Խխունջները որպես «բիոզենք» ինսուլին են օգտագործում. news.am

Կոնաձեւ խխունջները ձուկ բռնելիս օրիգինալ ռազմավարություն են օգտագործում. զոհի վրա հարձակվելիս նրանք շրջապատող ջրի մեջ մեծ չափաբաժնով «սխալ» ինսուլին են ներարկում, որը կտրուկ նվազեցնում է զոհի արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակը, զրկում է մկաններն էներգիայից, եւ հենց այդ կերպ կաշկանդում նրան: Այս մասին ասված է  Proceedings of the National Academy of Sciences-ում հրապարակված հոդվածում:

ԱՄՆ-ի Սոլթ Լեյք Սիթիի Յուտայի համալսարանից եւ հետազոտության հեղինակներից Բալդոմերո Օլիվերայի (Baldomero Olivera) խոսքով այն ինսուլինի յուրահատուկ տեսակ է: Դրա մոլեկուլներն ավելի կարճ են, քան այդ հորմոնի ցանկացած այլ տարբերակներ, որոնք կան կենդանիների մարմնում:

Օլիվերան ու նրա գործընկերները տարիներ շարունակ ուսումնասիրում են կոնաձեւ (Conus) խխունջների դասին պատկանող տեսակները՝ փորձելով հասկանալ, թե ինչպես է նրանց հաջողվում որսալ շատ ավելի արագաշարժ եւ ճկուն ավարը՝ ծովային մանր ձկներին:

Նրանք հաստատել են, որ երբ ձուկը լողում է խխունջի կողքով, նա նետում է իր «որսատեգը», որը զոհի մարմնի մեջ թույն է ներարկում: Ապագա «ճաշին» խեցեմորթը ակնթարթորեն պարալիզացնում է, ինչն էլ դանդաղաշարժ գիշատիչին թույլ է տալիս հոգալ իր սննդի համար եւ բազմանալ:

Գիտնականները փորձարկման ընթացքում անջատել եւ վերլուծել են թույնի տարատեսակի բաղադրիչների սինթեզի համար պատասխանատու փորոտանիների ԴՆԹ-ի ֆրագմենտները: Խեցեմորթների մարմնից հեռացրած թույնի բաղադրիչներում ինսուլինին նման մոլեկուլներ են գտնվել:

Այնուհետեւ գիտնականները ստուգել են, թե ինչ է տեղի ունենում ձկան հետ, եթե ջրի մեջ, որտեղ այն գտնվում է, այդ հորմոնի մեծ քանակություն է հայտնվում: Ազդեցությունը շատ պարզ եւ ակնհայտ է եղել. ինսուլինի մոլեկուլները կենդանու արյան մեջ են հայտնվել եւ ստիպել օրգանիզմին կտրուկ նվազեցնել արյան մեջ շաքարի մակարդակը, որն էլ միաժամանակ ուղեղն ու մկանները զրկել է էներգիայի աղբյուրից: Փաստորեն, ձուկը կոմայի մեջ է ընկել եւ կորցրել շարժվելու ու արձագանքելու կարողությունը, որն էլ կոնաձեւ խխունջների հաջողության գաղտնիքն է:

Կենդանաբանների կարծիքով մարդկությունը կարող է խխունջների «բիոզենքից» երկու ճանապարհով օգտվել: Առաջինը՝ ինսուլինի այդքան ուժեղ տարբերակը կարելի է օգտագործել շաքարի հանդեպ մարդկային օրգանիզմի զգայունությունն ստուգելու համար: Երկորդը՝ ինսուլինի «մարտական» տարբերակն ավելի կարճ է, քան ողնաշարավորների մոտ այդ հորմոնի գոյություն ունեցող բոլոր տարբերակները, ինչը հույս է ներշնչում, որ կոնաձեւ խխունջների «բիոզենքը» հնարավոր է օգտագործել  որպես թերապեւտիկ ինսուլինի նոր, ավելի էժան եւ արդյունավետ տեսակների հումք:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ