Ճարպակալումը պայմանավորված է հիպոթալամուսում նոր նեյրոնների գոյացմամբ

Անսահմանափակ սննդի հնարավորությունը և սիստեմատիկ կերպով չափից շատ ուտելը մկների ուղեղում նեյրոգենային երևույթ է առաջացնում. հանգեցնում է նոր նյարդային բջիջների առաջացմանը (նեյրոգենային, այսինքն` ընդունակ նոր նեյրոններ ստեղծելու): Դրանք առաջանում են ուղեղի հիպոթալամուսում` «սննդային կենտրոնում», և նոր ծնվող այդ բջիջների սահմանափակումն ախորժակի և քաշի նվազեցման է հանգեցնում: Նման եզրահանգման է եկել ամերիկաճապոնական կենսաբանական գիտական խումբը, որի հետազոտության արդյունքները հրապարակված են Nature Neuroscience ամսագրում:

Հայտնի է, որ հիպոթալամուսը պատասխանատու է օրգանիզմի բազմաթիվ հիմնական ֆունկցիաների բնականոն գործնեության համար, այդ թվում` շնչառության, մարսողական և էնդոկրին համակարգերի:

Ուղեղի այդ հատվածի աշխատանքի խաթարումը առողջական լրջագույն հետևանքներ է ունենում, որոնք սակայն կարելի է շտկել նյարդային բջիջների ճիշտ տեսակի վրա ներգործող դեղամիջոցների օգնությամբ:

Օրինակ՝ մարտ ամսվա սկզբին գիտնականները հայտնաբերեցին, որ օդում СО2 գազի պարունակության բարձր մակարդակի հետևանքով խաթարվում է հիպոթալամուսի աշխատանքը, արդյունքում` և՛ մարդը, և՛ կենդանիները սկսում են արագորեն գիրանալ:

Անսահմանափակ և սիստեմատիկ կերպով շատ ուտելու հետևանքով առաջացող նոր նյարդային բջիջներն այսպես կոչված «տանիցիտներն» են` հիպոթալամուսի ներսի թաղանթի միացնող բջիջները: Նորածին նեյրոնները տեղափոխվում էին հիպոթալամուսի մաս կազմող միջին բարձրունք, որտեղ գտնվում է կաթնասունների ախորժակի կենտրոնը:

Մկների երկու խմբի հետ կատարված հետազոտության արդյունքում պարզվել է այդ նորածին բջիջների դերը օրգանիզմի վրա: Հիպոթալամուսի նշագրված նեյրոններով մկների մի խմբին «սուղ» և «պասային» սննդակարգ է տրվել, մյուսին՝ ճարպերով հարուստ սննդի անսահմանափակ հնարավորություն:

Բարձր կալորիականությամբ և անսահմանափակ քանակով սննդից օգտված մկների ուղեղը 4 անգամ ավել նեյրոններ է արտադրել՝ համեստ սնվածների համեմատ:

Հետագայում փորձարկված նեյրոգենեզի բլոկավորումը հանգեցրել է ախորժակի և քաշի կտրուկ նվազմանը: Գիրացնող սննդակարգով սնված մկները, որոնց ենթարկել են բլոկավորման, կարճ ժամանակում ավելի նիհար են դարձել, քան սուղ սնված խմբի մկները:

Այսպիսով, գիտնականները եզրակացնում են, որ չափից ավել սնվելը և դրա հետևանքով առաջացող գիրությունը հիպոթալամուսում նոր նեյրոնների առաջացման հետևանք է: Շատ հնարավոր է, որ նմանատպ համակարգ գոյություն ունի նաև մարդու ուղեղում:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ