Ազնվամորի Հայկական տարանունները` մորենի, մռամոշի, քարամոշի Rubus ideus L. Малина обыкновенная

Լայնորեն տարածված թուփ է, որը հանդիպում է մեղմ կլիմա ունեցող տարբեր երկրներում: Սննդում և բուժական նպատակներով օգտագործում են միայն հատապտուղները, որոնք հավաքում են չոր եղանակին` առավոտյան ցողը գոլորշիանալուց հետո: 

Ազնվամորին օգտագործում են թարմ, չոր, սառեցրած և պահածոյացրած վիճակում (շաքարով): Պտուղներից պատրաստում են հյութեր, օշարակներ, կոմպոտներ, մուրաբաներ, ջեմեր: Վայրի մորու հատապտուղներն ավելի բուրավետ են, քանի որ պարունակում են մեծ քանակությամբ եթերային յուղ, որն օժտված է հակաբիոտիկ ակտիվությամբ:

Հատապտուղները պարունակում են 10-12% շաքարներ` գլուկոզ, ֆրուկտոզա, 5-6% բջջանյութ, սալիցիլաթթու, կիտրոնաթթու, խնձորաթթու, պեկտիններ, 9-50 մգ/% վիտամին C, վիտամիններ B1, B2 , PP , կարոտիններ, 312 մգ/% K և այլն, տերևները` 300 մգ/% վիտամին C, դաբաղային նյութեր, ֆիտոնցիդներ, K, Ca և այլ մակրո ու միկրոտարրեր:

Ազնվամորու սառեցրած հատապտուղներում (-180C) երկար ժամանակ պահպանվում են թարմ հատապտուղներին բնորոշ համը և օգտակար նյութերը: 

Պտուղները չորացնում են արևի ճառագայթների տակ` բարակ շերտով, կամ վառարաններում` 35-400 C ջերմաստիճանում: Թարմ պտուղներն ունեն հաճելի համ, հագեցնում են ծարավը և բարելավում մարսողությունը: 1/4 - 1/3 բաժակ թարմ հատապտուղների հյութը խորհուրդ է տրվում ախորժակի բացակայության դեպքում և շաքարային դիաբետով հիվանդներին: 

Թարմ պտուղները և հյութը մրսածության ժամանակ թողնում են ջերմիջեցնող և քրտնաբեր ազդեցություն, բարձրացնում են օրգանիզմի դիմադրողականությունը վարակների հանդեպ: ԲուԺական նպատակներով առավել հաճախ օգտագործվում են չոր պտուղները, որոնցից պատրաստած թուրմն ունի ջերմիջեցնող և քրտնաբեր հատկություն: Մրսածության, ինչպես և մանկական վիրուսային վարակների ժամանակ օգտակար է չոր պտուղներից պատրաստած քրտնաբեր թեյը: Այդ նպատակով 5-6 ճաշի գդալ չոր պտուղները 30 րոպե թրմում են 3 բաժակ եռացրած ջրում և խմում տաք վիճակում` մեկ ժամվա ընթացքում: Նման թեյը օգտակար է նաև հիպերտոնիայի և շաքարային դիաբետի ժամանակ: Այս դեպքում օրվա ընթացքում ընդունում են 3 բաժակ (յուրաքանչյուր ընդունման ժամանակ` 1/2 բաժակ): 

Ազնվամորու տերևներն օժտված են հակաբորբոքային արտահայտված ազդեցությամբ: Տերևներից պատրաստած ջրաթուրմը կամ եփուկը ողողումների ձևով կիրառում են անգինայի, լնդերի և կոկորդի հիվանդությունների ժամանակ: Տերևների ջրաթուրմը արդյունավետ է լուծերի, ստամոքսաաղիքային տրակտի բորբոքումների դեպքում: Թարմ տերևներն ունեն վերքամոքիչ հատկություն:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ