Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը

Վաղվա խնդիրներն այսօր պիտի կանխվեն

Վաղվա խնդիրներն այսօր պիտի կանխվեն

Հայ դեռահասները հեռու են առողջ ապրելակերպից: «Արգելված պտուղը» քաղցր է հատկապես դեռահասների համար։ Հիմնականում հենց այս շերտի ներկայացուցիչներն են առաջինը փորձարկում ալկոհոլը, թմրանյութը, ծխախոտը։

 

Հետեւանքը հետագա խնդիրներն են։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով մեծահասակների շրջանում գրանցված վաղաժամ մահացության դեպքերի 2/3-ը պայմանավորված է դեռահասության տարիքում ձեւավորված առողջական վարքագծով։


Այս պատճառով դեռահասների առողջությունը համարվում է հանրային առողջապահության խնդիր եւ պահանջում է շարունակական մշտադիտարկում եւ գնահատում։


Ըստ «Արաբկիր» բժշկական համալիրի երեխաների եւ դեռահասների առողջության ինստիտուտի գիտական ղեկավար Արա Բաբլոյանի՝ դեռահասները հասարակության ամենաառողջ եւ ամենավտանգավոր հատվածն են. «Հետոյի խնդիրը դեռահասության ժամանակահատվածից կարող է առաջանալ։ Ժամանակ առ ժամանակ պետք է ուսումնասիրվի իրավիճակը»։ Նա արդյունավետ միջոց է համարում նաեւ համապատասխան ռեսուրսների օգտագործումը՝ նրանց կրթելու, դաստիարակելու համար։


Ներկայումս աշխարհում դեռահասների շրջանում նկատվում են ֆիզիկական եւ հոգեկան առողջության շեղումներ։ Սրանք շատ դեպքերում պայմանավորված են անառողջ սննդային սովորույթներով, ցածր ֆիզիկական ակտիվությամբ, ծխախոտի, ոգելից խմիչքի եւ թմրանյութերի փորձարկմամբ, վաղ սեռական կյանքով եւ այլ խնդիրներով։ Նրանց խնդիրները պահանջում են վաղ հայտնաբերում եւ միջամտություն։
Միջազգային այդ հետազոտությունը չորս տարին մեկ իրականացվում է Եվրոպայի 39 երկրներում։ Սա թույլ է տալիս ստանալ հավաստի, ներկայացուցչական տվյալներ ազգային մակարդակով, համեմատել տարբեր երկրների ցուցանիշները, ճիշտ իրականացնել հետագա միջամտությունը։


«Դպրոցահասակ երեխաների առողջության վարքագիծը» հետազոտությունը 2005-2007 թթ. Հայաստանում առաջին անգամ իրականացվել է «Արաբկիր» ԲՀ երեխաների եւ դեռահասների առողջության ինստիտուտի նախաձեռնությամբ եւ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի աջակցությամբ։ Երեկ էլ ներկայացվեց 2009-2011 թթ. հետազոտության արդյունքները։ Միջոցառմանն աջակցել է ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության «Էյչ Էս-սթար» ծրագիրը։


Հետազոտությունն իրականացվել է ՀՀ առողջապահության, ՀՀ ԿԳ նախարարությունների, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի, ԱՀԿ եւ ԴԵԱՎ եվրոպական գիտական ցանցի համագործակցությամբ։


«Մենք հնարավորություն ունենք հասկանալու՝ ինչպիսին են հայ դեռահասները։ Ներգրավվելով այդ գործընթացին՝ Հայաստանը տարածաշրջանային մյուս երկրներին ուղի է ցույց տալիս։ Դեռահասությունը մի ժամանակաշրջան է, երբ դրվում են հետագա կյանքի հիմքերը՝ կամ առողջ, կամ հիվանդ»,–ասված էր ԴԵԱՎ հետազոտության միջազգային համակարգող Քենդայս Քերիի ուղերձում։


Այսպես, մեր երկրում հետազոտության համար հարցման թիրախային խումբ է հանդիսացել 11, 13 եւ 15 տարեկան 2833 դպրոցահասակ երեխա՝ բոլոր մարզերից։ 11 տարեկանների մեջ աղջիկների 81 տոկոսը, տղաների՝ 68 տոկոսը, 13 եւ 15 տարեկան աղջիկների 65 տոկոսը, իսկ տղաների 50 տոկոսը սիրում են դպրոցը։ Այս ցուցանիշով, այլ եվրոպական երկրների համեմատությամբ, Հայաստանը գտնվում է առաջին տեղում։


Կյանքով բավարարված է 11 եւ 13 տարեկանների շուրջ 95 տոկոսը։ Միջազգային կտրվածքով ցուցանիշը ամենաբարձրերից է։ Աղջիկների 28 տոկոսը անբավարար է գնահատում իր առողջությունը։ Առողջությունից գանգատներ են առկա դպրոցականների 40 տոկոսի մոտ, ընդ որում, 15 տարեկանների շրջանում այդ ցուցանիշը հասնում է 56 տոկոսի։ Այն եվրոպական միջինից բարձր է։ Հաճախակի գլխացավով տառապում է դպրոցականների 26 տոկոսը։ Գյուղաբնակ եւ 15 տարեկան աղջիկներն ավելի հաճախ են դժգոհում։ Փորացավից ամսական կտրվածքով գանգատվել է երեխաների 31 տոկոսը։


Միայնակության զգացումի մասին նշել է հարցվածների 20 տոկոսը։ Ընկճվածության նշաններ ունի մեկ քառորդը, հատկապես 15 տարեկան աղջիկները։ Ընկճվածությունն ավելի ցայտուն է մարզերում ապրող երեխաների մոտ։


Ընդհանուր առմամբ տղաների 8 եւ աղջիկների 10 տոկոսը նշել է, որ մտածել է ինքնասպանության մասին։ Ցուցանիշն ավելի բարձր է 15 տարեկան աղջիկների շրջանում՝ 17 տոկոս։


Դեռահասները դրսեւորում են նաեւ բավականին անառողջ սնվելակարգ։ Հարցվածների մինչեւ քառասունհինգ տոկոսը ընդհանրապես չի նախաճաշում, ավելի հաճախ աղջիկները։ Տանը սննդի անբավարարության պատճառով քաղցած լինելու մասին է նշել 20 տոկոսը, 4 տոկոսը նշել, որ քաղցած է քնում ամեն օր։


Տարիքային այս խմբի մոտ կա ֆիզիկական ակտիվության էական պակաս։ Տղաների 59 տոկոսը որեւէ սպորտաձեւով չի զբաղվում, աղջիկների շրջանում ցուցանիշը հասնում է 70 տոկոսի։


Տղաների շրջանում 11 տարեկանների 7 տոկոսը, 13 տարեկանների 13 տոկոսը եւ 15 տարեկանների 33 տոկոսը, աղջիկների շրջանում 15 տարեկանների 11 տոկոսը փորձել են ծխել։ Դեռահասների կեսը սկսել է ալկոհոլ օգտագործել 13 տարեկանում կամ ավելի վաղ։ Թմրանյութ երբեւիցե օգտագործելու մասին նշել է 15 տարեկանների 7 տոկոսը։


Հարցված 15 տարեկան տղաների 45 տոկոսը եւ աղջիկների 2 տոկոսը նշել են սեռական փորձի առկայության մասին։ Տղաների մոտ այս ցուցանիշը եվրոպական տվյալներից բարձր է, աղջիկներինը՝ ցածր։


Եվ այս ցուցանիշներն այն դեպքում, երբ դեռահասների 80 տոկոսին դասավանդվել է «Առողջ ապրելակերպ» դասընթացը։
«Կարեւոր են ոչ միայն տվյալները, այլեւ վերլուծությունը, իսկ ամենակարեւորը գործողությունն է»,–ի մի բերելով ասվածը՝ նշեց ԱՄՆ ՄԶԳ «Էյչ Էս-սթար» ծրագրի ղեկավար Ռոբերտ Հագան։

 

Հեղինակ. Թամարա ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
Սկզբնաղբյուր. hhpress.am
Լուսանկարը. 8baby.ru
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հոգեբանորեն առավել վնասակար խոսքերը, որ ծնողը կարող է ասել իր երեխային
Հոգեբանորեն առավել վնասակար խոսքերը, որ ծնողը կարող է ասել իր երեխային

Ծնող լինելը մեծ պատասխանատվություն է: Կենդանություն տալով փոքրիկ մարդկային էակին՝ դուք նաև պարտավոր եք նրանց մեջ սերմանել բարոյականության զգացում և համոզված լինել, որ նրանք մեծանում են խելամիտ և ճշտապահ չափահասներ...

Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում
Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում

Աշխարհում տարեց-տարի ավելանում է մանկական հանցագործությունների, թմրամոլության և ինքնասպանությունների թիվը, մեծանում է այն երեխաների թիվը, որոնք միտում ունեն դևիանտ վարքի կամ արդեն ցուցաբերել են...

Հոգեկան առողջություն
Որո՞նք են վաղ սեռական կյանքի վտանգները (The risks of early sexual activity). urolog.am
Որո՞նք են վաղ սեռական կյանքի վտանգները (The risks of early sexual activity). urolog.am

Բժշկական տեսանկյունից ո՞ր տարիքից կարելի է սկսել սեռական հարաբերությունները: Արդյո՞ք կուսության վաղ կորստի վտանգ գոյություն ունի: Արդյո՞ք սեռական ժուժկալությունը վնասակար է...

Սեքսոլոգիա
Երեխայի դաստիարակության 19 ոսկե պատվիրան մեծանուն մանկավարժ, փիլիսոփա Մարիա Մոնտեսորիից. myentertrain.com
Երեխայի դաստիարակության 19 ոսկե պատվիրան մեծանուն մանկավարժ, փիլիսոփա Մարիա Մոնտեսորիից. myentertrain.com

Իտալացի մեծանուն մանկավարժ Մարիա Մոնտեսորին այն չորս մանկավարժներից մեկն է, ով, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի, մեծ ներդրում է ունեցել XX դարի մանկավարժական մտածողության ձևերի հաստատման հարցում...

Սեռական հասունացում կամ ուղղակի հասունացում. հարցերին պատասխանում է Մարինա Մելքումովան. arabkirjmc.am
Սեռական հասունացում կամ ուղղակի հասունացում. հարցերին պատասխանում է Մարինա Մելքումովան. arabkirjmc.am

Սեռական հասունացմանը վերաբերող առավել հաճախ մտահոգող հարցերին պատասխանում է Արաբկիր բժշկական համալիր- Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտ, դեռահասային բժիշկ, դեռահասային...

Բժշկի ընդունարանում
Խոսքի զարգացումը նախադպրոցական տարիքում բնական և արհեստական բիլինգվիզմի ժամանակ. izmirlianmedicalcenter.com
Խոսքի զարգացումը նախադպրոցական տարիքում բնական և արհեստական բիլինգվիզմի ժամանակ. izmirlianmedicalcenter.com

Հայտնի է, որ օտար լեզվի յուրացումը մեծ ջանքեր և ժամանակ է պահանջում: Սակայն երեխան լիարժեք տիրապետում է օտար լեզվին երկու-երեք տարվա ընթացքում` առանց որևիցէ ջանքեր գործադրելու...

Ինչի դեմ պետք է պայքարեն ծնողները. գիտնականներ. 1in.am
Ինչի դեմ պետք է պայքարեն ծնողները. գիտնականներ. 1in.am

Հոգեբանները հետազոտություն են անցկացրել երեխաների դաստիարակությանը վերաբերող տարածված լեգենդների ոլորտում: Նրանք առանձնացրել են մի շարք պնդումներ, որոնք ծնողները սխալմամբ համարում են ճիշտ...

Հոգեբանները ներկայացրել են երեխաների համար հիպերխնամակալության վտանգավորության մասին. 1in.am
Հոգեբանները ներկայացրել են երեխաների համար հիպերխնամակալության վտանգավորության մասին. 1in.am

Zdravoe.com կայքի փոխանցմամբ՝ հիպերխնամակալությունը չափազանց վատ է անդրադառնում երեխաների զարգացման վրա և վտանգավոր է մտահոգ հայրերի ու մայրերի համար...

Ինչպե՞ս կրճատել գիշերային կերակրումները. kksenyak.am
Ինչպե՞ս կրճատել գիշերային կերակրումները. kksenyak.am

Սա երևի կերակրող մայրերին ամենաշատ հուզող հարցերից է: Այն գնալով ավելի հրատապ է դառնում երեխայի մեծանալուն զուգահեռ, քանի որ շատ երեխաներ սկսում են գիշերն ավելի հաճախ...

Երեխայի սնուցումը
Դաստիարակեք ֆինանսապես անկախ երեխաներ. mediamax.am
Դաստիարակեք ֆինանսապես անկախ երեխաներ. mediamax.am

Հայաստանը զարգացող տնտեսություն ունեցող երկրների շարքում է: Շատ ընտանիքների համար օրվա հացի փող վաստակելը խնդիր է: Մարդիկ այնքան մտահոգված են իրենց վաղվա ապրուստի համար, որ երեխաների դաստիարակության...

Աբրահամ Լինքոլնի նամակն իր որդու ուսուցչին. movsisyannune.com
Աբրահամ Լինքոլնի նամակն իր որդու ուսուցչին. movsisyannune.com

Ես հասկանում եմ, որ նա պետք է իմանա, որ ոչ բոլոր մարդիկ են արդար, ոչ բոլորն են անկեղծ: Բայց սովորեցրեք նրան, որ եթե կա սրիկա, կա նաև հերոս, եթե կա եսասեր քաղաքական գործիչ, կա նաև նվիրյալ առաջնորդ: Սովորեցրեք նրան այն, որ եթե կա...

Ինչպես երեխաներին սովորեցնել նկարել. 1in.am
Ինչպես երեխաներին սովորեցնել նկարել. 1in.am

Բոլոր երեխաներն էլ սիրում են նկարել, բայց ոչ բոլորն են կարողանում: Շատ կարևոր է այդ շրջանում օգնել երեխային: Այդ նպատակով AdMe.ru-ն ներկայացնում է նկարներ, որոնց շնորհիվ կարելի է փուլ առ փուլ արտանկարել...

Ի՞նչ հեքիաթներ է պետք կարդալ երեխաների համար քնից առաջ. news.am
Ի՞նչ հեքիաթներ է պետք կարդալ երեխաների համար քնից առաջ. news.am

Գիտնականները հայտնել են երեխաներին քնից առաջ կարդալու համար իդեալական հեքիաթի «բաղադրատոմսը». հեքիաթը տեւում է ուղիղ 8 րոպե ու 36 վարկյան, ու այնտեղ կա վիշապ, արքայադուստր, կախարդ ու փերի...

10 նշան այն բանի, որ ձեր երեխան Ինդիգո է. mediamag.am
10 նշան այն բանի, որ ձեր երեխան Ինդիգո է. mediamag.am

Նոր սերնդի մարդկանց, ովքեր տարբերվում են ոչ ստանդարտ մտածելակերպով և գերունակություններով՝ անվանում են տարբեր կերպ։ Ոմանք անվանում են նրանց «նոր հազարամյակի երեխաներ», մյուսները՝ «լույսի երեխաներ» կամ...

Երեխան գնում է առաջին դասարան. 5 անսովոր մեթոդ ստուգելու նրա պատրաստ լինելը. 1in.am
Երեխան գնում է առաջին դասարան. 5 անսովոր մեթոդ ստուգելու նրա պատրաստ լինելը. 1in.am

Ինչպե՞ս ստուգել երեխայի պատրաստ լինելը դպրոցին: 4mama.com.ua-ն առաջարկում է մի քանի անսովոր մեթոդներ...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ