«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. ինչու՞ են կանայք ավելի հաճախ հիվանդանում օստեոպորոզով

Օստեոպորոզի կենտրոնում հայկական ասոցիացիայի կողմից կազմակերպվել էր ավանդական դարձած «Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով հերթական դասընթացը:

Այս անգամ դիմեցինք Օստեոպորոզի կենտրոնի տնօրեն, հայկական ասոցիացիայի նախագահ Վարտա Բաբալյանին` պատասխանելու մեր քանի հարցերին, որոնք հատկապես վերաբերում էին կանանց մոտ օստեպորոզով հիվանդացության առանձնահատկություններին:

Հիշեցնենք, որ առաջնային օստեոպորոզը ոսկրերի քրոնիկ հիվանդություն է, որն արտահայտվում է ոսկրային զանգվածի կորուստով, ինչը բերում է կոտրվածքների հաճախականությանը` սեռական հորմոնների պակասի հետևանքով, հատկապես` էսթրոգենների (կանանց հորմոններ):

2. Օստեոպորոզի զարգացման ի՞նչ պատճառներ կան, որոնք հնարավոր չէ փոխել:

Կանանց մոտ օստեպորոզի զարգացման պատճառները, որոնց վրա կինն ազդեցություն չի կարող ունենալ.

• տարիքը,
• սեռը,
• օստեոպորոզի ընտանեկան պատմությունը,
• նախկին կոտրվածքի առկայությունը,
• դաշտանադադարը, hիստերոէկտոմիան (արգանդի վիրահատական հեռացումը),
• Երկարաժամկետ գլյուկոկորտիկոիդային թերապիան,
• ռևմատոիդ արթրիտը,
• առաջնային կամ երկրորդային հիպոգոնադիզմը:

3. Օստեոպորոզի զարգացման ի՞նչ պատճառներ կան, որոնք հնարավոր է վերահսկել:

Կնոջ կողմից վերահսկման ենթակա են.

• Ալկոհոլի օգտագործումը,
• ծխելը,
• մարմնի զանգվածի ցածր ինդեքսը,
• սնունդը,
• վիտամին D-ի պակասը,
• անբավարար ֆիզիկական ակտիվությունը,
• կալցիումի ոչ բավարար ընդունումը,
• հաճախակի ընկնելը:

 
4. Կանանց մոտ օստեոպորոզի զարգացման ի՞նչ ռիսկի գործոններ կան:

Կանանց մոտ օստեպորոզի զարգացման ռիսկի գործոններն են.

• տարիքը,
• սեռը,
• օստեոպորոզի ընտանեկան պատմությունը,
• նախկինում կոտրվածքի առկայությունը,
• Դաշտանադադարը, օվարիէկտոմիան (մեկ կամ երկու ձվարանների վիրահատական հեռացումը),
• երկարաժամկետ գլյուկոկորտիկոիդային թերապիան,
• ռևմատոիդ արթրիտը,
• առաջնային կամ երկրորդային հիպոգոնադիզմը,
• ալկոհոլը,
• ծխելը,
• մարմնի զանգվածի ցածր ինդեքսը,
• սնունդը,
• վիտամին D-ի պակասը,
• անբավարար ֆիզիկական ակտիվությունը,
• կալցիումի ոչ բավարար ընդունումը,
• հաճախակի ընկնելը:

6. Ե՞րբ և օստեոպորոզի զարգացման ո՞ր էտապում  կանանց մոտ կարող են ի հայտ գալ գանգատներ:

Օստեոպորոզը կարող է ընթանալ առանց ախտանշանների։ Ողերի միկրոտրաբեկուլաների միկրոկոտրվածքների դեպքում կարող են առաջանալ ցավեր մեջքի շրջանում։

7. Կանանց մոտ օստեոպորոզի ի՞նչ դրսևորումներ կան:

Դաշտանադադարի արաջին հինգ տարվա ընթացքում կինը կարող է կորցնել ոսկրային զանգվածի մեծ քանակ։ Այդ շրջանում կարող են արաջանալ ցավեր ոսկրա–մկանային համակարգում։ Ողերի կոտրվածքների արդյունքում արաջանում է կուզ, որը բացասաբար է ազդում ներքին օրգանների վրա։ Կարճանում է հասակը։ Կոտրվածքները օստեոպորոզի բարդություններից են և ամենահաճախ լինում են դաստակի, ողնաշարի և կոնքազդրի շրջանում։

8. Ինչպե՞ս է կազմակերպվում բուժումը երիտասարդ և տարեց կանանց մոտ:

Բուժման ընթացակարգում  ընդգրկվում է հիմնական հիվանդության բուժումը, վիտամին Դ-ի և կալցիումի պակասի վերականգնումը, ոսկրերի խտությունը վերականգնող բուժումը։

10. Ինչպիսի՞ն է սնունդը և սննդակարգը կանանց մոտ օստեոպորոզի ժամանակ:

50 տարեկանն անց կանանց խորհուրդ է տրվում կալցիումի ընդունման չափաբաժինն օրական հասցնել մինչև 1200 մգ (ներառյալ` սննդակարգը, կալցիումի հավելումներ, եթե դիետիկ ընդունումը անբավարար է):

Կարևոր է հաշվի առնել սննդակարգի պատմությունը՝ նախքան կալցիումի հավելումներ խորհուրդ տալը կալցիումի ընդունման քանակը գնահատելու համար: Սննդակարգում պետք է ներառել կալցիում և վիտամին Դ պարունակող մթերք:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ