունը
Վիտամիններ, որոնք անհրաժեշտ են մաշկին
Վիտամիններ, որոնք անհրաժեշտ են մաշկին

Վիտամինների պակասը մի շարք բացասական երևույթների պատճառ է դառնում. մարմնի քաշի և օրգանիզմի դիմադրողականության անկում, գերհոգնածություն, որոնք էլ իրենց ազդեցությունն են թողնում կնոջ մաշկի ու մազերի վրա...

Մարմնի խնամք
Վիտամինների պակասի մասին հուշում է օրգանիզմը. 168.am
Վիտամինների պակասի մասին հուշում է օրգանիզմը. 168.am

Երբ օրգանիզմին չի բավարարում վիտամինների, հանքանյութերի, սննդարար նյութերի քանակը, այն, սովորաբար, մեզ հուշում է դրա մասին։ Mirkrasoty.life-ը ներկայացրել է, թե ինչ նշաններ են նկատվում նման խնդիրների դեպքում...

Սնունդը և առողջությունը
Ձկան յուղի օգտակարությունը. 168.am
Ձկան յուղի օգտակարությունը. 168.am

Օմեգա-3 ճարպաթթուների բավարար մակարդակը չափազանց կարևոր է առողջության համար։ Fithacker.ru-ն գրում է, որ ձուկը մեծ քանակով օմեգա-3 է պարունակում...

Սնունդը և առողջությունը
Եթե օրգանիզմում կա մագնեզիումի պակաս. 168.am
Եթե օրգանիզմում կա մագնեզիումի պակաս. 168.am

Մագնեզիումի մասնակցությամբ օրգանիզմում տեղի են ունենում գրեթե բոլոր կենսական կարևոր գործընթացները։ Օրվա ընթացքում օրգանիզմին անհրաժեշտ է 350 մգ մագնեզիում։ Դրա անբավարար քանակը հանգեցնում է մի շարք...

Ինչպե՞ս ընդունել կալցիումը, որպեսզի այն լավ յուրացվի
Ինչպե՞ս ընդունել կալցիումը, որպեսզի այն լավ յուրացվի

Կալցիումը հանդիսանում է օրգանիզմի բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական պրոցեսներում մասնակցություն ունեցող տարր: Նրա բավարար ընդունումը չափազանց կարևոր է առողջության պահպանման համար: Իմացեք, թե ինչն է...

Օրգանիզմում երկաթի ավելցուկը մեծացնում է II տիպի շաքարախտի առաջացման հավանականությունը. news.am
Օրգանիզմում երկաթի ավելցուկը մեծացնում է II տիպի շաքարախտի առաջացման հավանականությունը. news.am

Օրգանիզմում երկաթի նույնիսկ աննշան ավելցուկը մեծացնում է II տիպի շաքարախտի առաջացման հավանականությունը, զգուշացնում են Արեւելյան Ֆինլանդիայի համալսարանի գիտնականները: Նրանց խոսքով՝ այս տարրի...

Ներզատաբանություն
Սելենով հարուստ 7 մթերք. news.am
Սելենով հարուստ 7 մթերք. news.am

Սելենը վահանաձեւ գեղձի աշխատանքի կարգավորման, տեստոստերոնի արտադրման, իմունիտետի ամրապնդման եւ մաշկի առողջության պահպանման համար առանցքային դերակատարում ունեցող տարր է...

Սնունդը և առողջությունը
Երկաթի պակասը լրացնող սննդամթերք. tert.am
Երկաթի պակասը լրացնող սննդամթերք. tert.am

Երկաթի պակասն օրգանիզմում ևս հիվանդություն է և եթե չբուժվի, կարող է հանգեցնել լուրջ առողջական բարդությունների, ինչպես օրինակ` սակավարյունության: Այս հիվանդության առաջացման հիմնական պատճառը երկաթի ցածր...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ