Որպես «Նոբելյան օրեր Երևանում» միջոցառման ամփոփում. հանդիպում Միքայել Նարիմանյանի հետ

«Նոբելյան օրեր Երևանում» միջոցառումը, որը կայացավ ապրիլի 11-16-ը, իսկական զարթոնք դարձավ Հայաստանի գիտական կյանքում՝ թարմ զգացումներ,  հաճելի ապրումներ, ոգեշնչում ու ստեղծարար մղումներ պարգևելով մասնակիցներին:

Ամփոփելով գիտական տոնի արդյունքները՝ զրուցեցինք Երևանի Մխ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ռեկտոր Միքայել Նարիմանյանի հետ:

–   Միջոցառման ընթացքին հետևելով՝ արդեն իսկ պարզ էր, որ այն հաջողվել է... Ինչպե՞ս եք գնահատում արդյունքները:

–   Սպասելիքները ո՛չ միայն արդարացան, այլև գերազանցվեցին: Եթե հիշում եք, միջոցառման կարգախոսն էր. «Ոգեշնչվի՛ր և ստեղծի՛ր»: Նախ՝ խոսեմ ոգեշնչվելու մասին... Չափազանց ոգեշնչող էր նոբելյան դափնեկիրների բարձր գնահատականը՝ ուղղված մեր երիտասարդությանը: Դահլիճները դասախոսությունների ժամանակ լեփ-լեցուն էին, հարցերը դիպուկ էին, ինչպես նրանք ասացին՝ smart, ինչի ներքո հասկացվում է ոչ միայն խելացի, այլև` տեղին և թիրախային: Նոբելյան մրցանակակիրները հիացած էին նաև մեր ուսանողների անգլերենի իմացությամբ. գիտության ոլորտում հաջողություններ գրանցելու համար պետք է իմանալ աշխատանքային լեզուն: Ինձ համար շատ հետաքրքիր էր շփվել նրանց հետ՝ ո՛չ միայն որպես գիտնականների, այլև մարդկանց, ովքեր մեծ տեղ են տալիս բժշկագիտությանը և կրթությանը: Շատ կարևոր էին նրանց խորհուրդները բարձրագույն կրթության զարգացման վերաբերյալ:

–   Հետաքրքրական ռակուրսից քննարկվեց նաև ստարտափերի հարցը...

–   Այո՛, շատ կարևոր քննարկումներ ունեցանք նաև ստարտափերի վերաբերյալ, որին հատկապես մեծ նշանակություն է տալիս Իսրայելից Դեն Շեխտմանը: Երիտասարդ գիտնականների համար հաջող մեկնարկ սկսելու նախադրյալներ պետք է ստեղծել. այս մասով Իսրայելը բավականին հաջող փորձ ունի: Մեզ համար նրանց փորձը շատ հետաքրքրական է, օրինակ՝ թե ինչպես են լուծում կրթության, գիտության և նախաձեռնության հաջող համադրման հարցը:

–   Կարծում եք՝ գիտությունը պրակտիկ դաշտ դուրս բերելու խնդիրն առաջնայի՞ն է մեզ համար:

–   Այո՛, իսկապես շատ կարևոր հարց է: Մենք շփվեցինք մարդկանց հետ, ում գաղափարներն իրագործվել են և, կիրառության մեջ դրվելով, բազմաթիվ լրջագույն խնդիրներ են լուծել: Նրանք կարևորագույն նպատակ են համարում գիտնականի իդեան դարձնել «պրոդուկտ»: Իսկ դա ո՛չ միայն գիտնականի խնդիրն է: Երբեմն գիտնականը չի կարող նախաձեռնել ճանապարհը, որն իր ստեղծագործությունը, իր իդեան դարձնում է շուկայում «պրոդուկտ»: Պետք է թիմեր, մենեջերներ աշխատեն: Եթե գյուտը թողնես լաբորատոր փուլում, այն կարող է մոռացվել:

–   Միջոցառմանը նախորդած հարցազրույցի ժամանակ նշեցիք, որ աշխատանքներ կտարվեն՝ այդ մեծանուն գիտնականների աշխատանքային խմբերում ընդգրկվելու համար: Հաջողվե՞ց:

–   Նման պայմանավորվածություններ ձեռք բերվեցին, իհարկե՛, բայց, նախ պետք է ուսումնասիրել, թե ներկայում ի՞նչ բնույթի աշխատանքներ են իրականացվում իրենց լաբորատորիաներում, ո՞ր հետազոտություններն են առավել արդիական և միանալ դրանց:

–   Ի՞նչ կասեք կարգախոսի երկրորդ բաղադրիչի՝ «ստեղծելու» մասին…

–   Առաջին հերթին պետք է ստեղծել պայմաններ, որ մարդիկ զբաղվեն գիտությամբ, որ նրանց հայտնագործությունները կիրառվեն և՛ այստեղ, և՛ աշխարհում: Մենք գիտենք, որ մեր երիտասարդությունը ներուժ ունի, բայց երբ դա շեշտվում է աշխարհահռչակ հեղինակությունների կողմից, ավելի ոգեշնչող է:

Ոգեշնչումը շատ մեծ է, բայց ես կողմնակից եմ առավել պրագմատիկ մոտեցմանը՝ լավ իմաստով: Մենք պետք է առաջ գնանք քայլ առ քայլ, կազմակերպված, որպեսզի շոշափելի արդյունքներ ունենանք:

Եվս մեկ անգամ ամփոփենք, որ մեծ հաջողության հասնում է այն մարդը, ով կյանքի խնդիրների լուծման համար օգտագործում է ինտելեկտը: Գիտության մեջ հաղթում են այն մարդիկ, ովքեր իրականացնում են ամենօրյա քրտնաջան, բայց նպատակաուղղված գործունեություն:

Տաղանդավոր մարդը հասնում է նպատակին, որին ուրիշները հասնել չեն կարող, իսկ հանճարեղը հասնում է նպատակին, որն ուրիշները չեն տեսնում...  Նրանք տեսան, հասան. մենք էլ իրենց տեսանք, ոգեշնչվեցինք, որ ստեղծենք մե՛րը:

Մեդ-Պրակտիկի հետ զրույցում արդյունքներն ամփոփեց նաև միջոցառումը համակարգող հանձնաժողովի նախագահ, Մխ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, պրոֆեսոր Կոնստանտին Ենկոյանը:

–   Իմ կարծիքով՝ միանշանակ արդարացան բոլոր սպասելիքները: Հրավիրյալ նոբելյան դափնեկիրները բոլորը եկան՝ չնայած ապրիլյան իրադարձություններին: Ծրագրից որևէ շեղում չարձանագրվեց: Ավելին՝ ունեցանք կլոր սեղաններ գիտնականներից երեքի հետ, ինչը ծրագրված չէր: Ուսանողներն ու աշակերտները հնարավորություն ունեցան հղելու գիտության վերաբերյալ իրենց բոլոր հարցերը:
Անգնահատելի է այն ոգևորությունը, որ տիրում էր ո՛չ միայն համալսարանում, բժշկագիտության կամ բնագիտության ոլորտներում, առհասարակ՝ երկրում: Մասնակցեցին աշակերտից մինչև ակադեմիկոս. ինժեներից՝ բժիշկ. աննախադեպ էր մասնակցությունը միջոցառումներին: Մեր երկրում գիտական զարթոնք եղավ, ինչին ականատես էինք բոլորս:  «Ոգեշնչվի՛ր» բաղադրիչը, միանշանակ, կայացավ:

–   Ակնհայտ էր, որ նոբելյան դափնեկիրները դասախոսությունների միջև ընդմիջումների ընթացքում մեծ սիրով էին շփվում երիտասարդների հետ՝ որևէ մեկին չմերժելով...

–   Միանշանակ… Ամեն քայլափոխի մակագրությունների ու լուսանկարվելու խնդրանքներ: Գերբեռնված էին լսարանները: Միջոցառումն ունեցավ և՛ համազգային հնչեղություն, և՛ մասնագիտական բարձր նշանակություն: Ընդ որում՝ նրանց դասախոսությունների թեմաներն անմիջականորեն ընդգրկված են մեր կրթական ծրագրերում: Նշեմ նաև, որ այդ ականավոր գիտնականներն իրենց դասախոսությունները հայաստանյան լսարանի համար կարդացին միանգամայն անվճար...

–   Ի՞նչ ստեղծվեց ոգեշնչման արդյունքում...

–   Շատ յուրահատուկ մթնոլորտ ստեղծվեց: Դրական հուզումների ժայթքում էր: Յուրաքանչյուրն իր բաժին երջանկությունը տարավ այս հանդիպումից: Հիմա՝ հաջորդ փուլում, անհրաժեշտ է ապահովել միջավայր՝ լուրջ գործեր ստեղծելու համար... Ներդրումներ են պետք, անդադար համառ աշխատանք, համբերություն՝ արդյունքները տեսնելու համար:

Կարծում եմ՝ գործիքային, լաբորատոր, նյութատեխնիկական պայմաններ ստեղծելն է առաջնային: Մեր գիտությունը զինել է պետք անհրաժեշտ սարքավորումներով ու նյութերով: Նաև՝ բիզնես դաշտի ուղղորդում դեպի գիտություն:

–   Նման խոշոր նախաձեռնությունից հետո, կարծում եմ, մտքում ունեք արդեն հաջորդ գագաթը, որ պետք է նվաճել:

–   Կա նման բան, իհարկե՛: Շատերն, իրոք, չէին հավատում, որ այդպիսի փոքր ռեսուրսով կարելի է նման խոշոր միջոցառում կազմակերպել: Կա մեկ այլ մտահղացում: Լիովին հնարավոր եմ համարում, որ Երևանը դառնա գիտության քաղաք...

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ