Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը

Նախադպրոցականի հոգեկան առողջությունը

Նախադպրոցականի հոգեկան առողջությունը

Երեխաների հոգեբանության առանձնահատկություններից են գերզգայնությունը, խոցելիությունը, թուլությունը: Երբեմն շրջակա միջավայրի շատ  երևույթներ նյարդային ռեակցիայի, անգամ խանգարման պատճառ են դառնում:

Նևրոզ

Ծնողներն անպայման պետք է իմանան իրենց զավակների հոգեզգայական հնարավորությունների սահմանը ու թույլ չտան ավելի ներգործություն, քան ի վիճակի է տանելու փոքրիկների նյարդային համակարգը: Հակառակ պարագայում նյարդային գերլարվածություն ու նույնիսկ խանգարում կարող է առաջանալ:

Մեծահասակների  դաստիարակչական աշխատանքներն ուղղված են երեխաների  մեջ զսպվածություն  սերմանելուն, սեփական ցանկությունները ժամանակին արգելակելուն: Երեխան, տարիքի բերումով, շատ շարժուն է, հետաքրքրասեր ու ակտիվ, նա ցանկանում է   ամեն ինչ ու շատ, իսկ ծնողները միայն մեկ պատասխան ունեն` այնտեղ մի գնա, այստեղ մի խցկվիր, ձեռք մի տուր, մի ճպպացրու, մի խոսիր, արագ մի վազիր ևն: Մշտական արգելքներից երեխայի մեջ  նյարդային արգելակման գործընթաց է սկսվում, մինչդեռ նրա նյարդային համակարգն առանց այդ էլ թույլ է:

Նյարդաբանները նախադպրոցական տարիքը համարում են նևրոզների օրորոց: Դա կամակորության ու նեգատիվության շրջան է. երեխան բուռն բողոք է արտահայտում բազմաթիվ արգելքների դեմ: Իսկ եթե արգելքներն ուղեկցվում են նաև  բղավոցով ու սպառնալիքով, երեխայի մեջ հոգեկան տրավմա է առաջանում, որը հղի է  ոչ միայն ծնողների, այլև հասակակիցների հետ վեճերով: Դա կարող է հանգեցնել հոգեզգայական գործունեության լրիվ խանգարան:

Լավ դաստիարակված երեխան 3-4 տարեկանում արդեն գիտի «ոչն» ու «չի կարելին», ինչը լրիվ մերժում է  նշանակում ցանկությունների ու նույնիսկ բողոքի դեպքում: Իսկ եթե երեխան գործի է դնում լացը, հիսթերիան, ապա ցույց տվեք, որ նրա նման վարքագիծը ձեզ չի հուզում: Նման դեպքում կտրուկ սաստող բղավոցը չի օգնում: Երբեմն դրան հետևում է էլ ավելի ընդգծված լացն  ու բղավոցը: Այս դեպքում ճիշտ կլինի երեխային հանգիստ բացատրել, որ նրա նման վերաբերմունքը ճիշտ չէ, բացատրեք, թե ինչու: Հիմնավորեք ձեր մերժումը: Գլխավորը` ուշադիր եղեք, որ գործի ու խոսքի հակասություն չառաջանա: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է նաև պատժել, սակայն դա պետք է արվի շատ զգուշորեն, առանց նրա արժանիքները նսեմացնելու: Կարելի է, ասենք, ժամանակավորապես զրկել սիրած խաղալիքներով խաղալու հնարավորությունից ու նրա սիրած քաղցրավենիքից: Եթե երեխային հայրն է պատժում, ապա պետք է հայրն էլ վերացնի պատիժը: Շատ ընտանիքներում է հանդիպում նման  իրավիճակ. հայրը երեխային կանգնեցնում է անկյուն, իսկ մայրն ազատ է արձակում: Դա հանգեցնում է  նրան, որ երեխաներն այլևս մեծահասակների պահանջները հաշվի չեն առնում: Պատիժներից մեկն էլ ծնողների` երեխայի նկատմամբ ժամանակավոր «սառչելն» է, որ,  ի դեպ, շատ արդյունավետ միջոց է:

Հոգեկան տրավմայի մյուս տարեբերակները


Ակնթարթային ու բավականին ուժեղ տրավմա կարող է  լինել նաև խոսքի ժամանակավոր կորուստը կամ էլ կակազությունը: Շատ հաճախ նման տրավմաների պատճառ են դառնում ծնողների կոպիտ պատիժները: Երբ երեխան կակազում է, դժվարությամբ է շփվում մարդկանց հետ, ինչը հանգեցնում է անլիարժեքության զգացման: Նևրոզի հետևանք կարող են լինել զանազան  կպչուն վիճակները, վախերը, արարքներն ու հիշողությունները: Հոգեկան տրավմայի դրսևորում կարող են լինել նաև քիթը քաշելը,  անդադար թքոտելը, ոտքով դոփելն ու գլուխը տմբտմբացնելը:

Նախադպրոցականի հոգեկան տրավման հիմնականում պայմանավորված է  վախի ազդեցությամբ: Ասենք` երեխան վախեցել է փոթորկից, հրդեհից կամ երկրաշարժից: Սարսափը պատում է երեխային կատաղած շուն տեսնելիս: Երեխան կարող է վախենալ նաև կրկեսում, գազանանոցում և նույնիսկ կարուսելներից:

Հատկապես խոցելի են տկար, ֆիզիկապես թույլ երեխաները, որոնք հաճախ են հիվանդանում: Նման երեխաներին պարզապես պետք է  պաշտպանել հոգեբանական ազդեցություններից: Եթե երեխան պետք է անծանոթ մի տեղ գնա (ասենք` գազանանոց), նախապես հարկավոր է նրան հոգեբանորեն նախապատրաստել. փորձեք սահմանափակել վախենալու տեսարանները: Երեխան կարող է նևրոզով հիվանդանալ նաև տեսաֆիլմի դիտման կամ որևէ հաղորդման  հետևանքով: Նա պետք է դիտի միայն այն, ինչը նրան հասկանալի է  ու հասանելի, ոչ թե ամերիկյան մարտաֆիլմ կամ քրեական նորություններ:

Շատ ծնողներ շարունակում են երեխաներին վախեցնել ոստիկանով կամ բժիշկով, որը կգա ու կսրսկի: Երեխան նույնիսկ այդ մասնագետների մասին ամենաանվտանգ հիշատակման դեպքում կարող է հիսթերիայի մեջ ընկնել, հնարավոր է, որ այդ խոսակցությունները խուճապ առաջացնեն երեխայի մեջ: Ծնողներ, մի՛ մոռացեք, որ վաղ թե ուշ այդ «ճակատագրական» հանդիպումը մի օր  կայանալու է: Ուրեմն ինչո՞ւ երեխայի մեջ բացասական վերաբերմունք ձևավորել այդ մասնագիտությունների հանդեպ:

Երեխայի խոր հոգեկան տրավմայի պատճառ կարող է դառնալ ընտանիքի քայքայումը, ամուսնալուծությունը: Երեխան կարող է ներփակվել, քանի որ փոքրիկի գլխում ոչ մի կերպ չեն տեղավորվում իր շուրջը կատարվող իրադարձությունները, ու նա խորապես կցնցվի հարազատի` մոր կամ հոր հեռացումից:

Երեխաների մոտ հաճախ է հանդիպում նևրասթենիան, որի դեպքում հյուծվում, թուլանում են նյարդային  համակարգի ֆունկցիոնալ հնարավորությունները: Նևրասթենիկ երեխաներն իրենց ուժերի վրա վստահ չեն, նրանց կամքը թույլ է, հիշողությունը` նույնպես, ուշադրությունը` ցրված, քունը` խանգարված: Նույնիսկ մտավոր ու ֆիզիկական լարվածությունը կարող է երեխայի մեջ բուռն ռեակցիա առաջացնել. երեխան կարմրում է, գունատվում,  առատ  քրտնարտադրություն է սկսվում, երբեմն նույնիսկ սրտի ցավ է առաջանում, բարձրանում է մարմնի ջերմաստիճանը:

Կանխարգելման համար հարկավոր է որոշակի օրակարգի անցնել` մտավորը հերթագայելով ֆիզիկականով:

Ու միշտ պետք է հիշել, որ հիվանդությունը կանխարգելելն ավելի դյուրին է, քան բուժելը:

Երբ գալիս է սեպտեմբերը


Գիտենք ու հիշում ենք, թե ինչպես է գալիս սեպտեմբերը, տևական ամառային արձակուրդներից հետո դպրոց վերադառնալու ժամանակը:

Ինչպե՞ս կարելի է օգնել երեխային վերադառնալու դպրոցական կյանք, կենտրոնանալու ուսման վրա:

Արձակուրդներից հետո երեխաները պետք է հարմարվեն նոր վիճակին: Մի վիճակը փոխարինվում է մեկ ուրիշով: Հանգստի ժամանակ երեխան որոշակի օրակարգ չունի, եթե, իհարկե, առողջարանում կամ  ճամբարներում չի հանգստացել: Քնել է սիրտն ուզածին չափ, իսկ հիմա եկել է որոշակի ժամի արթնանալու շրջանը: Արձակուրդներին երեխան կուշտ կերել է, հեռուստացույց դիտել, խաղացել, մի խոսքով` վայելել կյանքն իր իմացածի ձևով: Սակայն, մի կողմից, նա հանգստացել է, իսկ մյուս կողմից, ըստ էության, թուլացել, ու հիմա նրա համար դժվարին ժամանակներ են:

Ի՞նչ անել, որ արձակուրդն օգուտի վերածվի


Դրա համար, իհարկե, հարկավոր էր նույնիսկ արձակուրդներին չշեղվել օրակարգից, այսինքն` շարունակել քնել նույն` սովոր ժամին, ասենք` 21 00-ին ու արթնանալ առավոտյան  7-ին:   Բայց եթե դա չի հաջողվել, ապա մի հուսահատվեք, այնուամենայնիվ կարելի է վերականգնել օրակարգն  արձակուրդների ավարտից մի քանի օր առաջ: Դրա համար հետ վարժեցրեք ուշ ժամին քնելուց ու փորձեք աստիճանաբար ակտիվ կյանք  մտցնել նրան, որ դպրոցական օրերը երեխայի համար սթրեսի չվերածվեն:

Դպրոցից առաջ վերջին գիշերը

Սեպտեմբերի 1-ին նախորդած երեկոյի տրամադրությունից է կախված, թե երեխան ինչպես կմտնի դպրոց:

Փորձեք չզայրանալ երեխայի վրա, եթե անգամ նա չի հասցրել պայուսակը դասավորել կամ  առաջադրանքը չի կատարել:

Օգնեք նրան հաջորդ օրվան նախապատրաստվել: Թող դասավորի պայուսակը ձեր հսկողությամբ: Փորձեք նրան տրամադրել վաղվա օրվան, օրինակ. «Գնա, որ պատմես նաև, թե ինչքան ուրախ ժամանակ ես անցկացրել, ինչպես ես հանգստացել արձակուրդին»:

Հարգելի՛ ծնողներ, մի մոռացեք երեխայի նախաճաշը. առաջին օրն է, որ նա պետք է տնից մի քանի ժամով հեռու լինի: Ուրեմն հոգ տարեք, որ նա դուրս գալուց առաջ նախաճաշի:

Եթե երեխան զգա, որ իր հոգսերի հետ մենակ չէ, հեշտությամբ ու սիրով կմտնի նոր օրակարգ:

Սկզբնաղբյուր. ankakh.com
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հոգեբանորեն առավել վնասակար խոսքերը, որ ծնողը կարող է ասել իր երեխային
Հոգեբանորեն առավել վնասակար խոսքերը, որ ծնողը կարող է ասել իր երեխային

Ծնող լինելը մեծ պատասխանատվություն է: Կենդանություն տալով փոքրիկ մարդկային էակին՝ դուք նաև պարտավոր եք նրանց մեջ սերմանել բարոյականության զգացում և համոզված լինել, որ նրանք մեծանում են խելամիտ և ճշտապահ չափահասներ...

Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում
Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում

Աշխարհում տարեց-տարի ավելանում է մանկական հանցագործությունների, թմրամոլության և ինքնասպանությունների թիվը, մեծանում է այն երեխաների թիվը, որոնք միտում ունեն դևիանտ վարքի կամ արդեն ցուցաբերել են...

Հոգեկան առողջություն
Որո՞նք են վաղ սեռական կյանքի վտանգները (The risks of early sexual activity). urolog.am
Որո՞նք են վաղ սեռական կյանքի վտանգները (The risks of early sexual activity). urolog.am

Բժշկական տեսանկյունից ո՞ր տարիքից կարելի է սկսել սեռական հարաբերությունները: Արդյո՞ք կուսության վաղ կորստի վտանգ գոյություն ունի: Արդյո՞ք սեռական ժուժկալությունը վնասակար է...

Սեքսոլոգիա
Երեխայի դաստիարակության 19 ոսկե պատվիրան մեծանուն մանկավարժ, փիլիսոփա Մարիա Մոնտեսորիից. myentertrain.com
Երեխայի դաստիարակության 19 ոսկե պատվիրան մեծանուն մանկավարժ, փիլիսոփա Մարիա Մոնտեսորիից. myentertrain.com

Իտալացի մեծանուն մանկավարժ Մարիա Մոնտեսորին այն չորս մանկավարժներից մեկն է, ով, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի, մեծ ներդրում է ունեցել XX դարի մանկավարժական մտածողության ձևերի հաստատման հարցում...

Սեռական հասունացում կամ ուղղակի հասունացում. հարցերին պատասխանում է Մարինա Մելքումովան. arabkirjmc.am
Սեռական հասունացում կամ ուղղակի հասունացում. հարցերին պատասխանում է Մարինա Մելքումովան. arabkirjmc.am

Սեռական հասունացմանը վերաբերող առավել հաճախ մտահոգող հարցերին պատասխանում է Արաբկիր բժշկական համալիր- Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտ, դեռահասային բժիշկ, դեռահասային...

Բժշկի ընդունարանում
Խոսքի զարգացումը նախադպրոցական տարիքում բնական և արհեստական բիլինգվիզմի ժամանակ. izmirlianmedicalcenter.com
Խոսքի զարգացումը նախադպրոցական տարիքում բնական և արհեստական բիլինգվիզմի ժամանակ. izmirlianmedicalcenter.com

Հայտնի է, որ օտար լեզվի յուրացումը մեծ ջանքեր և ժամանակ է պահանջում: Սակայն երեխան լիարժեք տիրապետում է օտար լեզվին երկու-երեք տարվա ընթացքում` առանց որևիցէ ջանքեր գործադրելու...

Ինչի դեմ պետք է պայքարեն ծնողները. գիտնականներ. 1in.am
Ինչի դեմ պետք է պայքարեն ծնողները. գիտնականներ. 1in.am

Հոգեբանները հետազոտություն են անցկացրել երեխաների դաստիարակությանը վերաբերող տարածված լեգենդների ոլորտում: Նրանք առանձնացրել են մի շարք պնդումներ, որոնք ծնողները սխալմամբ համարում են ճիշտ...

Հոգեբանները ներկայացրել են երեխաների համար հիպերխնամակալության վտանգավորության մասին. 1in.am
Հոգեբանները ներկայացրել են երեխաների համար հիպերխնամակալության վտանգավորության մասին. 1in.am

Zdravoe.com կայքի փոխանցմամբ՝ հիպերխնամակալությունը չափազանց վատ է անդրադառնում երեխաների զարգացման վրա և վտանգավոր է մտահոգ հայրերի ու մայրերի համար...

Ինչպե՞ս կրճատել գիշերային կերակրումները. kksenyak.am
Ինչպե՞ս կրճատել գիշերային կերակրումները. kksenyak.am

Սա երևի կերակրող մայրերին ամենաշատ հուզող հարցերից է: Այն գնալով ավելի հրատապ է դառնում երեխայի մեծանալուն զուգահեռ, քանի որ շատ երեխաներ սկսում են գիշերն ավելի հաճախ...

Երեխայի սնուցումը
Դաստիարակեք ֆինանսապես անկախ երեխաներ. mediamax.am
Դաստիարակեք ֆինանսապես անկախ երեխաներ. mediamax.am

Հայաստանը զարգացող տնտեսություն ունեցող երկրների շարքում է: Շատ ընտանիքների համար օրվա հացի փող վաստակելը խնդիր է: Մարդիկ այնքան մտահոգված են իրենց վաղվա ապրուստի համար, որ երեխաների դաստիարակության...

Աբրահամ Լինքոլնի նամակն իր որդու ուսուցչին. movsisyannune.com
Աբրահամ Լինքոլնի նամակն իր որդու ուսուցչին. movsisyannune.com

Ես հասկանում եմ, որ նա պետք է իմանա, որ ոչ բոլոր մարդիկ են արդար, ոչ բոլորն են անկեղծ: Բայց սովորեցրեք նրան, որ եթե կա սրիկա, կա նաև հերոս, եթե կա եսասեր քաղաքական գործիչ, կա նաև նվիրյալ առաջնորդ: Սովորեցրեք նրան այն, որ եթե կա...

Ինչպես երեխաներին սովորեցնել նկարել. 1in.am
Ինչպես երեխաներին սովորեցնել նկարել. 1in.am

Բոլոր երեխաներն էլ սիրում են նկարել, բայց ոչ բոլորն են կարողանում: Շատ կարևոր է այդ շրջանում օգնել երեխային: Այդ նպատակով AdMe.ru-ն ներկայացնում է նկարներ, որոնց շնորհիվ կարելի է փուլ առ փուլ արտանկարել...

Ի՞նչ հեքիաթներ է պետք կարդալ երեխաների համար քնից առաջ. news.am
Ի՞նչ հեքիաթներ է պետք կարդալ երեխաների համար քնից առաջ. news.am

Գիտնականները հայտնել են երեխաներին քնից առաջ կարդալու համար իդեալական հեքիաթի «բաղադրատոմսը». հեքիաթը տեւում է ուղիղ 8 րոպե ու 36 վարկյան, ու այնտեղ կա վիշապ, արքայադուստր, կախարդ ու փերի...

10 նշան այն բանի, որ ձեր երեխան Ինդիգո է. mediamag.am
10 նշան այն բանի, որ ձեր երեխան Ինդիգո է. mediamag.am

Նոր սերնդի մարդկանց, ովքեր տարբերվում են ոչ ստանդարտ մտածելակերպով և գերունակություններով՝ անվանում են տարբեր կերպ։ Ոմանք անվանում են նրանց «նոր հազարամյակի երեխաներ», մյուսները՝ «լույսի երեխաներ» կամ...

Երեխան գնում է առաջին դասարան. 5 անսովոր մեթոդ ստուգելու նրա պատրաստ լինելը. 1in.am
Երեխան գնում է առաջին դասարան. 5 անսովոր մեթոդ ստուգելու նրա պատրաստ լինելը. 1in.am

Ինչպե՞ս ստուգել երեխայի պատրաստ լինելը դպրոցին: 4mama.com.ua-ն առաջարկում է մի քանի անսովոր մեթոդներ...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ