Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հոգեկան առողջություն

Ճանաչողական կողմնակալությունները առողջապահության մեջ. urolog.am

Ճանաչողական կողմնակալությունները առողջապահության մեջ. urolog.am

Մարդն ունի մտածելու, շրջակա տեղեկատվությունը մեկնաբանելու և դրանք անձնական նախասիրությունների, համոզմունքների ու փորձառությունների միջոցով մշակելու միտումներ, որոնք երբեմն կարող են կողմնակալ լինել ու ազդել նրա առողջության վրա։ Կան ճանաչողական կողմնակալություններ (Cognitive Bias), որոնք բացասաբար են ազդում առողջության, ապրելակերպի, վարքագծի և այլ առողջապահական որոշումների վրա:

Հաստատման կողմնակալություն

Դա այն միտումն է, որի ժամանակ ավելի մեծ կշիռ տրվում է դուրեկան կարծիքին, երբ անհատը ամեն գնով աջակցում է իր նախնական կարծիքին կամ պնդմանը, միաժամանակ,  անտեսում կամ չի փնտրում իր պնդման նկատմամբ հակասական կարծիքներ կամ ապացույցներ։

Օրինակ, եթե ձեզ դուր է գալիս գինի խմելը, ապա դուք կենտրոնանում եք այն ուսումնասիրությունների վրա, որոնք ապացուցում են նրա չափավոր խմելու դեպքում սրտի առողջության համար օգտակար լինելը և անտեսում՝ ալկոհոլի վնասակարության և քաղցկեղ առաջացնելու ազդեցության մասին բազմաթիվ այլ փաստեր կամ վկայություններ։

Հետադարձ հայացքի կողմնակալություն

Այս կողմնակալությունը դրսևորվում է ուռճացնելու միտումով, երբ տվյալ իրականությունը ներկայացվում է նախորդների լույսի ներքո, այսինքն, այնպես, որ դուք «արդեն գիտեիք այդ մասին»։ Օրինակ, երբ ձեզ մոտ ախտորոշվել է սակավարյունություն, և դուք «հետադարձ կողմնակալությամբ» ձեր ցածր էներգիան կամ հոգնածությունը վերագրում եք այդ հիվանդությանը: Մինչդեռ այդ ախտանիշները կարող են լինել տարբեր այլ պատճառներից։

Լավատեսական կողմնակալություն

Դա այն միտումն է, երբ մարդը հավատում է, որ նրա մոտ ամեն ինչ դրական ընթացք կունենա և անձամբ իր հետ բացասական իրադարձություն տեղի չի ունենա։ Ճիշտ է, որ լավատեսությունը դրական գիծ է, բայց առողջության համար երբեմն կործանարար ազդեցություն կարող է ունենալ։ Օրինակ, երբ անտեսում եք արևի ճառագայթների քաղցկեղածին ազդեցությունը՝ համոզված լինելով, որ չեք հիվանդանա մաշկի քաղցկեղով, քանի որ արևապաշտպան քսուք եք օգտագործում: Կամ երբ շարունակում եք ծխել՝ համոզված լինելով, որ ձեր հայրը երկար տարիներ ծխելով հանդերձ չի հիվանդացել թոքի քաղցկեղով:

Ստատուս քվոյի կողմնակալություն

Դա ներկա վիճակը գերադասելու միտումն է, երբ մարդը չի ընդունում որևէ փոփոխություն իր կյանքում կամ գործելաոճում, և  հավատարիմ է այն ամենին, ինչը նրան հարազատ է ու հարմար։ Այստեղ տիպիկ օրինակ են և՛ բժիշկները, և՛ պացիենտները։ Ստատուս քվոյի կողմնակալության օրինակ են այն բժիշկները, որոնք հրաժարվում են բուժման կամ վիրահատական նոր մեթոդներից, կամ այն պացիենտներն են, որոնք հավատարիմ են իրենց «վաղեմի» դեղին, բժշկին կամ բուժման տարբերակին։

Զսպման կողմնակալություն

Սա վերաբերում է մարդու իմպուլսիվ վարքագծի նկատմամբ վերահսկողության մակարդակը գերագնահատելու միտումին: Հատկապես «խորը» ազդակները, ինչպիսիք են քաղցը, թմրամիջոցների հակումները, հոգնածությունը կամ սեռական գրգռվածությունը կարող են նման վարքագիծ առաջացնել:

Թմրամիջոցների օգտագործման դեպքում նման կողմնակալությունը ստիպում է որոշ մարդկանց ենթարկվել կախվածություն առաջացնող նյութերի ազդեցությանը, քանի որ կարծում են, որ իրենց ինքնատիրապետումն ավելին է, քան իրականում կա: Այսինքն, երբ դուք գերագնահատում եք ձեր ինքնատիրապետման մակարդակը գայթակղությունների ժամանակ, իսկ հետո դժվարանում եք դիմադրել դրանց: Օրինակ, երբ դուք խոստանում եք ինքներդ ձեզ ընկերական շրջապատում մեկ բաժակից ավելի գարեջուր չխմել, բայց խմում եք հարբելու չափ։ Նույն վարքագիծը դրսևորում են սննդակարգ պահելու ժամանակ, երբ կարծում եք, որ կարող եք հրաժարվել որոշակի սննդից, բայց իրականում արագ ենթարկվում են այդ գայթակղությանը:

Ճանաչողական կողմնակալությունը իռացիոնալ կերպով որոշումներ կայացնելու կամ գործողություններ կատարելու միտում է, որը կարող է վնասել ո՛չ միայն որոշումներին, այլև դատողություններին, արժեքներին և սոցիալական փոխազդեցություններին ու առողջությանը:

Սկզբնաղբյուր. urolog.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ԵՊԲՀ. Գիտական թիրախը`աուտիզմ
ԵՊԲՀ. Գիտական թիրախը`աուտիզմ

ՄԱԿ-ի կողմից ապրիլն ավանդաբար նշվում է որպես «Աուտիզմի իրազեկման ամիս»: Ամբողջ աշխարհում գիտնականների ուշադրության կենտրոնում են աուտիզմի սպեկտրի խանգարումները՝  կապված վերջին տասնամյակում...

Հոգեկան և վարքի խանգարումներ
Բառերի ուժը
Բառերի ուժը

Դեռ 1949 թվականին հետազոտողներ Էնրիկո Ֆերմին, Ուլամը և Մակարոն ուսումնասիրել են ոչ գծային՝ տատանողական համակարգերը, որոնց հատկությունները կախված են դրանցում տեղի ունեցող գործընթացներից...

Նոր տարին իսկապես նոր դարձնելու հինգ միջոց. Սալուտեմ ամսագիր №4
Նոր տարին իսկապես նոր դարձնելու հինգ միջոց. Սալուտեմ ամսագիր №4

Ուրախ ժամանց հարազատների ու մտերիմների հետ, գեղեցիկ նվերներ, հրաշքներ և Ամանորի հեքիաթ… Ամեն տարի բոլորս մեծ ակնկալիքներով ենք սպասում Ամանորին, սակայն ժամանակի ընթացքում հաճախ հասկանում ենք, որ մեր երազանքներից շատերը այդպես էլ...

Ամեն ինչ տոն օրերի մասին Սալուտեմ 4.2021
Ապաթիա, ուժերի անկում. armeniamedicalcenter.am
Ապաթիա, ուժերի անկում. armeniamedicalcenter.am

Երբեմն բացակայում որևէ բան անելու ցանկությունը, սակայն երբ այն վեր է ածվում ամեն ինչի նկատմամբ անտարբերության, երբ ցանկություն չի լինում փողոց դուրս գալ, անգամ անկողնուց վեր կենալ, դա արդեն ոչ նորմալ վիճակ է...

Նոյեմբերի 16-ը Հանդուրժողականության (կամ տոլերանտության) միջազգային օրն է:
Նոյեմբերի 16-ը Հանդուրժողականության (կամ տոլերանտության) միջազգային օրն է:

1955 թ. նոյեմբերի 16-ին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-Ի անդամ-պետությունները Դեկլարացիա ընդունեցին հանդուրժողականության սկզբունքների վերաբերյալ: 1996 թ. ՄԱԿ-ի Գլխավոր Անսամբլեան առաջարկեց անդամ-պետություններին ամեն տարի նոյեմբերի 16-ը նշել...

Հրատապ թեմա Հայաստանում Հիշարժան տարեթվեր
Աուտիզմը՝ որպես զարգացման ընդհանուր խանգարում. Սալուտեմ ամսագիր №3
Աուտիզմը՝ որպես զարգացման ընդհանուր խանգարում. Սալուտեմ ամսագիր №3

Հոգեբանական զարգացման ընդհանուր խանգարումները բնորոշվում են սոցիալական փոխհարաբերություններում և հաղորդակցման ոլորտում որակական շեղումներով, ինչպես նաև հետաքրքրությունների...

Առողջ երեխա Սալուտեմ 3.2021
Ո՞ր էմոցիաներն են օգտակար սրտի համար. urolog.am
Ո՞ր էմոցիաներն են օգտակար սրտի համար. urolog.am

Զգացմունքը հզոր ուժ է, որի միջոցով ձևավորվում է մարդու հայացքը կյանքի վերաբերյալ։ Էմոցիաները ձևավորվում են օրվա ընթացքում կյանքի իրադարձությունների հիման վրա: Դրանց միջոցով կարեկցում և կիսում ենք...

Բժիշկների բռնկումները (Doctor's burnout). urolog.am
Բժիշկների բռնկումները (Doctor's burnout). urolog.am

Այս երևույթն ունի բացասական ազդեցություն պացիենտների առողջության վրա։ Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության, նման բռնկումն աշխատանքային քրոնիկ սթրեսի հետևանքով ի հայտ եկող...

Հոգեբանը տրամադրությունը բարձրացնելու երեք անսպասելի եղանակ է նշել. news.am
Հոգեբանը տրամադրությունը բարձրացնելու երեք անսպասելի եղանակ է նշել. news.am

Ճանաչողական-վարքային թերապիայի եւ սոցիալական հոգեբանության մասնագետ Ալիս Բոյսը բացատրել է, որ ընկճված ժամանակ առույգանալը հեշտ է: Պետք է ապրել այնպիսի զգացումներ, որոնք լինում են հաջողությամբ կատարված առաջադրանքից...

Հետտրավմատիկ սթրեսային և գեներալիզացված տագնապային խանգարումներ. nairimed.com
Հետտրավմատիկ սթրեսային և գեներալիզացված տագնապային խանգարումներ. nairimed.com

Կպչուն մտքերը, իռացիոնալ վախերը, տարօրինակ ռիտուալները որոշ չափով բնորոշ են շատերիս:

Ինչպե՞ս հասկանալ, որ այն դուրս է եկել առողջ վարքի սահմաններից և ժամանակն է դիմել մասնագետի օգնությանը...

Հուզական այրման համախտանիշ (Emotional burnout syndrome). urolog.am
Հուզական այրման համախտանիշ (Emotional burnout syndrome). urolog.am

Հուզական այրման համախտանիշ (Emotional burnout syndrome) տերմինն առաջին անգամ հիշատակվել է հոգեբան Ֆրեդենբերգի կողմից 1974-ին: Այս համախտանիշն օգտագործվում է հուզական լարված աշխատանք կատարող...

Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում
Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում

Աշխարհում տարեց-տարի ավելանում է մանկական հանցագործությունների, թմրամոլության և ինքնասպանությունների թիվը, մեծանում է այն երեխաների թիվը, որոնք միտում ունեն դևիանտ վարքի կամ արդեն ցուցաբերել են...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը
Քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրները և դեպրեսիան. nairimed.com
Քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրները և դեպրեսիան. nairimed.com

Գոյություն ունի որոշակի կապ՝ դեպրեսիայի ու լարվածության և քունք-ստործնոտային հոդի խանգարումների միջև. խանգարումներ, որոնք ընդգրկում են այդ հոդի բաղադրիչ կազմող մկանային և հոդային տարրերը...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Սեզոնային դեպրեսիաներ. հարցազրույց Գայանե Ղալումյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com
Սեզոնային դեպրեսիաներ. հարցազրույց Գայանե Ղալումյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com

–   Ի՞նչ ասել է սեզոնային դեպրեսիա:

–   Սեզոնային և հետտոնական դեպրեսիաները սկսում են, երբ տոնական վիճակներն ավարտվում են, սպասելիքները վերանում են...

Բժշկի ընդունարանում

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ