Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Բժշկի ընդունարանում

Հարցազրույց նյարդաբան, բ.գ.թ. Բելլա Գրիգորյանի հետ. իր գործին նվիրյալը

Հարցազրույց նյարդաբան, բ.գ.թ. Բելլա Գրիգորյանի հետ. իր գործին նվիրյալը

«Հերացի» թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց Ռադիոլոգիայի կենտրոնի ԷՆՄԳ լաբորատորիայի հիմնադիր


Նյարդաբանի մասնագիտական բարդ ճանապարհ եք անցել. ինչի՞ց սկսվեց:


80-ականների սկզբին հայրս հիվանդացավ` ծանր նյարդաբանական հիվանդություն, որն այդպես էլ Հայաստանում չախտորոշվեց: Ծնողներս ստիպված մեկնեցին Մոսկվա, որտեղ ախտորոշումից հետո սկսեց բուժվել: Հեռվից-հեռու բուժման գործընթացը բազմաթիվ խնդիրներ էր ստեղծում:


Այդ ժամանակ բժշկական համալսարանի ուսանող էի, և նյարդաբանի մասնագիտությունն ընտրելուս առաջին պատճառը հորս վիճակն էր:

 

Մյուս պատճառը նրանում էր, որ թեև շատ նյարդաբանական հիվանդություններ գրեթե չեն բուժվում, ախտորոշման գործընթացը պահանջում է տրամաբանություն և գիտելիքների մեծ ծավալ, ինչն ինձ համար այն դարձնում էր հետաքրքիր ու գրավիչ:


Ինչպե՞ս միտք հղացավ հասնել Ամերիկա և բերել մի մեթոդ` էլեկտրանեյրոմիոգրաֆիան, որի կարիքն այնքան կար պատերազմի ճանապարհին կանգնած մեր երկրի համար:


Երկրաշարժից հետո՝ 1988-ին, ԱՄՆ-ից շատ բժիշկներ այցելեցին Հայաստան, և շատ խնդիրների բախվեցին: Դրանցից էին տարբեր վնասվածքների ժամանակ նյարդերի, մկանների վնասվածքները, որոնց ախտորոշման համար կիրառվող մեթոդները չէին համապատասխանում միջազգային բժշկության մակարդակին: Եվ Հայ օգնության ֆոնդը (ՀՕՖ) 1990-ից սկսեց բժիշկների վերապատրաստումներ կազմակերպել Միացյալ նահանգների լավագույն բժշկական կենտրոններում։


Ինքս այդ ժամանակ նորավարտ էի, վարժ խոսում էի անգլերեն, ուստի ընդգրկվեցի բժիշկների առաջին խմբում: ԱՄՆ-ում աշխատում էի պերիֆերիկ նյարդերի լաբորատորիայում, սովորում հիվանդությունների ախտորոշման մեթոդները, բուժման ընտրության մոտեցումները: Երբ վերադարձա, անհրաժեշտ գիտելիքները և փորձը ներդնելու համար ՀՕՖ-ի օգնությամբ ձեռք բերվեց նաև առաջին նեյրոմիոգրաֆը:

 

Կիսվեք, խնդրե՛մ, Ձեր փորձով:


Մեթոդը ստեղծվել է 20-րդ դարի առաջին կեսին, սակայն բուռն զարգացում է ապրել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո: Ցավալի է, բայց փաստ, որ պատերազմները խթանում են գիտության զարգացումը: Արդեն ամբողջ աշխարհում՝ Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում մեթոդը կիրառելի էր:


Մեթոդը հնարավորություն է տալիս հետազոտել ծայրամասային (պերիֆերիկ) նյարդերը, մկանները, նյարդ-մկանային կապակցությունները, ողնուղեղային բջիջները, գտնել նյարդի վնասվածքը, վնասման աստիճանը, վնասման տեղը, հաջորդիվ`գնահատել բուժման ընթացքը:

 

Հարցազրույց նյարդաբան, բ.գ.թ. Բելլա Գրիգորյանի հետ. իր գործին նվիրյալը

 

Ինչո՞ւ էր այդ մեթոդն այդքան անհրաժեշտ վիրավոր զինվորներին:


Ցավոք, մենք առճակատվեցինք ժամանակակից պատերազմի առանձնահատկություններին: Պատերազմը փոխել է իր դեմքը: Եթե անգամ զինվորը պաշտպանիչ հագուստ է կրում, նրա վեջույթները անպաշտպան են մնում: Բազմաբեկորային վնասվածքների ժամանակ, բեկորները թափանցելով վերջույթների մեջ, վնասում են ոսկրերը, մկանները, անոթները, նյարդերը` առաջացնելով ոսկրա-նյարդա-անոթային համակցված ծանր վնասվածքներ: Մեթոդը հնարավորություն է տալիս նույնիսկ ծանր վնասվածքների դեպքում ճիշտ ախտորոշել, գտնել վնասվածքի տեղակայումը: Եվ որքան շուտ է այն իրականացվում, այնքան ճիշտ և արդյունավետ է բուժման ընթացքը:


Կա՞ն էլեկտրամիոգրաֆիայի կիրառման արդյունավետության անառարկելի փաստեր:


Ճշգրիտ ախտորոշման դեպքում խուսափում ենք բժշկական սխալներից, այլապես հնարավոր է երկարատև ու անարդյունք «բուժել» հիվանդին, և պարզվի, որ վնասվածքի տեղում ձևավորվելել են անվերադարձ փոփոխություններ, կամ սպիացման գործընթացը խոչնընդոտել է, որ նյարդն աճի ու վերականգնվի:

 

Խոսենք հայ-ամերիկյան համագործակցության մասին:


1988-ից առայսօր ՀՕՖ-ը բազմաթիվ բժշկական ծրագրեր է իրականացրել, վերապատրաստել բազմաթիվ մասնագետների: Պատերազմի ժամանակ սերտ համագործակցել ենք ֆրանսիացի մասնագետների հետ` հատկապես Լիոնի համալսարանական հիվանդանոցից, որոնք 2021 թվականից առայսօր 3 ամիսը մեկ Հայաստան են գալիս` ծանր հիվանդների բուժման և փորձի փոխանակման համար: Նրանք սովորեցնում են նոր մեթոդներ, կիսվում իրենց փորձով և մեզնից էլ սովորում ժամանակակից ռազմական վնասվածքներով հիվանդների վարման մեր փորձը:


«Յուրաքանչյուր հիվանդ հնարավորություն է տալիս մի բան ավելի սովորել, չէ՞ որ բժշկությունն այն մասնագիտությունն է, որ մինչև կյանքի վերջը սովորելու բան ունես»,- այսպես եք արտահայտվել 2013 թվականին «Առողջապահության լրատու» շաբաթաթերթին տրված հարցազրույցում: Այսօր ի՞նչ կավելացնեք Ձեր այս համոզմունքին:


Չնայած 10 տարի է անցել այդ հարցազրույցից, կյանքս նույն կերպ շարունակվում է: Ոչինչ չի փոխվել, թերևս` հակառակը, գործունեության ծավալն ավելի է ընդլայնվել:


«Երջանկություն է, որ մասնագիտական քո միջամտությամբ կարող ես օգնել ո՛չ միայն հիվանդ մարդկանց, այլև երիտասարդ բժիշկներին», - դարձյալ Ձեր խոսքերն են: Տարիներ անց ինչպիսի՞ն են այսօրվա երիտասարդները, և շարունակո՞ւմ եք Ձեր առաքելությունը:


90-ականներից սկսած ընդգրկվել եմ տարբեր կրթական ծրագրերի աշխատանքներում` ՀՕՖ-ի հետ ամերիկան ծրագրերն էին, հետո եվրոպական` Զալցբուրգյան բժշկական սեմինարները: Վերջին տարիներին միոգրաֆիայի հետ կապված ծրագրերն են հոգեհարազատ դարձել:
Երբեմն հետևում եմ մեր երիտասարդ գործընկերներին, որոնք արդեն հայտնի, անգամ արտերկրում ճանաչված մասնագետներ են, հիշում նրանց առաջին փորձերը, առաջին հաջողությունները: Հաճելի է գիտակցելը, որ դա նաև մեր ջանքերի պտուղն է:

 

Հարցազրույց նյարդաբան, բ.գ.թ. Բելլա Գրիգորյանի հետ. իր գործին նվիրյալը

 

Պատմեք, խնդրե՛մ, ամերիկահայ բարերար Նազարյանների ընտանիքի մասին, ովքեր ներդրում ունեն ռադոլոգիայի կենտրոնի կայացման գործում:


Նազարյանների ընտանիքի ավագ որդին՝ Լևոն Նազարյանը, հայտնի բժիշկ- ռադիոլոգ է, աշխատում է Ջեֆերսոնի ռադիոլոգիայի կենտրոնում, ԱՄՆ և սերտ կապեր ունի մեր համալսարանի հետ, ինչը համագործակցության առիթ դարձավ: Երբեմն փոքր գործից է սկսվում մեծ գործը: Նազարյանների ընտանիքն օգնեց համալսարանական ռադիոլոգիայի կենտրոնի ստեղծմանը;


Կենտրոնը ներկայում ունի գրեթե բոլոր ժամանակակից ծառայությունները, որոնք անհրաժեշտ են բազմապրոֆիլային հիվանդանոցի համար: Այն առայսօր նաև ուսուցողական կենտրոն է: Այստեղ իրականացվում են անոթների, նյարդերի, գլխուղեղի, ողնուղեղի հետ կապված բոլոր անհրաժեշտ հետազոտությունները:


ՀՕՖ գործունեության շրջանակում Դուք «Զալցբուրգյան միջազգային բժշկական սեմինարներ» ծրագրի համակարգողն եք. ի՞նչ տվեց ծրագիրը, և ինչպիսի՞ն է ծրագրի այսօրը:


Զալցբուրգյան ծրագրերը բազմաթիվ էին՝ 10-ից ավելի տարբեր մասնագիտական ուղղությամբ: Անցկացվում էր բաց մրցույթ` արտերկրից հրավիրված դասախոսների կողմից, և յուրաքանչյուր երկրից ընտրվում էին մի քանի մասնագետներ:


Այժմ ծրագիրը շարունակվում է այլ համակարգով, առավել ընդլայնուն է, ավելի շատ մասնագետներ են դիմում Հայաստանից և գործընթացն է հեշտացված, քանի որ այսօրվա մեր մասնագետներն ավելի ակտիվ են` գիտաժողովներին մասնակցության, վերապատրաստումներ անցնելու առումով և ավելի վարժ են տիրապետում անգլերենին:


Կյանքն ընթանում է առաջ բոլոր ասպարեզներում, և մեր երիտասարդ մասնագետները՝ նույնպես: Ցավալի է, որ մեր մասնագետների մի մասը տեղափոխվում են Եվրոպա, ԱՄՆ… Բայց նրանց փոխարեն գալիս են նորերը:

 

Հարցազրույց նյարդաբան, բ.գ.թ. Բելլա Գրիգորյանի հետ. իր գործին նվիրյալը

2015 թվականին Դուք պարգևատրվել եք Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի շքանշանով, կկիսվե՞ք մեզ հետ:


Աշխատանքում չես մտածում պարգևների մասին, բայց միշտ հաճելի է, երբ այն գնահատվում է: Դա նշանակում է հաղթահարված փուլ և կարելի է առաջ անցնել` դեպի նոր ձեռքբերումներ, և շարունակել ծառայել հիվանդներին, հասարակությանը, բժշկական միջավայրին:


Որպես վերջաբան. նպատակ, որին հասնելը սպասված երջանկություն էր և նպատակ, որի ճանապարհին եք…


Երբ նոր էի սկսել նյարդաբանի ճանապարհը, պետք է զբաղվեի ծայրամասային նյարդերի բուժմամբ ու մեկնեցի ԱՄՆ, այնտեղ զգացի, որ պրակտիկորեն ոչինչ չգիտեմ:


Հիմա, երբ նայում եմ անցածս ճանապարհին, երջանկություն է, որ բավականին մեծ ու որակով գործ է կատարվել, որ վաստակում ես այն աշխատանքով, որը նաև հաճույքով ես անում: Բավարարվածություն է օգնել բուժառուներին` ապաքինվել, գործընկերներին` կրթվել և ճիշտ ուղղորդվել մասնագիտական հարցերում:


Այդքանով հանդերձ, միշտ կա գիտակցումն այն բանի, որ շատ բան դեռ չգիտենք, անելիքներ դեռ շատ կան, և դա անվերջ գործընթաց է:

 

Բժշկությունը զարգանում է շատ արագ, և պետք է վազել նրա հետևից, չմնալ տեղում: Այսպիսի ասացվածք կա. «Եթե ուզում ես մնալ տեղում՝ շարժվիր առաջ», որովհետև հետ կմնաս, եթե չշարժվես առաջ»: Որքան էլ փորձված մասնագետ լինես՝ այն ճիշտ ուղղությամբ զարգացնելու համար առաջ ընթանալը պարտադիր է:

Սկզբնաղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Գանգուղեղային վնասվածքներ. նյարդավիրաբույժ Կսպոյան Արայիկ. armeniamedicalcenter.am
Գանգուղեղային վնասվածքներ. նյարդավիրաբույժ Կսպոյան Արայիկ. armeniamedicalcenter.am

Գանգուղեղային վնասվածքների /ԳՈՒՎ/ պատճառները և դասակարգումը

Գանգուղեղային վնասվածքները կարող են առաջանալ տարբեր պատճառներով...

Նյարդաբանություն Վիրաբուժություն
Լսողության սքրինինգ. նեոնատոլոգ Հրանուշ Բախշյան. morevmankan.am
Լսողության սքրինինգ. նեոնատոլոգ Հրանուշ Բախշյան. morevmankan.am

Ինչո՞ւ է կարևոր լսողության սքրինինգ ծրագիրը նորածինների մոտ։

Երեխաների որոշ տոկոս ծնվում է լսողության խանգարումով: Յուրաքանչյուր...

Առողջ երեխա
Միջողային սկավառակների ճողվածքներ. նյարդավիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ Ծերունի Հովհաննիսյան. armeniamedicalcenter.am
Միջողային սկավառակների ճողվածքներ. նյարդավիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ Ծերունի Հովհաննիսյան. armeniamedicalcenter.am

Ինչպե՞ս կբնորոշեք միջողային սկավառակի ճողվածքը։

Միջողային սկավառակի ճողվածքը ողնաշարի հիվանդություն է, որի ժամանակ միջողային սկավառակը...

Նյարդաբանություն Վիրաբուժություն
Կոնքազդրային հոդի սքրինինգ. նեոնատոլոգ Մարինա Զարգարյան. morevmankan.am
Կոնքազդրային հոդի սքրինինգ. նեոնատոլոգ Մարինա Զարգարյան. morevmankan.am

Ի՞նչ է կոնքազդրային հոդի սքրինինգը


Մոր և մանկան առողջության պահպանման գիտահետազոտական կենտրոնում 2009 թ-ից սկսած կատարվում է...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Կոկորդի էնդոլարինգեալ վիրահատություններ․ քիթ-կոկորդ-ականջաբան Սոնա Մանուկյան
Կոկորդի էնդոլարինգեալ վիրահատություններ․ քիթ-կոկորդ-ականջաբան Սոնա Մանուկյան

Ժամանակակից քիթ-կոկորդ-ականջաբանության խնդիրների շարքում կոկորդի ախտահարումներն ամենահաճախ հանդիպողներից են...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ Վիրաբուժություն
Ներգանգային գերճնշում՝ինտրակրանիալ հիպերտենզիա. նյարդավիրաբույժ Աղասի Կոչկանյան. armeniamedicalcenter.am
Ներգանգային գերճնշում՝ինտրակրանիալ հիպերտենզիա. նյարդավիրաբույժ Աղասի Կոչկանյան. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ պատճառներ ունի ներգանգային գերճնշումը


Ներգանգային գերճնշումը /ՆԳԳ/ որպես համախտանիշ հանդիպում է շատ հիվանդությունների...

Նյարդաբանություն
Քթի պլաստիկ վիրահատություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Հայկ Ենոքյանը
Քթի պլաստիկ վիրահատություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Հայկ Ենոքյանը

Քթի պլաստիկ վիրահատությունը` ռինոպլաստիկան, ըստ դիմա-ծնոտային և պլաստիկ վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Հայկ Ելոքյանի, մի ամբողջ փիլիսոփայություն է ու ներառում է և՛ ֆիզիկական...

Պլաստիկ վիրաբուժություն
 Համակարգային հիվանդություններ. հարցազրույց ռևմատոլոգ Վահան Մուկուչյանի հետ. nairimed.com
 Համակարգային հիվանդություններ. հարցազրույց ռևմատոլոգ Վահան Մուկուչյանի հետ. nairimed.com

Ի՞նչ է համակարգային հիվանդությունը:


Համակարգային հիվանդությունների շարքին են դասվում այն ախտահարումները, երբ ախտաբանական գործընթացը կարող է...

Համակարգային հիվանդություններ
Առաջին օգնությունն այրվածքների ժամանակ. հարցազրույց այրվածքաբան Կարինե Բաբայանի հետ
Առաջին օգնությունն այրվածքների ժամանակ. հարցազրույց այրվածքաբան Կարինե Բաբայանի հետ

Ի՞նչ գործոններ կարող են այրվածք առաջացնել և ի՞նչ ախտանիշներով են դրսևորվում:


Այրվածքը ցավ առաջացնող ախտաբանություն է: Այն կարող է առաջանալ արևի ճառագայթներից, տեխնիկական ճառագայթող սարքերից, շատ տաք...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն
Շագանակագեղձի բարորակ գերաճ (ադենոմա). հարցազրույց ուրոլոգ բ․գ․դ․, պրոֆեսոր Արթուր Գրաբսկու հետ
Շագանակագեղձի բարորակ գերաճ (ադենոմա). հարցազրույց ուրոլոգ բ․գ․դ․, պրոֆեսոր Արթուր Գրաբսկու հետ

Ի՞նչ գործունեություն,  գործառույթներ է իրականացնում շագանակագեղձը:


Շագանակագեղձը տղամարդու միզասեռական համակարգի օրգաններից է։ Այն տեղակայված է կոնքում, մոտակա...

Ուրո-անդրոլոգիա
Ձվարանների գերխթանման համախտանիշ. մանկաբարձ-գինեկոլոգ, վերատադրողաբան Լուսինե Բալայան. ivf-arm.com
Ձվարանների գերխթանման համախտանիշ. մանկաբարձ-գինեկոլոգ, վերատադրողաբան Լուսինե Բալայան. ivf-arm.com

Ի՞նչ է ձվարանների գերխթանման համախտանիշը /ՁԳՀ/


Ձվարանների գերխթանման համախտանիշը /ՁԳՀ/ հազվադեպ հանդիպող, սակայն բավականին լուրջ յաթրոգեն...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Բնածին հարականջային խուղակ․ մեծահասակների և երեխաների ՔԿԱ մասնագետ Աննա Պետրոսյան. armeniamedicalcenter.am
Բնածին հարականջային խուղակ․ մեծահասակների և երեխաների ՔԿԱ մասնագետ Աննա Պետրոսյան. armeniamedicalcenter.am

Ո՞րն է բնածին հարականջային խուղակի առաջացման պատճառը


Այս արատը որոշ բացասական գործոնների ազդեցությամբ առաջանում է ներարգանդային կյանքի...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ
Ուռուցքաբանության նորարարությունները «Նաիրի» ԲԿ-ում. հարցազրույց Արտեմ Ստեփանյանի հետ. nairimed.com
Ուռուցքաբանության նորարարությունները «Նաիրի» ԲԿ-ում. հարցազրույց Արտեմ Ստեփանյանի հետ. nairimed.com

Ուռուցքաբանությունը բժշկության ամենաարագ զարգացող մասնագիտությունն է: Գրեթե ամեն տարի, նույնիսկ ամեն ամիս, կամ ամեն շաբաթ նորություններ են լինում այդ ոլորտում...

Ուռուցքաբանություն
Դիաբետիկ ոտնաթաթի հետևողական և արդյունավետ բուժում «Արթմեդ»-ում
Դիաբետիկ ոտնաթաթի հետևողական և արդյունավետ բուժում «Արթմեդ»-ում

Դիաբետիկ ոտնաթաթի համախտանիշը շաքարային դիաբետով տառապող մարդկանց մոտ առաջացող բարդություններից է, որը դրսևորվում է ոտնաթաթին վերքային մակերեսներով, խոցերով՝ ընդհուպ մինչև ոտնաթաթի մեռուկացմամբ...

Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Ցրված սկլերոզ. հարցազրույց նյարդաբան Սեդա Վարդանյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Ցրված սկլերոզ. հարցազրույց նյարդաբան Սեդա Վարդանյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է ցրված սկլերոզը և որո՞նք են նրա առաջացման պատճառները

Ցրված սկլերոզը /ՑՍ/ առավել հաճախ հանդիպող դեմիելինիզացնող հիվանդություններից է...

Նյարդաբանություն

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ