Նյութափոխանակության համախտանիշը` որպես 21-րդ դարի հիմնախնդիր. կայացավ Երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիայի տարեկան համաժողովը

Դեկտեմբերի 19-ին Երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիան գումարեց իր երկրորդ տարեկան համաժողովը: 2013թ. դեկտեմբերից գործում է Երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիան: Հիմնադրման առիթով գումարած 1-ին համաժողովը նվիրված էր վերարտադրողական առողջությանն ու ուրոլոգիայի հրատապ խնդիրներին:

Այս տարի երիտասարդ բժիշկները համաժողովի ընթացքում քննարկեցին մետաբոլիկ համախտանիշը՝ «Նյութափոխանակության համախտանիշը` որպես 21-րդ դարի հիմնախնդիր» խորագրով: 

Համաժողովի և մեկամյա ասոցիացիայի մասին զրուցեցինք Երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիայի նախագահ Գևորգ Գրիգորյանի հետ:

–    Գևորգ, ինչո՞վ էր պայմանավորված համաժողովի թեմայի ընտրությունը:

–    Ինչպես արդեն գիտեք, խոսեցինք մետաբոլիկ համախտանիշի մասին: Սա լուրջ ու բավականին տարածված առողջապահական խնդիր է ո՛չ միայն Հայաստանում, այլև ամբողջ աշխարհում: Այսօր փորձեր են արվում առողջ ապրելակերպը դարձնել ակտուալ, սակայն, եթե պարզապես նայենք մեզ շրջապատող մարդկանց, կտեսնենք, որ ավելի շատ գերակշռում են գերքաշ ունեցող մարդիկ, քան, օրինակ, սպորտային կառուցվածք ունեցողները:

–    Բացի այն, որ համաժողովն ամփոփում է ասոցիացիայի 1-ամյա գործունեությունը, ի՞նչ նպատակ ունի նրա գիտական մասը:

–    Մենք փորձում ենք զգուշացնել, տեղեկացնել մեր ժողովրդին և առողջապահական համակարգին, առկա խնդիրների, հնարավոր ռիսկերի ու բարդությունների մասին: Մետաբոլիկ համախտանիշը 3 կոմպոնենտների համադրում է` շաքարային դիաբետ, ռեցիդիվ ֆունկցիա, զարկերակային գերճնշում: Այդ պատճառով էլ կազմակերպել ենք մուլտիդիսցիպլինար համաժողով, որտեղ ելույթ ունեցան մետաբոլիկ համախտանիշի հետ առօրյա աշխատանքում առնչություն ունեցող երիտասարդ մասնագետները: Հարցը հնչելի դարձնելուց զատ՝ փորձում ենք նաև լուծումներ առաջարկել:

–    Ամփոփելով ասոցիացիայի գործունեությունը, ի՞նչ արդյունքներ ունեք:

–    Ընդամենը մեկ տարվա պատմություն ունի մեր ասոցիացիան, բայց այս կարճ ժամանակամիջոցում, այս համաժողովը կազմակերպելուց զատ, իրականացրել ենք ևս 2 համաժողով, հասցրել ենք իրականացնել «Օգնության ձեռք» նախագիծը: Ունենք նաև բարեգործական ծրագիր Կարմիր Խաչի հետ համատեղ: Իհարկե՛, իրականացվել են նաև փոքր ծրագրեր` կապված ախտորոշումների, բուժական ծրագրերի հետ: Չնայած ասոցիացիան նորաստեղծ է, աշխատում ենք սեղմ ու ծանրաբեռնված գրաֆիկով: Հենց աշխատանքին ապավինելով, զարգացնելու ենք մեր ծրագրերն ու ձեռք բերելու նորանոր համագործակցություններ:

–    Որպես երիտասարդ բժիշկներին համախմբող, կարծում եմ, լավատեղյակ կլինեք, թե ինչ խնդիրներ ունեն նրանք մեր առողջապահական համակարգում:

–    Սուբյեկտիվ հարց է: Ինձ համար, գուցե, արտասահմանում վերապատրաստումներ անցնելու հաճախականությունից բացի այլ խնդիր չկա, բայց մեր երիտասարդ բժիշկներից շատերն ունեն առողջապահական համակարգում կայացման խնդիր: Նրանք չունեն հարթակ, որի վրա ցուցաբերեն իրենց հմտությունները, իրենց հասարակական ակտիվությունը նախաձեռնեն: Մենք միշտ հորդորում ենք երիտասարդ բժիշկներին՝ սովորել ուսուցիչներից, ընդօրինակել նրանց փորձը, բայց գալիս է պահ, երբ պետք է առանձնանալ: Ոչ բոլորն են կարողանում այդ առանձնացման գործընթացը ճիշտ ժամանակին կամզկարեպել կամ, առհասարակ, կազմակերպել:

Համաժողովի բացմանը ողջույնի խոսք ասաց նաև Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միության նախագահ Սամվել Զաքարյանը, ով մեզ հետ զրույցում նշեց երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիայի հետ համագործակցության եզրերը:

–    Մասնագիտորեն բավականին լավ պատրաստված, լեզուների իմացությամբ, միջազգային փորձին ծանոթ բժշկական նոր սերունդ ունենք: Դեղարտադրողների միությունը միշտ պատրաստ է բազմակողմանիորեն աջակցել նրանց գործունեությունն ավելի ընդլայնելու հատկապես գիտական ուղղությամբ:

–    Ինչպե՞ս են դրսևորում մեր երիտասարդ բժիշկները բժշկագիտության մեջ:

–    Կոնկրետ օրինակով կասեմ. 5 ամիս հետո տպագրության նախատեսվող մեր ամսագիրը` «Ֆարմա» հանդեսի հաջորդ համարը, նվիրված է լինելու երիտասարդ բժիշկների աշխատանքներին: Ամսագրում տեղ են գտնելու երիտասարդ բժիշկների հայկական ասոցիացիայի անդամների գիտական հոդվածները, ինչպես նաև հոդվածներ` այսօրվա զեկույցների հիման վրա:

Մեր հաջորդ զրուցակիցը համաժողովի բանախոսներից` Երիտասարդ բժիշկների ասոցիացիայի անդամ, նյարդաբան Անուշ Գասպարյանն է:

–    Ես ներկայացրեցի «Մետաբոլիկ համախտանիշի արտահայտությունը նյարդաբանական հիվանդություններում» թեմայով զեկույցը: Խոսեցի զարկերակային հիպերտենզիայի պատճառով առաջացած բարդությունների, շաքարային դիաբետի, աթերոսկլերոզի,  նաև դեպրեսիաների մասին, քանի որ մետաբոլիկ համախտանիշը համարվում է քրոնիկական, որի գործընթացում դեպրեսիաներն անխուսափելի են:

–    Որպես երիտասարդ բժիշկ, ինչ խնդիրներ եք տեսնում մեր առողջապահական համակարգում:

–    Առողջապաահական համակարգն այնպիսի կառույց է, որ միշտ ունի համալրման, կարգավորման, բարելավման կարիք: Մասնավորապես, մեր առողջապահական համակարգն ավելի շատ կազմակերպչական խնդիրներ ունի: Երիտասարդ բժիշկների խնդիրները մեծավ մասամբ կապված են լաբորատորիաների, հետազոտման մեթոդների, չգրանցված դեղերի հետ: Քանի որ չունենք համապատասխան միջոցներ՝ լաբորատոր հետազոտության համար, անհրաժեշտ դեղամիջոցներ՝ բուժական գործընթացի համար, արդյունքում ճիշտ կազմակերպել մեր աշխատանքը չենք կարողանում:

Իր զեկույցի թեման մեզ հետ զրույցում ներկայացրեց նաև երիտասարդ բժիշկ Պավել Սոցկին. 

«Ես ներկայացրել եմ թրոմբոֆիլիաների և մետաբոլիկ համաշխատնիշի դերն արատների առաջացման հարցում: Մետաբոլիկ համախտանիշը համարվում է 21-րդ դարի հիվանդություն: Շատ տարածված է նաև թրոմբոֆիլիան, իսկ այս երկու հիվանդությունների զուգակցումը բարձրացնում է ռիսկայնությունը: Իմ թեկնածուական աշխատանքի շրջանակում հետազոտություն ենք իրականացրել 143 կանանց մոտ: Մետաբոլիկ համախտանիշի հետ կապված հայտնաբերվել է ՊԱՅ 1 մուտացիան, որը ռիսկ է թրոմբոզների առաջացման համար: ՊԱՅ մուտացիայի դեպքում կա հետերոզիգոտա և կոմոզիգոտա, այսինքն, այն կարող է լինել ձեռքբերովի` պայմանավորված մետաբոլիկ համախտանիշով, կամ՝ ժառանգական: Ըստ տոկոսային տարածվածության, 80% դեպքերում ՊԱՅ մուտացիաները Հայաստանում հանդիպում են՝ պայմանավորված մետաբոլիկ համախտանիշով, այսինքն` ձեռքբերովի են»: 

Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ բժշկական կենտրոնի ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի սրտաբան Հարություն Հովհաննիսյան. 

«Նյութափոխանակության համախտանիշի ֆոնի վրա դիտվող սուր կորոնար համախտանիշն էր իմ զեկույցի թեման` սրտամկանի սուր ինֆարկտ, նախաինֆարկտային վիճակներ, կյանքին սպառնացող իրավիճակներ: Նյութափոխանակությունն ուղիղ կապ ունի սրտամկանի աշխատանքի հետ: Եթե ունենք նյութափոխանակության խանգարում, սրտանոթային հիվանդացության և մահացության ռիսկը 10 անգամ բարձրանում է»:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ