Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը

Մանկական վախերն ու հետևանքները

Մանկական վախերն ու հետևանքները

«Խելո՛ք նստիր, աչքերդ փակի՛ր ու քնի՛ր, թե չե հիմա կախարդը կգա, գայլը կգա»: Շատ ենք  նման բան լսել: Փոքրիկը դեռևս չգիտի, թե ով է կախարդը կամ նույնիսկ գայլ էլ մի կարգին չի տեսել:

 

Սակայն մեծերն այնպես են արտաբերում այդ բառերը, որ երեխան ակամա սկսում է վախենալ դրանցից, աշխատում է չաղմկել, վախենում է սենյակից սենյակ գնալ կամ դռան հետևը նայել: Եվ որքան մեծերը, երբեմն նույնիսկ հասակակիցները` մեծերի նմանակությամբ, խորհրդավոր են արտաբերում այդ բառերը, այնքան վախն ավելի խորն է լինում:

Ու հետո էլ նկատում ենք, որ երեխան վախենում է նստել թիկունքով դեպի դուռը, վախենում է սենյակում մենակ մնալուց, երբեմն նույնիսկ` հասակակիցների ընկերակցությամբ:  Այստեղից էլ  «չշփվող միայնակ երեխաները»: Գուցե նրանք վախենում են` պատկերացնելով ամենուր իրենց դարանակալած այդ «բոբոներին»:

Ահա մեր մանկությունից հիշվող  մի արտահայտություն, որը մինչ օրս էլ տեղ ունի երեխաների սաստման գործընթացում.«Դուռը չբացես, թե չէ քեզ կգցեն մեշոկն ու կտանեն քեզնից պերաշկի կսարքեն»: Կամ, որ ավելի ու ավելի «մեծ տարածում է» գտնում. «խելոք պահի քեզ, թե չէ մանկատուն կտանեմ ու էլ չեմ բերի»:

Մտածում ես` ո՞նց կարող է սիրող ծնողը նման ձևով վախեցնել սեփական երեխային: Դուռն օտարի առաջ բացելով`   հնարավոր է` երեխան անգիտակցորեն վտանգի կյանքը, բայց նույնիսկ նման բան մտքովդ անցնելու դեպքում էլ չես կարող բարձրաձայնել երեխային չհուզելու, չանհանգստացնելու համար:

Հասունանալով էլ երբեմն մանկական վախերից չենք կարողանում ձերբազատվել: Դրանք սովորություններ են սերմանում, որոնցից ողջ կյանքում էլ հաճախ չենք կարողանում ազատագրվել:

Ինչպե՞ս կարելի է հաղթահարել վախը

Վախն ուղեկցում է մեզ ծննդյան օրից մինչ  խոր ծերություն. «Մենք միշտ վախենում ենք ինչ-որ բանից: Հայտնի է, որ շատ կանայք վախենում են սարդերից ու մկներից, տղամարդիկ` աշխատանքը կորցնելուց, երեխաները` մթից ու փակ տարածությունից: Մենք չենք կարողանում լրիվ ազատվել վախից: Այս զգացումն ամենաուժեղ գործոններից  է, որոնք խանգարում են մարդուն բացել իր ներուժն ու կյանքում  հասնել հաջողության: Հաղթահարելու համար պետք է իմանալ, թե ինչպիսին է այն լինում:

Վախի կենսաբանական նշանակությունը

Կրիտիկական իրավիճակներում մարդը համախմբում է ուժերը ակտիվ գործունեության համար: Նման դեպքերում արյան մեջ ադրենալինի արտանետում է կատարվում, ինչն իր հերթին հանգեցնում է նրան, որ մկանային հյուսվածքին արյան հոսքով ավելի շատ թթվածին  ու սննդարար նյութեր են մատակարարվում:

Հավանաբար յուրաքանչյուրը վախի  կամ երկյուղի ժամանակ զգացած կլինի, թե ինչպես է մի բան ասես կուչ գալիս կրծքի տակ: Բացի այդ, սթրեսային իրավիճակներում մարդու դեմքը  խիստ գունատվում է: Դա կատարվում է  այն պատճառով, որ արյունը մաշկային ծածկույթից ու ստամոքսից ուղղվում է դեպի մկաններ:

Հետաքրքրական է, սակայն, որ վախը  մարդուն օգնում է տեղեկության պակասի պայմաններում «ռազմավարական» որոշումներ կայացնելու: Յուրաքանչյուր մարդ, հաղթահարելով վախը, նոր հնարավորություններ է բացում իր մեջ ու սկսում կյանքն այլ տեսանկյունով ընկալել: Նա սկսում է գնահատել իրականությունն իր բոլոր դրսևորումներով, աշխարհը նրա համար ավելի գունեղ է, յուրաքանչյուր իրադարձությունը գնահատվում է հաղթահարված վախի դիրքերից:

Ինչպիսի՞ վախեր են լինում

Իրական վախը մարդու ռեակցիան է արտաքին վտանգի նկատմամբ: Այն ենթագիտակցական մակարդակում է ու ազդանշանային ֆունկցիա է կատարում. վտանգը մոտ է, հարկավոր է օրգանիզմը պատրաստել պաշտպանության կամ փախուստի համար:

Նևրոտիկ վախ. հաճախ այն ոչ մի հիմք չունի, սակայն երբեմն դրա դրսևորումը կապված է որոշակի իրավիճակների ու օբյեկտների հետ: Նևրոտիկ վախի ժամանակ մարդիկ պատրաստ են ամենավատին, ապրում են  ցանկացած պահին դժբախտության  սպասման ճնշման տակ: Այն համարվում է փսիխոսոմատիկ, այսինքն` միաժամանակ և՛ ֆիզիկական,  ՛և հոգեկան  դրսևորում է ունենում: Ֆիզիկական դրսևորման դեպքում կարող է սրտխփոց առաջանալ, շարժողական անհանգստություն կամ դող, սառը քրտինք, չորություն բերանում ու լուծ: Զանազան ֆոբիաները` վախերը, ոչ իրական վախեր են, որոնք զգալիորեն  կարող են խանգարել հանգիստ ապրելուն, աշխատելուն ու մարդկանց հետ շփմանը: Ցանկացած ֆոբիա կարող է կապված լինել որոշակի օբյեկտի ու իրավիճակի հետ, ինչպիսին, ասենք` ատամնաբույժին այցելելն է, բարձրությունը, ինքնաթիռով թռիչքը, սողուններից ու շներից  վախը: Տարբեր ֆոբիաներ իրարից տարբերվում են ոչ թե բովանդակությամբ, այլ ինտենսիվությամբ:

Միայնության վախ. որքան ինքներս մեր մեջ խորասուզվում ենք, այնքան հեռանում ենք մարդկանցից, մատնում մեզ մեկուսացման: Դա վախի շատ տարածված տեսակ է, որը  երբեմն ստիպում է շփվել մեզ համար շատ տհաճ մարդկանց հետ: Հասկանալի է, որ հաճախ հոգնում ենք ամեն ինչից ու փորձում միայնակ հանգստանալ: Բայց եթե այդ վիճակը երկարաձգվում է, մարդուն վախն է պատում. նրան թվում է , թե աշխարհում ոչ ոքի պետք չէ: Մարդը սոցիալական էակ է, ու բոլորս էլ հասարակության լիարժեք անդամ զգալու համար ցանկանում ենք որ մեզ հարգեն, գնահատեն ու սիրեն:

Վստահության վախ. եթե սիրտներս ինչ-որ մեկի մոտ բաց ենք անում, ապա մեր մեջ նստած վախ-սատանան մեզ   անընդհատ հարցնում է. «Ճի՞շտ եմ անում արդյոք, որ վստահում եմ այս մարդուն: Կարելի՞ է նրան հավատալ»: Այդ վախն է մարդուն այցելում սիրահարության կամ ինչ-որ մեկին համակրելու ժամանակ:

Փոփոխությունների վախ. մեզանից յուրաքանչյուրը գիտի, որ աշխարհում հավերժ ոչինչ չկա, վաղ թե ուշ ամեն ինչ փոխվում է: Եվ, առանց բացառության, բոլորս վախենում ենք փոփոխությունից, քանի որ յուրաքանչյուր փոփոխություն անորոշություն է: Շատ հաճախ մարդիկ նորությունը  վախվխելով են ընդունում, քանի որ դրանում  վտանգ ու սպառնալիք են տեսնում: Երբեք չգիտես, թե ինչի կհանգեցնի փոփոխությունը, ինչով կվնասի,  և որ ամենակարևորն է, ինչպես կարելի է դրանից պաշտպանվել: Իզուր չէ, որ չինական  անեծքն ասում է.«Փոփոխությունների ժամանակ ապրես»:

Կախվածության վախ. հասարակության մեջ ապրելով` կախված ենք հասարակության օրենքներից, դրվածքներից ու ավանդույթներից: Որքան շատ ենք ցանկանում ազատ լինել հասարակության  կապանքներից, այնքան սուր ենք զգում, որ դա անհնար է: Մենք կախված ենք մարդկանցից, իրավիճակներից, զանազան հանգամանքներից: Մշտապես ապրում ենք բոլորի հետ համաքայլ ընթանալու անհրաժեշտությամբ, իսկ եթե դա չենք ուզում, ապա ներքին պայքար է սկսվում:

Ինչպե՞ս կարելի է հաղթահարել այդ  վախը

Վախը բացասական ազդեցություն է ունենում, քանի որ մշտական լարվածության մեջ է պահում, անվստահություն ծնում ու թույլ չի տալիս, որ բացվես որպես անհատականություն:

Վախի դեմ լավագույն դեղամիջոցը բարձր ինքնագնահատականն է ու ինքնավստահությունը: Պետք է հավատաս ինքդ քեզ, որ կարող ես ամենաբարձր մակարդակում լինել: Որոշ մարդկանց  մեջ տհաճությունների սպասման  անհանգստությունը պայմանավորված է սխալ արժեհամակարգով ու սեփական անձի նկատմամբ մեծ պահանջներով:

Առաջին քայլ.  պարզեք, թե ինչից եք վախենում և ինչու: Եթե ձեզ ինչ-որ բան չի հաջողվում միանգամից, չպետք է դրա համար ինքներդ ձեզ մեղադրեք կամ ինքնաձաղկմամբ զբաղվեք: Փորձեք ինքներդ ձեզ ներշնչել, որ այդ ամենը ժամանակավոր դժվարություն է, և դուք, միևնույն է, կհասնեք ձեր ուզածին: Երբեք ուրիշների ուշադրությունը մի հրավիրեք ձեր սխալների վրա:

Երկրորդ քայլ. պետք է ազատվեք այն մտքից, որ անհաջողակ եք: Եթե մշտապես այդպես մտածեք, ապա դա իրականություն կդառնա, չէ՞ որ միտքը նյութական է:

Երրորդ քայլ. փորձեք խուսափել այն մարդկանցից, որոնք անընդհատ վախեցնում են ձեզ իրենց պատմություններով ու անհաջողություններով: Ուրիշի վախերը վարակիչ են: Այդ մարդկանց հետ շփումից, հավանաբար, ձեր տրամադրությունը փչանում է:

Չորրորդ քայլ. եթե վախենում եք մտերիմ մարդու կամ ղեկավարության հետ լուրջ խոսակցությունից, ուրեմն այդ խոսակցությունը նախապես մտովի ձևակերպեք այնպես, ինչպես դուք եք ուզում: Հետո պատկերացրեք, որ իրավիճակը զարգանում է ձեր սցենարով: Դա կարող է բարելավել ձեր տրամադրությունը ու նվազագույնի հասցնել չհիմնավորված վախերը:

Հինգերորդ քայլ. ձեր վախերից ուրախությամբ ազատվեք:  Դիտեք ուրախ ներկայացումներ ու կատակերգություններ, հումորային գրքեր ընթերցեք ու  դրական տրամադրվածությամբ մարդկանց հետ շփվեք: Գուցե դա օգնի ձեր խնդիրը  թեթև ընդունելուն: Լավատեսներն ավելի հաջողակ են ու կյանքում երջանիկ, քան մռայլ ու հումորից զուրկ մարդիկ: Եթե չափից դուրս զգուշավոր եք, իմացեք, որ դա նույնպես անհաջողության վախի թաքնված զգացում է: Մի վախեցեք ռիսկի դիմել, առանց դրա հաջողության չեք հասնի:

Սկզբնաղբյուր. ankakh.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հոգեբանորեն առավել վնասակար խոսքերը, որ ծնողը կարող է ասել իր երեխային
Հոգեբանորեն առավել վնասակար խոսքերը, որ ծնողը կարող է ասել իր երեխային

Ծնող լինելը մեծ պատասխանատվություն է: Կենդանություն տալով փոքրիկ մարդկային էակին՝ դուք նաև պարտավոր եք նրանց մեջ սերմանել բարոյականության զգացում և համոզված լինել, որ նրանք մեծանում են խելամիտ և ճշտապահ չափահասներ...

Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում
Շեղված վարքը` դեռահասության տարիքում

Աշխարհում տարեց-տարի ավելանում է մանկական հանցագործությունների, թմրամոլության և ինքնասպանությունների թիվը, մեծանում է այն երեխաների թիվը, որոնք միտում ունեն դևիանտ վարքի կամ արդեն ցուցաբերել են...

Հոգեկան առողջություն
Որո՞նք են վաղ սեռական կյանքի վտանգները (The risks of early sexual activity). urolog.am
Որո՞նք են վաղ սեռական կյանքի վտանգները (The risks of early sexual activity). urolog.am

Բժշկական տեսանկյունից ո՞ր տարիքից կարելի է սկսել սեռական հարաբերությունները: Արդյո՞ք կուսության վաղ կորստի վտանգ գոյություն ունի: Արդյո՞ք սեռական ժուժկալությունը վնասակար է...

Սեքսոլոգիա
Երեխայի դաստիարակության 19 ոսկե պատվիրան մեծանուն մանկավարժ, փիլիսոփա Մարիա Մոնտեսորիից. myentertrain.com
Երեխայի դաստիարակության 19 ոսկե պատվիրան մեծանուն մանկավարժ, փիլիսոփա Մարիա Մոնտեսորիից. myentertrain.com

Իտալացի մեծանուն մանկավարժ Մարիա Մոնտեսորին այն չորս մանկավարժներից մեկն է, ով, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի, մեծ ներդրում է ունեցել XX դարի մանկավարժական մտածողության ձևերի հաստատման հարցում...

Սեռական հասունացում կամ ուղղակի հասունացում. հարցերին պատասխանում է Մարինա Մելքումովան. arabkirjmc.am
Սեռական հասունացում կամ ուղղակի հասունացում. հարցերին պատասխանում է Մարինա Մելքումովան. arabkirjmc.am

Սեռական հասունացմանը վերաբերող առավել հաճախ մտահոգող հարցերին պատասխանում է Արաբկիր բժշկական համալիր- Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտ, դեռահասային բժիշկ, դեռահասային...

Բժշկի ընդունարանում
Խոսքի զարգացումը նախադպրոցական տարիքում բնական և արհեստական բիլինգվիզմի ժամանակ. izmirlianmedicalcenter.com
Խոսքի զարգացումը նախադպրոցական տարիքում բնական և արհեստական բիլինգվիզմի ժամանակ. izmirlianmedicalcenter.com

Հայտնի է, որ օտար լեզվի յուրացումը մեծ ջանքեր և ժամանակ է պահանջում: Սակայն երեխան լիարժեք տիրապետում է օտար լեզվին երկու-երեք տարվա ընթացքում` առանց որևիցէ ջանքեր գործադրելու...

Ինչի դեմ պետք է պայքարեն ծնողները. գիտնականներ. 1in.am
Ինչի դեմ պետք է պայքարեն ծնողները. գիտնականներ. 1in.am

Հոգեբանները հետազոտություն են անցկացրել երեխաների դաստիարակությանը վերաբերող տարածված լեգենդների ոլորտում: Նրանք առանձնացրել են մի շարք պնդումներ, որոնք ծնողները սխալմամբ համարում են ճիշտ...

Հոգեբանները ներկայացրել են երեխաների համար հիպերխնամակալության վտանգավորության մասին. 1in.am
Հոգեբանները ներկայացրել են երեխաների համար հիպերխնամակալության վտանգավորության մասին. 1in.am

Zdravoe.com կայքի փոխանցմամբ՝ հիպերխնամակալությունը չափազանց վատ է անդրադառնում երեխաների զարգացման վրա և վտանգավոր է մտահոգ հայրերի ու մայրերի համար...

Ինչպե՞ս կրճատել գիշերային կերակրումները. kksenyak.am
Ինչպե՞ս կրճատել գիշերային կերակրումները. kksenyak.am

Սա երևի կերակրող մայրերին ամենաշատ հուզող հարցերից է: Այն գնալով ավելի հրատապ է դառնում երեխայի մեծանալուն զուգահեռ, քանի որ շատ երեխաներ սկսում են գիշերն ավելի հաճախ...

Երեխայի սնուցումը
Դաստիարակեք ֆինանսապես անկախ երեխաներ. mediamax.am
Դաստիարակեք ֆինանսապես անկախ երեխաներ. mediamax.am

Հայաստանը զարգացող տնտեսություն ունեցող երկրների շարքում է: Շատ ընտանիքների համար օրվա հացի փող վաստակելը խնդիր է: Մարդիկ այնքան մտահոգված են իրենց վաղվա ապրուստի համար, որ երեխաների դաստիարակության...

Աբրահամ Լինքոլնի նամակն իր որդու ուսուցչին. movsisyannune.com
Աբրահամ Լինքոլնի նամակն իր որդու ուսուցչին. movsisyannune.com

Ես հասկանում եմ, որ նա պետք է իմանա, որ ոչ բոլոր մարդիկ են արդար, ոչ բոլորն են անկեղծ: Բայց սովորեցրեք նրան, որ եթե կա սրիկա, կա նաև հերոս, եթե կա եսասեր քաղաքական գործիչ, կա նաև նվիրյալ առաջնորդ: Սովորեցրեք նրան այն, որ եթե կա...

Ինչպես երեխաներին սովորեցնել նկարել. 1in.am
Ինչպես երեխաներին սովորեցնել նկարել. 1in.am

Բոլոր երեխաներն էլ սիրում են նկարել, բայց ոչ բոլորն են կարողանում: Շատ կարևոր է այդ շրջանում օգնել երեխային: Այդ նպատակով AdMe.ru-ն ներկայացնում է նկարներ, որոնց շնորհիվ կարելի է փուլ առ փուլ արտանկարել...

Ի՞նչ հեքիաթներ է պետք կարդալ երեխաների համար քնից առաջ. news.am
Ի՞նչ հեքիաթներ է պետք կարդալ երեխաների համար քնից առաջ. news.am

Գիտնականները հայտնել են երեխաներին քնից առաջ կարդալու համար իդեալական հեքիաթի «բաղադրատոմսը». հեքիաթը տեւում է ուղիղ 8 րոպե ու 36 վարկյան, ու այնտեղ կա վիշապ, արքայադուստր, կախարդ ու փերի...

10 նշան այն բանի, որ ձեր երեխան Ինդիգո է. mediamag.am
10 նշան այն բանի, որ ձեր երեխան Ինդիգո է. mediamag.am

Նոր սերնդի մարդկանց, ովքեր տարբերվում են ոչ ստանդարտ մտածելակերպով և գերունակություններով՝ անվանում են տարբեր կերպ։ Ոմանք անվանում են նրանց «նոր հազարամյակի երեխաներ», մյուսները՝ «լույսի երեխաներ» կամ...

Երեխան գնում է առաջին դասարան. 5 անսովոր մեթոդ ստուգելու նրա պատրաստ լինելը. 1in.am
Երեխան գնում է առաջին դասարան. 5 անսովոր մեթոդ ստուգելու նրա պատրաստ լինելը. 1in.am

Ինչպե՞ս ստուգել երեխայի պատրաստ լինելը դպրոցին: 4mama.com.ua-ն առաջարկում է մի քանի անսովոր մեթոդներ...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ