Հայ բժիշկների միջազգային V համագումարի շրջանակում` դասախոսություններ «Ճանաչողական խանգարումների իմունոլոգիան և գենետիկան» թեմայով. 5imca.am

Թեմայի շրջանակում դասախոսություններով հանդես եկան Ազգային հետազոտական կենտրոնի հոգեբուժության և նարկոլոգիայի Վ.Պ Սերբսկու անվան ինստիտուտների (ՌՖ ԱՆ), Մոսկվայի հոգեբանական գիտահետազոտական ինստիտուտի գլխավոր մասնագետ, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Խաչիկ Սայադյանը և Մոլեկուլային բժշկության ինստիտուտի (Հանտինգտոն Բիչ, ԱՍՆ) վիցե-պրեզիդենտ, Իմունոլոգիայի բաժնի վարիչ, Քաղցկեղի վակցինաների լաբորատորիայի վարիչ, պրոֆեսոր Միքայել Աղաջանյանը: Մեզ հնարավորություն ընձեռվեց զրուցել նրանց հետ ոլորտին վերաբերող մի քանի հրատապ հարցերի շուրջ:

Պրոֆեսոր Խաչիկ Սայադյան

Ճանաչողական (կոգնիտիվ) խանգարումներ ի հայտ են գալիս նյարդային համակարգի ծանր հիվանդությունների ժամանակ: Թեև դրանք դասվում են ամենաբարդ հիվանդությունների շարքին, այնուամենայնիվ, ներկայում ախտորոշումը բավականին դյուրին է: Հիվանդությունները, որոնց ուղեկցում են ճանաչողական խանգարումները, մարդկանց մոտ հասարակությանն ինտեգրվելու խնդիրներ են առաջացնում, ի հայտ է գալիս աուտիկ համախտանիշ: Այս հիվանդությունները ներկայում լայն տարածում ունեն ո՛չ միայն երիտասարդների, նաև` մեծահասակների մոտ, սակայն այլ դրսևորումներով՝ պարկինսոնիզմ, Ալցհեյմերի հիվանդություն և այլն:

Նախկինում կարծում էին, որ դրանք միայն կենտրոնական նյարդային համակարգի ծագմամբ հիվանդություններ են: Սակայն պարզվեց, որ այս հիվանդությունների ժամանակ դերակատարում ունեն միաժամանակ և՛ իմունային, և՛ կենտրոնական նյարդային համակարգը: Թվում էր, թե իմուն համակարգը չի կարող համակցվել կենտրոնական նյարդային համակարգի հետ` հաշվի առնելով հեմատոէնցեֆալիկ արգելապատը:

Վերջին տարիներին բացահայտվեց, որ փոքրիկ նեյրոմեդիատորներն ընդհանուր են երկու համակարգերի համար: Փաստորեն, կենտրոնական նյարդային համակարգն ապահովվում է մեր ճանաչողությունը ֆիզիկական մակարդակով, իսկ իմուն համակարգը՝ քիմիական, մոլեկուլյար: Ուստի իմուն համակարգի ախտահարման ժամանակ օգտագործվող դեղերն օգնում են նաև կենտրոնական նյարդային համակարգի խնդիրների դեպքում, և՝ հակառակը:



Պրոֆեսոր Միքայել Աղաջանյան

Ալցհեյմերի և Պարկինսոնի հիվանդությունները պրակտիկորեն չունեն թիրախային ազդող դեղորայք: Դա հայտնի փաստ է: Բայց, քանի որ բժիշկները չեն կարող ոչինչ չնշանակել հիվանդին, նրանք գրում են ախտանշային ուղղվածության դեղեր, որոնք չեն լավացնում հիվանդի վիճակը: Ներկայում ընթանում են տարբեր հետազոտություններ, թե ինչպե՞ս և ի՞նչ եղանակով է հնարավոր լուծել ալցհեյմերյան խնդիրը: Մի տարբերակ է` աշխատել β-ամիլոիդ ախտաբանական մոլեկուլի ուղղությամբ: Մյուս տարբերակն է` ազդել իմուն համակարգի վրա, ինչը ներկայում ամենաակտուալն է:

Մենք առաջնահերթությունը տալիս ենք իմունաթերապիային: Մենք գտնում ենք, որ պետք է կիրառել ակտիվ վակցինա, բայց ոչ այն ժամանակ, երբ մարդն արդեն հիվանդ է, այլ` առողջ մարդկանց շրջանում, այսինքն` կանխարգելել հիվանդության զարգացումը:

Վակցինան պետք է ճնշի β-ամիլոիդի կուտակումն ուղեղում: Դա է մեր խնդիրը: Բայց դա անելու համար անհրաժեշտ է սկրինինգ իրականացնել, պետք է գտնել այնպիսի թեստեր, որոնք թույլ կտան նախքան հիվանդության զարգանալը գտնել այն մարդկանց, որոնք ունեն վակցինացիայի անհրաժեշտություն:

Դասախոսության շրջանակում քննարկեցինք այդ հարցերը. մշակել ախտորոշիչ թեստեր, որոնք ցույց կտան և՛ կենտրոնական նյարդային համակարգի, և՛ իմուն համակարգի վիճակը:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ