Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հոգեկան առողջություն

Աուտիզմը՝ որպես զարգացման ընդհանուր խանգարում. Սալուտեմ ամսագիր №3

Աուտիզմը՝ որպես զարգացման ընդհանուր խանգարում. Սալուտեմ ամսագիր №3

Հոգեբանական զարգացման ընդհանուր խանգարումները բնորոշվում են սոցիալական փոխհարաբերություններում և հաղորդակցման ոլորտում որակական շեղումներով, ինչպես նաև հետաքրքրությունների ու գործողությունների սահմանափակ, ստերեոտիպային և կրկնվող դրսևորումներով: Այդ որակական փոփոխությունները անհատի գործունեության համընդհանուր գիծ են և դիտվում են բոլոր իրավիճակներում:


«Աուտիզմը» (հունարեն «autos» բառից) թարգմանաբար նշանակում է՝ «ինքս», հոգեկան վիճակ է, որը բնորոշվում է ինքնամփոփությամբ (Ռ.Ն. Ազարյան, 2012):


«Աուտիզմ» եզրույթն առաջին անգամ գործածել է շվեյցարացի հոգեբույժ է. Բլեյլերը 1912 թվականին:


1943 թ. որպես առանձին համախտանիշ աուտիզմը նկարագրվել է Լեո Կանների աշխատանքներում: Որպես աուտիզմի առաջնային առանձնահատկություն նա նշել է «ծայրահեղ մեկուսացումը», որն ուղեկցվում է վարքի ստերեոտիպայնության ձևերով և խոսքային խանգարումներով, շարժումների կարծրատիպությամբ և զգայական ազդակներին անհամապատասխան հակազդումներով:

 

Լ.Կանները, ուսումնասիրելով 11 դեպք, հանգեց այն եզրակացության, որ գոյություն ունի հոգեկան զարգացման խանգարումներով յուրահատուկ համախտանիշ, որն անվանեց վաղ մանկական աուտիզմ՝ ՎՄԱ (անվանում են նաև «Կանների համախտանիշ»)։

 

Կանները ոչ միայն առանձնացրեց այդ համախտանիշի բնորոշ գծերը, այլև նկարագրեց կլինիկական ախտանշանների զարգացման ընթացքը։


Մանկական աուտիզմի ախտանշաններով երեխաների երկրորդ հետազոտությունը կատարվել է ավստրիացի մանկական հոգեբույժ Հ. Ասպերգերի կողմից 1944 թ.: Եթե Լ. Կանները վաղ մանկական աուտիզմը դիտում էր շիզոֆրենիկ ասպեկտի խանգարումների շարքում՝ կապելով այն աֆեկտիվ խանգարումների հետ, ապա Հ. Ասպերգերի կողմից նկարագրած խանգարումները ներառվում են աուտիստիկ պսիխոպաթիաների դասակարգման մեջ:


Աուտիզմը համարվում է նյարդաբանական խանգարում, որն ազդում է ուղեղի բնականոն աշխատանքի վրա, խոչընդոտում սոցիալական հարաբերությունների և հաղորդակցման հմտությունների զարգացումը, ինչի հետևանքով տուժում է երեխայի շփումը շրջապատի հետ (Կ. Գիլբերտ, Տ. Պիտերե, 2002)։


Աուտիզմի ախտորոշման ցուցանիշը ամբողջ աշխարհում տարեցտարի շարունակում է աճել: Համախտանիշի կլինիկական պատկերը հեղինակների մեծ մասի կողմից բնութագրվում է բազմաձև և հակասական (Կ.Ս. Լեբեդինսկայա , Օ.Ս. Նիկոլսկայա, Ե.Ռ. Բայենսկայա, Մ.Մ. Լիբլինգ, 1989):


Աուտիզմին բնորոշ են հետևյալ հիմնական առանձնահատկությունները.

 

  • խնդիրներ սոցիալական փոխհարաբերությունների ոլորտում,
  • ստերիոտիպային վարք,
  • խոսքային խանգարումներ (էխոլալիա, մուտիզմ և այլն),
  • զգայական ոլորտի խանգարումներ:


Կ. Լեբեդինսկայան և Օ. Նիկոլսկայան մանկական աուտիզմը սահմանում են որպես հոգեկան զարգացման խանգարում, նյարդային համակարգի ախտաբանություն, որի հետևանքով դժվարանում է արտաքին աշխարհի հետ երեխայի հուզական շփումը (1991): Աուտիզմի հիմնական հոգեբանամանկավարժական հատկանիշներն են՝ աուտիզմը (որպես ախտանիշ), ստերեոտիպային վարքը, վախերը (ֆոբիաները), ագրեսիան և ինքնաագրեսիան, անսովոր հետաքրքրությունները, աֆեկտիվ հակազդումների խանգարումները, խոսքային և շարժողական յուրահատուկ խանգարումները: Թվարկված հատկանիշներն ամփոփվում են «հոգեկան աղճատված զարգացում» հասկացության մեջ:


Կան հոգեբանական տեսություններ, որոնք փորձում են բացատրել աուտիզմի բնույթը: Տեսություններում որպես առաջնապատճառ նշվում են հուզական ոլորտի խանգարումները։ Առանձնացվում է տեսությունների 2 խումբ:

 

  1. Ըստ առաջին խմբի տեսությունների՝ աուտիզմի բոլոր դրսևորումների պատճառը հուզական ոլորտի խանգարումներն են (Կ.Ս. Լեբեդինսկայա , Օ.Ս. Նիկոլսկայա, Ե.Ռ. Բայենսկայա, Մ.Մ. Լիբլինգ, 1989):
  2. Ըստ երկրորդ խմբի տեսությունների՝ աֆեկտիվ խանգարումները որոշում են աուտիզմ ունեցող անձանց փոխազդեցությունն աշխարհի հետ, իսկ վերջիններս էլ իրենց հերթին առաջանում են կոգնիտիվ ոլորտի խանգարումներից:

Առաջին խմբի տեսության հեղինակները նշում են, որ կենսաբանական անբավարարությունը ստեղծում է յուրահատուկ ախտաբանական պայմաններ, որոնցում «ապրում է» աուտիզմ ունեցող երեխան: Ծննդյան առաջին իսկ պահից նկատվում է երկու ախտածին գործոնների համադրություն` միջավայրի հետ ակտիվ համագործակցելու կարողության խանգարում, որն արտահայտվում է կենսական ներուժի ցածր մակարդակով:


Նշված երկու գործոնները խոչընդոտում են միջավայրի հետ ակտիվ համագործակցության զարգացումը` ստեղծելով նախադրյալներ ինքնապաշտպանության ուժեղացման համար: Վաղ տարիքում աուտիզմով երեխայի վարքին բնորոշ է երկու հիմնական առանձահատկություն։

  • Ինքնապահպանման բնազդի խանգարում, որը դրսևորվում է 1 տարեկանից սկսած: Հանդիպում է ինչպես գերզգուշության ձևով, այնպես էլ բացարձակ վտանգի դեպքում երեխայի անտարբերությամբ: Այս 2 ախտանշանները հանդիպում են առանձին և միասին:
  • Շփման դժվարություններ, որն աուտիզմի առաջնային նշաններից է, դրսևորվում է սկսած 3 տարեկանից: Երեխան շփման ընթացքում չի նայում մեծահասակի աչքերին, չի ժպտում, չի ընդունում գրկելու համապատասխան դիրք։
 

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

  1. Ազարյան Ռ. Ն., Հատուկ կրթության հանրագիտարան , Եր., 2012թ.
  2. Гилберт К., Питерс Т., Аутизм. Медицинское и педагогическое воздействие. М., Гуманит. Изд. Центр ВЛАДОС, 2002 г.
  3. Лебединская К.С., Никольская О.С., Баенская Е.Р., Либлинг М.М. и др. Дети с нарушением общения. М., Просвещение, 1989 г.
  4. Лебединская К.С., Никольская О.С., Диагностика раннего детского аутизма. М., Просвещение, 1991 г.

Նաիրա Յոլչյան, մանկավարժ, հատուկ հոգեբան
Արևամանուկ երեխաների զարգացման կենտրոն /Arevamanuk child development center
Հասցե. Տիգրան Մեծ, 26ա, 0010, Երևան,
Հեռախոս. +374 55 08 20 01

 

«ՍԱԼՈՒՏԵՄ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր
Պետական գրանցման համար․ 211․200․00969
magazinesalutem@gmail.com
+(374) 91 64 10 15
+(374) 98 79 15 15

Սկզբնաղբյուր. «Սալուտեմ» առողջ ապրելակերպի ամսագիր, N3
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ճանաչողական կողմնակալությունները առողջապահության մեջ. urolog.am
Ճանաչողական կողմնակալությունները առողջապահության մեջ. urolog.am

Մարդն ունի մտածելու, շրջակա տեղեկատվությունը մեկնաբանելու և դրանք անձնական նախասիրությունների, համոզմունքների ու փորձառությունների միջոցով մշակելու միտումներ, որոնք երբեմն կարող են կողմնակալ լինել ու ազդել...

ԵՊԲՀ. Գիտական թիրախը`աուտիզմ
ԵՊԲՀ. Գիտական թիրախը`աուտիզմ

ՄԱԿ-ի կողմից ապրիլն ավանդաբար նշվում է որպես «Աուտիզմի իրազեկման ամիս»: Ամբողջ աշխարհում գիտնականների ուշադրության կենտրոնում են աուտիզմի սպեկտրի խանգարումները՝  կապված վերջին տասնամյակում...

Հոգեկան և վարքի խանգարումներ
Բառերի ուժը
Բառերի ուժը

Դեռ 1949 թվականին հետազոտողներ Էնրիկո Ֆերմին, Ուլամը և Մակարոն ուսումնասիրել են ոչ գծային՝ տատանողական համակարգերը, որոնց հատկությունները կախված են դրանցում տեղի ունեցող գործընթացներից...

Նոր տարին իսկապես նոր դարձնելու հինգ միջոց. Սալուտեմ ամսագիր №4
Նոր տարին իսկապես նոր դարձնելու հինգ միջոց. Սալուտեմ ամսագիր №4

Ուրախ ժամանց հարազատների ու մտերիմների հետ, գեղեցիկ նվերներ, հրաշքներ և Ամանորի հեքիաթ… Ամեն տարի բոլորս մեծ ակնկալիքներով ենք սպասում Ամանորին, սակայն ժամանակի ընթացքում հաճախ հասկանում ենք, որ մեր երազանքներից շատերը այդպես էլ...

Ամեն ինչ տոն օրերի մասին Սալուտեմ 4.2021
Ապաթիա, ուժերի անկում. armeniamedicalcenter.am
Ապաթիա, ուժերի անկում. armeniamedicalcenter.am

Երբեմն բացակայում որևէ բան անելու ցանկությունը, սակայն երբ այն վեր է ածվում ամեն ինչի նկատմամբ անտարբերության, երբ ցանկություն չի լինում փողոց դուրս գալ, անգամ անկողնուց վեր կենալ, դա արդեն ոչ նորմալ վիճակ է...

Նոյեմբերի 16-ը Հանդուրժողականության (կամ տոլերանտության) միջազգային օրն է:
Նոյեմբերի 16-ը Հանդուրժողականության (կամ տոլերանտության) միջազգային օրն է:

1955 թ. նոյեմբերի 16-ին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-Ի անդամ-պետությունները Դեկլարացիա ընդունեցին հանդուրժողականության սկզբունքների վերաբերյալ: 1996 թ. ՄԱԿ-ի Գլխավոր Անսամբլեան առաջարկեց անդամ-պետություններին ամեն տարի նոյեմբերի 16-ը նշել...

Հրատապ թեմա Հայաստանում Հիշարժան տարեթվեր
Ո՞ր էմոցիաներն են օգտակար սրտի համար. urolog.am
Ո՞ր էմոցիաներն են օգտակար սրտի համար. urolog.am

Զգացմունքը հզոր ուժ է, որի միջոցով ձևավորվում է մարդու հայացքը կյանքի վերաբերյալ։ Էմոցիաները ձևավորվում են օրվա ընթացքում կյանքի իրադարձությունների հիման վրա: Դրանց միջոցով կարեկցում և կիսում ենք...

Բժիշկների բռնկումները (Doctor's burnout). urolog.am
Բժիշկների բռնկումները (Doctor's burnout). urolog.am

Այս երևույթն ունի բացասական ազդեցություն պացիենտների առողջության վրա։ Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության, նման բռնկումն աշխատանքային քրոնիկ սթրեսի հետևանքով ի հայտ եկող...

Հոգեբանը տրամադրությունը բարձրացնելու երեք անսպասելի եղանակ է նշել. news.am
Հոգեբանը տրամադրությունը բարձրացնելու երեք անսպասելի եղանակ է նշել. news.am

Ճանաչողական-վարքային թերապիայի եւ սոցիալական հոգեբանության մասնագետ Ալիս Բոյսը բացատրել է, որ ընկճված ժամանակ առույգանալը հեշտ է: Պետք է ապրել այնպիսի զգացումներ, որոնք լինում են հաջողությամբ կատարված առաջադրանքից...

Հետտրավմատիկ սթրեսային և գեներալիզացված տագնապային խանգարումներ. nairimed.com
Հետտրավմատիկ սթրեսային և գեներալիզացված տագնապային խանգարումներ. nairimed.com

Կպչուն մտքերը, իռացիոնալ վախերը, տարօրինակ ռիտուալները որոշ չափով բնորոշ են շատերիս:

Ինչպե՞ս հասկանալ, որ այն դուրս է եկել առողջ վարքի սահմաններից և ժամանակն է դիմել մասնագետի օգնությանը...

Հուզական այրման համախտանիշ (Emotional burnout syndrome). urolog.am
Հուզական այրման համախտանիշ (Emotional burnout syndrome). urolog.am

Հուզական այրման համախտանիշ (Emotional burnout syndrome) տերմինն առաջին անգամ հիշատակվել է հոգեբան Ֆրեդենբերգի կողմից 1974-ին: Այս համախտանիշն օգտագործվում է հուզական լարված աշխատանք կատարող...

Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում
Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում

Աշխարհում տարեց-տարի ավելանում է մանկական հանցագործությունների, թմրամոլության և ինքնասպանությունների թիվը, մեծանում է այն երեխաների թիվը, որոնք միտում ունեն դևիանտ վարքի կամ արդեն ցուցաբերել են...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը
Քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրները և դեպրեսիան. nairimed.com
Քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրները և դեպրեսիան. nairimed.com

Գոյություն ունի որոշակի կապ՝ դեպրեսիայի ու լարվածության և քունք-ստործնոտային հոդի խանգարումների միջև. խանգարումներ, որոնք ընդգրկում են այդ հոդի բաղադրիչ կազմող մկանային և հոդային տարրերը...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Սեզոնային դեպրեսիաներ. հարցազրույց Գայանե Ղալումյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com
Սեզոնային դեպրեսիաներ. հարցազրույց Գայանե Ղալումյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com

–   Ի՞նչ ասել է սեզոնային դեպրեսիա:

–   Սեզոնային և հետտոնական դեպրեսիաները սկսում են, երբ տոնական վիճակներն ավարտվում են, սպասելիքները վերանում են...

Բժշկի ընդունարանում

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ