Մոլիբդեն

Մոլիբդենը մարդու օրգանիզմում հանդես է գալիս որպես օրգանիզմից թունավոր նյութերը հեռացնող խմորիչների բաղկացուցիչ մաս կամ, այլ կերպ` կոֆակտոր: Մեծապես ազդում է օրգանիզմում պահեստավորված երկաթի վերաբաշխման վրա:

Ակտիվացնում է ծծումբ պարունակող ամինաթթուների փոխանակումը, որոնք կարեւոր են նյարդային համակարգի եւ ուղեղի բնականոն գործունեության համար:

Նպաստում է օրգանիզմ ներմուծվող ֆտորի չափաքանակի պահեստավորմանը, որի շնորհիվ ամրանում է ատամների արծնը:
 

Չափահասին անհրաժեշտ է օրը 75 – 250 մկգ մոլիբդեն, ըստ որոշ հետազոտողների՝ 300- 400 մկգ: Կախված օրգանիզմի առանձնահատկություններից՝ յուրացվում է ներմուծվող մոլիբդենի 25- 80%-ը: Ծծմբով հարուստ սննդակարգը երբեմն նպաստում է ադսորբված մոլիբդենի քանակի ավելացմանը:
 

Արյան մեջ անցած մոլիբդենի 80%-ը կապված է ալբումինի ու այլ սպիտակուցների հետ:

Մոլիբդենի հիմնական մասը գտնվում է երիկամներում ու լյարդում, որտեղից դուրս է բերվում հիմնականում մեզի ու, մասամբ, լեղու հետ:

Միկրոտարրի հիմնական ֆիզիոլոգիական նշանակությունը կայանում է հետեւյալում. ազդում է քսանտինօքսիդազ ֆերմենտի ակտիվության վրա, որն իր հերթին խթանում է պուրինների փոխանակումը միզաթթվի: Քսանտինօքսիդազ ֆերմենտի բարձր ակտիվության դեպքում արյան մեջ առաջանում է միզաթթվի ավելցուկ, որի հետեւանքով ի հայտ են գալիս ցավեր հոդերում ու, հատկապես, ոտքերի բութ մատում, որոնք հոդատապի ախտանիշներն են:

ԷՆԴԵՄԻԿ ՀՈԴԱՏԱՊ: Հայաստանը մոլիբդենի հանքանյութ արտահանող երկիր է: Անցյալ դարի կեսերին պրոֆեսոր Վ.Վ. Կովալսկին ախտորոշել ու նկարագրել է Հանքավանի տարածաշրջանի հողում մոլիբդենի բարձր պարունակության հետեւանքով առաջացող «մոլիբդենային հոդատապ» կոչված էնդեմիկ հիվանդությունը, որի պարագայում նկատվում է նաեւ լորձաթաղանթների գրգռվածություն, քաշի նվազում եւ այլն:
 
Մոլիբդենն ակտիվացնում է հակաօքսիդանտների, հատկապես՝ C վիտամինի, սելենի, ֆլավոնների ազդեցությունը: Մեծապես նպաստում է երկաթի լիարժեք յուրացմանը:

Մոլիբդենի սակավության պարագայում խաթարվում են անաբոլիկ գործընթացները, նվազում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը: Մարդը դառնում է դյուրագրգիռ, խանգարվում է գիշերային տեսողությունը (հավկուրություն), սրտի ռիթմերը (տախիկարդիա), մեծանում է կերակրափողի քաղցկեղի զարգացման հավանականությունը, կարող են առաջանալ քարեր երիկամներում: Խանգարվում է մետիոնինի ու ցիստեինի փոխանակման գործընթացքը:
 

Չինաստանի Խէնան ու ՀԱՀ Թրանսքեյ նահանգներում նկատվել է կերակրափողի քաղցկեղով հիվանդների թվի աճ:

Մոլիբդեն պարունակող էնզիմներից է նաեւ սուլֆիտօքսիդազը, որի սակավության դեպքում խանգարվում է ցիստեինի փոխանակումը: Ցիստեինն ամինաթթու է, որի սակավության (երբեմն՝ բնածին) հետեւանքով վնասվում են ուղեղի բջիջները, խախտվում է աչքի բյուրեղիկի դիրքը: Առատանում է սուլֆիտի ու նվազում է սուլֆատի արտազատումը մեզի հետ, որի հետեւանքով առաջանում է մահաբեր կոմա: 

Եթե մարդու օրգանիզմում կա ցիստեինի փոխանակման բնածին անբավարարություն, ապա գրեթե չկա մոլիբդեն:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ