Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

ԼՈՒՐԵՐ: Գենետիկա

Ամեն ինչում գենե՞րն են մեղավոր. oncology.am

Ամեն ինչում գենե՞րն են մեղավոր. oncology.am

Արդյո՞ք ուռուցքով հիվանդի հարազատները գտնվում են ռիսկի խմբի մեջ. դեռևս ոչ այնքան պարզ թեմա: Իրականում քաղցկեղի և ժառանգականության միջև կա՞, արդյոք, կապ: Այս հարցը հրատապ է այնքանով որ քաղցկեղով հիվանդանալու վախը չափազանց բացասաբար է ազդում ուռուցքային հիվանդությունների նկատմամբ ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեցող  մարդկանց կյանքի որակի վրա։

Քաղցկեղը գենետիկական բաղադրիչ ունեցող հիվանդություն է, սակայն այն չի համարվում պարտադիր ժառանգական։ Հնարավոր է ժառանգել միայն գեների մուտացիան, որը մեծացնում  է ուռուցքային հիվանդությունների զարգացման ռիսկը, սակայն չի երաշխավորում հիվանդության զարգացումը։ Գոյություն ունի գեների փոփոխության երկու տեսակ՝ ժառանգվող և կյանքի ընթացքում ձեռք բերվող (բնական ծերացման արդյունքում, քիմիական նյութերի ազդեցությամբ)։ Ժառանգական ԴՆԹ փոփոխությունները փոխանցվում են ծնողներից երեխային և կոչվում են սաղմնային փոփոխություններ կամ` մուտացիաներ։ Գեների որոշ փոփոխություններ բացարձակ անվնաս են, իսկ որոշներն կարող են առողջական խնդիրներ և լուրջ հիվանդություններ առաջացնել, այդ թվում նաև` ուռուցքներ։

Ուռուցքային հիվանդությունների ժառանգական դեպքերը հիմնականում կապված են երկու գենում մուտացիաների առկայության հետ՝ BRCA1 (Breast Cancer 1) և BRCA2 (Breast Cancer 2)։ Այս գեները կան յուրաքանչյուր մարդու մոտ, որոնց ֆունկցիան կրծքագեղձի և ձվարանների վնասված բջիջների վերականգնումը և հյուսվածքների նորմալ աճն ապահովելն է։ Սակայն, երբ դրանք մուտացվում են, սկսում են «ոչ նորմալ» աշխատել, ինչի արդյունքում մեծանում է ուռուցքային հիվանդությունների զարգացման ռիսկը։

Քաղցկեղի գենետիկորեն պայմանավորված տեսակներ

Կան քաղցկեղի որոշ տեսակներ, որոնք ունեն ժառանգական բաղադրիչ։ Դրանցից են կրծքագեղձի, ձվարանների քաղցկեղը, որոշ դեպքերում՝ հաստ աղու, ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղը, մելանոման։ Կան նաև բազմաթիվ գործոններ, որոնք լրացուցիչ ազդում են քաղցկեղային հիվանդությունների զարգացման հավանականության վրա։ Այդ թվին են պատկանում արտաքին միջավայրը, օրգանիզմի ընդհանուր վիճակը, կենսակերպը և այլն։ Այդ պատճառով չի կարելի հարյուր տոկոս վստահությամբ նշել քաղցկեղի տեսակներ, որոնք գենետիկորեն փոխանցվում են։

Ընդունված է խոսել ոչ թե ուռուցքային հիվանդությունների ժառանգման մասին, այլ սերնդե-սերունդ չարորակ գոյացությունների առաջացման հակվածության  փոխանցման մասին։

Ե՞րբ սկսել կանխարգելիչ միջոցառումներ

Որպես կանոն, հիվանդի  մոտ չարորակ նորագոյացության գենետիկական նախատրամադրվածության առկայության մասին կարելի է կասկածել  երկու և ավելի քաղցկեղով հիվանդ արյունակից հարազատների առկայության դեպքում։ Սակայն պետք չէ դրանից վախենալ և միայն հիվանդության մասին մտածմունքներով ապրել։ Բացասական ժառանգական գործոնների ամբողջությունը միշտ չէ, որ բերում է հիվանդության զարգացման։ Միևնույն ժամանակ, քաղցկեղի նկատմամբ ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեցող մարդիկ պետք է կանոնավոր հետազոտվեն ուռուցքաբանի մոտ։ Եթե ընտանիքի մի քանի սերնդում դիտվում են չարորակ նորագոյացությունների կրկնվող դեպքեր կամ, եթե կան կրծքագեղձի, ձվարանի կամ հաստ աղու քաղցկեղով մի քանի արյունակից հարազատներ, կարելի է դիմել մասնագետներին՝ ուռուցքաբանական խորհրդատվության և հատուկ թեստերի իրականացման համար։

Ինչպիսի՞ գենետիկական հետազոտություններ են իրականացվում

Դրանք կրծքագեղձի և ձվարանների քաղցկեղի զարգացման բարձր ռիսկի գենետիկական մուտացիաների հետազոտություններն են  (BRCA1/2), հնարավոր է նաև ստամոքսի քաղցկեղի զարգացման բարձր ռիսկի, Լինչի համախտանիշի առկայության գենետիկական հետազոտությունների իրականացում (CDH1), առկայության և այլն։

Սակայն պետք է չմոռանալ, որ գենետիկական թեստերը հետևյալ հարցին հստակ պատասխան չեն տալիս. «արդյո՞ք պացիենտի մոտ կառաջանա քաղցկեղի ժառանգական տեսակը, թե` ոչ»։ Այս հետազոտությունները կարող են ընդամենը հիվանդության առաջացման հավանականության մասին վկայել։ Հնարավոր չէ նաև նախօրոք որոշել, թե ընտանիքի անդամներից հատկապես ո՞ւմ մոտ է քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունն առավել մեծ։ Սակայն շատ կարևոր է յուրաքանչյուր մարդու համար իմանալ սեփական ընտանիքի բժշկական պատմությունը։ Որքան լավ է պացիենտն այդ մասին տեղեկացված, այնքան կլինիկական ուռուցքաբանին հեշտ է որոշել ուռուցքային հիվանդության զարգացման հավանականությունը։

Ժամանակին իրականացված հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս վաղ հայտնաբերել ուռուցքը և ընտրել բուժման առավել արդյունավետ եղանակներ, ինչը զգալիորեն կմեծացնի ապաքինվելու շանսերը։

Այս հետազոտություններից յուրաքանչյուրը պետք է իրականացվի որոշակի կանոնավորությամբ և որոշակի տարիքում, քանի որ սովորական մարդը` տեսնելով հետազոտությունների շարքը, կարող է մոլորվել։ Այդ պատճառով գործում է հատուկ ծառայություն՝ աքրինինգների անհատական ընտրություն։ Դրանք կրծքագեղձերի, թոքերի, աղիների, ստամոքսի, շագանակագեղձի և արգանդի վզիկի սքրինինգներն են։ Կլինիկական ուռուցքաբանները պետք է հուշեն, թե ի՞նչ հետազոտություններ և որքա՞ն հաճախ հարկ է իրականացնել, ինչպես նաև յուրաքանչյուր հիվանդին խորհուրդ տան անհրաժեշտ հետազոտությունների անհատական գրաֆիկ։ Այսպիսի մոտեցումը բժշկին հնարավորություն կտա հիվանդի առողջական վիճակի մասին կարևոր տեղեկատվություն ստանալ՝ առանց լրացուցիչ հետազոտությունների:

Սկզբնաղբյուր. oncology.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հանրապետական բժշկա-գենետիկական խորհրդատվություն. morevmankan.am
Հանրապետական բժշկա-գենետիկական խորհրդատվություն. morevmankan.am

Հանրապետական բժշկա-գենետիկական (ժառանգաբանական) խորհրդատվության կաբինետը մատուցում է գենետիկական օգնություն Հայաստանի բնակչությանը...

Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն կարողանում տանել չփչփոցի ձայնը, հայտնաբերվել է ուղեղի անոմալիա
Այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն կարողանում տանել չփչփոցի ձայնը, հայտնաբերվել է ուղեղի անոմալիա

Գիտնականները պարզել են, թե ինչու մեզնից որոշներին նյարդայնացնում են բաց բերանով սնվողները: Գլխուղեղի սքանավորումները ցույց տվեցին, որ չփչփոցի և բարձր շնչառության ձայների կտրուկ անտանելիությունն առաջանում է...

ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Մեկ գենի մուտացիան կարող է բացատրել շատ հիվանդությունների առաջացումը. news.am
Մեկ գենի մուտացիան կարող է բացատրել շատ հիվանդությունների առաջացումը. news.am

Uppsala University-ի (Շվեդիա) գիտնականները հայտնաբերել են ամենատարբեր բազմաթիվ հիվանդությունների հետ զուգակցվող գենը: Դա FADS1 գենն է, որը պատասխանատու է հագեցած ճարպաթթուների...

Չինաստանում առաջին անգամ մարդու մասնակցությամբ գենետիկ գիտափորձ են կատարել. news.am
Չինաստանում առաջին անգամ մարդու մասնակցությամբ գենետիկ գիտափորձ են կատարել. news.am

Չինացի գիտնականներն ագրեսիվ քաղցկեղի բուժմանն ուղղված գիտափորձի շրջանակում առաջին անգամ մարդու օրգանիզմ CRISPR/Cas9 համակարգով մոդիֆիկացված գեներով բջիջներ են ներարկել...

ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Անողնաշավորների հետազոտությունը կօգնի մարդկանց համար նոր վերջույթներ աճեցնել. news.am
Անողնաշավորների հետազոտությունը կօգնի մարդկանց համար նոր վերջույթներ աճեցնել. news.am

University of Washington-ի հետազոտողներն ուսումնասիրում են անողնաշարավորներին, որոնք դասվում են աղիներով շնչողների կարգին: Նրանց ենթադրությամբ՝ այս էակների ռեգեներացիայի գործընթացն ըմբռնելը թույլ կտա...

ԼՈՒՐԵՐ: Դեպքեր, բացահայտումներ ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Փորձարարական դեղը սպինալ մկանային ատրոֆիայով երեխաներին օգնել է քայլել. news.am
Փորձարարական դեղը սպինալ մկանային ատրոֆիայով երեխաներին օգնել է քայլել. news.am

University College London համալսարանի գիտնականները՝ Ֆրանչեսկո Մունտոնիի ղեկավարությամբ փորձարկել են սպինալ մկանային ատրոֆիայի դեմ նոր դեղը։ Նուսիներսեն դեղով բուժում անցած փոքր...

ԼՈՒՐԵՐ: Նոր բուժական մեթոդներ ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Ոչ ինվազիվ գենետիկական թեստը կարող է ի հայտ բերել պտղի զարգացման արատները. news.am
Ոչ ինվազիվ գենետիկական թեստը կարող է ի հայտ բերել պտղի զարգացման արատները. news.am

ԱՄՆ-ից գիտնականները ոչ ինվազիվ գենետիկական թեստ են մշակում, որը կհիմնվի հազվագյուտ սաղմնային բջիջների վրա, որոնք առկա են ապագա մոր արյան մեջ: Այդ բջիջներից ստացված գենետիկական տեղեկությունը...

ԼՈՒՐԵՐ: Մանկաբարձություն և ուրոգինեկոլոգիա ԼՈՒՐԵՐ: Դեպքեր, բացահայտումներ ԼՈՒՐԵՐ: Նոր ախտորոշիչ մեթոդներ ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Գիտնականները հայտնել են «երեք ծնողներից» երեխայի բեղմնավորման նոր մեթոդի մասին.
Գիտնականները հայտնել են «երեք ծնողներից» երեխայի բեղմնավորման նոր մեթոդի մասին.

Ծնվել է առաջին երեխան, որի բեղմնավորման համար օգտագործվել է նոր տեխնոլոգիա՝ 3 մարդու ԴՆԹ-ի մասնակցությամբ, հայտնում է New Scientist պարբերականը: Ներկայում փոքրիկ Աբրահիմ Հասանը 5 ամսական է...

ԼՈՒՐԵՐ: Դեպքեր, բացահայտումներ ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Շվեդիայում կսկսեն խմբագրել մարդկային սաղմերի գենոմները. news.am
Շվեդիայում կսկսեն խմբագրել մարդկային սաղմերի գենոմները. news.am

Շվեդիայում պատրաստվում են մարդկային սաղմերի գենոմների խմբագրում սկսել: Այդ մասին հաղորդած` Karolinska Institute-ի հետազոտող Ֆրեդրիկ Լաններն արդեն CRISPR համակարգի օգնությամբ սաղմերի...

ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Գեները ճարպակալման ռիսկը մեծացնում են ընդամենը 40 տոկոսով. գիտնականներ. news.am
Գեները ճարպակալման ռիսկը մեծացնում են ընդամենը 40 տոկոսով. գիտնականներ. news.am

Ճարպակալմամբ տառապող որոշ մարդիկ մեղավոր են համարում իրենց գեները: Պարզվում է՝ գեներն, իսկապես, կարող են կապված լինել ճարպակալման հետ, սակայն նույնիսկ հզորագույն գեներն այդ վտանգը...

ԼՈՒՐԵՐ: Ճարպակալում, նիհարում
Գիտնականները մարդու ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են «քաղաքակրթության և ծխելու գեն». 1in.am
Գիտնականները մարդու ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են «քաղաքակրթության և ծխելու գեն». 1in.am

Ռուսական RIA Novosti լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ ամերիկացի ծագումնաբաններն անսովոր գեն և մուտացիա են հայտնաբերել, որը կրոմանյոնյան մարդուն «սովորեցրել» է դիմանալ խարույկի ծխին, ինչն օգնել է հաղթանակ...

Պատմության էջերից
Հեծանվավազքը՝ օրգանիզմի գենետիկական ծերացման դանդաղեցման լավագույն միջոց. 1in.am
Հեծանվավազքը՝ օրգանիզմի գենետիկական ծերացման դանդաղեցման լավագույն միջոց. 1in.am

Բելգիայից և Մեծ Բրիտանիայից գիտնականների խումբը պարզել է, որ անհրաժեշտ է կատարել ֆիզիկական վարժություններ՝ օրգանիզմի անժամանակ գենետիկական ծերացումը կանխելու համար...

ԼՈՒՐԵՐ: Մարմնամարզություն և սպորտ
Չինացի գիտնականները ծրագրել են փոխել մարդու գեները` քաղցկեղը հաղթահարելու համար. 1in.am
Չինացի գիտնականները ծրագրել են փոխել մարդու գեները` քաղցկեղը հաղթահարելու համար. 1in.am

Չինաստանի Սիչուանի համալսարանի գիտնականները 2016 թվականի օգոստոսին ծրագրում են կիրառել CRISPR/Cas9 տեխնոլոգիան՝ թոքերի քաղցկեղով հիվանդների T-լիմֆոցիտները մոդիֆիկացիայի ենթարկելու համար...

ԼՈՒՐԵՐ: Ուռուցքաբանություն ԼՈՒՐԵՐ: Նոր բուժական մեթոդներ ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս
Ծրագրավորվող ՌՆԹ պատվաստանյութերը հնարավոր կլինի ստեղծել մեկ շաբաթում. news.am
Ծրագրավորվող ՌՆԹ պատվաստանյութերը հնարավոր կլինի ստեղծել մեկ շաբաթում. news.am

Էբոլայի, գրիպի, տոքսոպլազմոզի եւ այլ հիվանդությունների դեմ ծրագրավորվող ՌՆԹ պատվաստանյութերը հնարավոր կլինի ստեղծել ընդամենը մեկ շաբաթում, պնդում են Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի մասնագետները...

ԼՈՒՐԵՐ: Ինֆեկցիաներ ԼՈՒՐԵՐ: Նոր բուժական մեթոդներ ԼՈՒՐԵՐ: Գիտաբժշկական լրահոս

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ