Սթրես

Սթրեսը վտանգի, մարտահրավերների և միջավայրի փոփոխությունների դեպքում առաջացած ընդհանուր հարմարվողական համախտանիշն է, որի հայեցակարգը մշակել և զարգացրել է կանադացի բնագետ, կենսաբան Հանս Սելյեն:

Նա տարբերակում էր էուսթրեսը (eustress) դիսթրեսից (distress): Ըստ Սելյեի, սթրեսն օրգանիզմի ոչ յուրահատուկ պատասխան ռեակցիան է միջավայրի ցանկացած փոփոխության` յուրահատուկ ազդակների: Սթրես առաջացնող պատճառը համարվում է «սթրեսոր»:

Հարմարվելու պահանջ առաջացնում են օրգանիզմի վրա ազդող բոլոր ազդակները և, անկախ իրենց արդյունքից, վերականգնում են օրգանիզմի նորմալ վիճակը` հավասարակշռությունը (հոմեոստազը), որը խախտվում է ազդակի պատճառով: Հենց այդ ոչ յուրահատուկ պահանջը, ըստ Սելյեի, սթրեսի էությունն է:

Ավելի հետաքրքիր կլինի ճանաչել սթրեսի հետևանքով առաջացած հակազդեցությունները, քան ծանոթանալ նրա շուրջը ծավալվող տեսական բանավեճերին: 

Առաջարկում ենք ժամանակ տրամադրել և փորձել գնահատել Ձեր` սթրեսի ենթարկվելու աստիճանը:

1.Ֆիզիկականի հետ կապված մարմնական հակազդեցություններ

2.Վարքային, որը կարող է կապված լինել գործողությունների հետ

3.Հուզական, որը կարող է կապված լինել զգացմունքների հետ

4.Ճանաչողական, որը կարող է կապված լինել գիտենալու և հասկանալու հետ

5.Հոգևոր, որը կարող է կապված լինել համոզմունքների և արժեքների հետ

Թեստի բանալին

Միավորները. այո` 1 միավոր, երբեմն` 2 միավոր, ոչ` 0 միավոր:

Վերլուծության ժամանակ ուշադրություն դարձրեք «այո» և «երբեմն» պատասխաններին: 

• Ա. Նկատի ունեցեք, որ եթե նշված 5 ուղղություններից որևէ մեկի ընդհանուր արդյունքը 10 և ավելի միավոր է, ապա փորձեք հասկանալ, թե ինչը կարող էր դրան նպաստել: 

• Բ. Այն դեպքում, երբ ստացված միավորների թիվը գերազանցում է 25-ը, ապա կարելի է ասել, որ սթրեսի մեղմ ազդեցություն դուք արդեն կրում եք: 

• Գ. Եթե ստացված միավորների թիվը գերազանցում է 50-ը, ապա կարելի է ասել, որ դուք կրում եք սթրեսի միջին ազդեցություն: 

• Դ. Եթե ստացված միավորների թիվը գերազանցում է 65-ը, ուրեմն սթրեսի ազդեցությունը ձեզ վրա միջինից բարձր է: 

• Ե. Եթե ստացված միավորների թիվը գերազանցում է 80-ը, ապա կարելի է ասել, որ սթրեսի ազդեցությունը ձեզ վրա բարձր է: 

Վերջին երեք տարբերակներում, այսինքն, եթե միավորների թիվը ստացվել է ավելի քան 50, խորհուրդ է տրվում անպայման դիմել հոգեբանի և ստանալ նրա գնահատականը: 

Ամփոփելով սթրեսին վերաբերող առաջին մասը, հատկապես ուզում ենք ընդգծել, որ սթրեսը մարդուն վերահաս վտանգից պաշտպանելու բնական պատասխանն է: 

Որոշ դեպքերում սթրեսը կարելի է անտեսել, սակայն ցանկալի կլինի այն պակասեցնել կամ, ընդհակառակն, վերահսկել, կառավարել: 

Սթրեսի կառավարման երկու հիմնական ճանապարհներ կան` առողջ և անառողջ: Սակայն ամենակարևորն այն է, որ կարողանաք դրանք իրարից տարբերել: Վատ կամ անառողջ կառավարվող սթրեսը սովորաբար հանգեցնում է դիսթրեսի:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ