Կարպալ թունելի համախտանիշ. ո՞ւմ է սպառնում, ինպե՞ս խուսափել. drtehmine.com

Դաստակի շրջանում ձեռքի ափային մակերեսին գտնվում է կարպալ թունելը, որի միջով անցնում է միջնակ նյարդը։
Միջնակ նյարդի շնորհիվ մատները ձեռք են բերում զգայունություն՝ բթամատը, ցուցամատը և միջնամատը: Բացի այդ, միջնակ նյարդով  է պայմանավորված բութ մատի ուժը, քանի որ նյարդավորում է թենարի (բթամատի հիմի) շրջանի մկանները։

Ձեռքի ափի կողմում գտնվող միջնային նյարդն այլ կերպ անվանում են կարպալ թունել։  Այն հաղորդում է զգալու ունակություն։ Միջնային նյարդի ախտաբանական սեղմումը կոչվում է կարպալ թունելի համախտանիշ կամ դաստակային թունելի համախտանիշ։ Սեղմումը կարող է առաջանալ վնասվածքներից, կոտրվածքներից, մշտական մեխանիկական ճնշումից, նաև կապանի հաստացումից, որն առավել շատ հանդիպում է 50-ն անց կանանց մոտ՝ դաստակի գերֆունկցիայի,  հորմոնալ տեղաշարժերի պատճառներով։

Հիվանդությունն ի հայտ է գալիս հիսունն անց տարիքի մարդկանց մոտ։ Տարբերում են առաջնային կարպալ թունելի համախտանիշ և երկրորդային։

Առաջնայինն առաջանում է տարիքի հետ՝ կապանային ապարատի հաստացման հետ կապված, երկրորդայինը՝ այլ հիվանդությունների հետևանքով, որոնք ուղեկցվում են ջլաբորբերով, հոդաբորբերով, ուռուցքով կամ ոսկրերի զանազան խնդիրներով։      

Որո՞նք են ռիսկի գործոնները, պատճառները:

Նպաստող գործոն կարող է լինել կլիմակտերիկ շրջանը, որպես պատճառ՝ դաստակների ֆունկցիոնալ գերօգտագործումը՝ հաճախ անխնա։ Նման խնդրով, սովորաբար, դիմում են տարբեր մասնագիտությամբ մարդիկ, օրինակ՝ վիրաբույժները, արտադրամասում` աշխատողները, մաքրուհիները, կթվորուհիները և այլն։   

Ի դեպ, այս  խնդրով դիմած պացիենտներըմ մեծավ մասամբ, ունենում են հիպերտոնիկ հիվանդություն։ Հիպերտոնիկ հիվանդության ժամանակ փոխվում է հիդրոստատիկ ճնշումը, արդյունքում նյարդն այտուցվում է, սեղմվում է նյարդը սնուցող զարկերակը` բերելով իշեմիկ փոփոխությունների։ Վերջինս իր հերթին բերում է սկլերոտիկ գործընթացների զարգացման` առաջացնելով կապրալ կապանի հաստացում` փոքրացնելով ծավալը և սեղմելով պարունակությունը։  

Ճի՞շտ է, որ այս համախտանիշը վատ երազ է ծրագրավորողների, նկարիչների, ջութակահարների համար:

Չի բացառվում։

Ծրագրավորողը կարո՞ղ է նախապես ինչ-որ տարբերակով խուսափել համախտանիշի զարգանալուց:

Հիվանդությունից խուսափելու համար հարկ է խնայել ձեռքերը։

Ի՞նչ է սպասվում պացիենտին` բժշկի սենյակում: Ի՞նչ հետազոտություններ են իրականացվում` ախտորոշման համար։

Հիվանդի գանգատները շատ սպեցիֆիկ են, և գրեթե անհնար է շփոթել այլ հիվանդության հետ։ Շատ բնորոշ է գիշերային ցավը, մատների ծակծկոցը։

Սովորաբար, երեք մատի ցավ են նշում։ Ժողովրդական լեզվով հաճախ ասում են՝ պտղունցս չի զգում։ Դժվարանում են բանալիով բացել դուռը, քանի որ բութ մատի ուժն է պակասում։ Նույնիսկ կարող է առաջանալ ատրոֆիա։ Չեն կարողանում կոճկել կոճակը, չեն կարողանում բռնել սուրճի բաժակը, անգամ` սանրել սեփական մազերը և այլն։   

Փորձառու բժիշկը գանգատներից հասկանում է, թե ինչ խնդիր է։ Կան նաև մի քանի թեստեր, որով բժիշկը հաստատում է ախտորոշումը։ Վիրահատության վերջնական որոշման համար անհրաժեշտ է անցկացնել էլեկտրամիոգրաֆիկ հետազոտություն և նյարդաբանի խորհրդատվություն։

Ե՞րբ դիմել մասնագետին:

Որքան վաղ, այնքան լավ արդյունք կարող է ունենալ բուժումը։ Վաղ շրջանում նշանակում են ֆիզիոթերապևտիկ բուժում, ոչտերոիդային դեղեր, ձեռքի ֆիքսատոր։

Բուժման ի՞նչ մեթոդներ կան:

Կոնսերվատիվ և վիրաբուժական։ Առաջինը, ինչպես արդեն նշեցինք, վերաբերում է հիվանդության զարգացման վաղ շրջանին կամ, եթե մարդը ունի վիրահատության հակացուցում։

Ե՞րբ է մասնագետը որոշում վիրահատել:

Երբ դրվում է հստակ ախտորոշում՝ կարպալ թունելի միջին կամ ծանր աստիճան։

Բուժումն ապահովո՞ւմ է ամբողջական առողջացում կամ երկարատև արդյունքներ:

Այո, վիրահատությունն իսպառ լուծում է խնդիրը, նյարդն ազատվում է սեղմումից, այլևս չի ճնշվում, և հիվանդը վիրահատությունից երեք ամիս անց վերադառնում է իր սովորական կյանքին։

Ի՞նչ բարդություններ կարող են լինել:

Սովորաբար բարդություններ չեն լինում։ Վիրահատությունից հետո կարող է բորբոքվել վերքը։

Վիրահատությունից հետո ի՞նչ վերականգնողական միջոցառումներ կան:

Իրականացվում է ֆիզիոթերապևտիկ բուժում, որպեսզի վերականգնվի վնասված նյարդը։ Բացի այդ, խորհուրդ է տրվում վերքը լավանալուց հետո շարունակել ֆիզիոթերապևտիկ բուժումը, ծովի աղով լոգանքներ ընդունել և այլն։

Ինչպե՞ս է ընթանում հետվիրահատական շրջանը:

Երկու շաբաթ հետո կարերը հեռացվում են, և մարդը սկսում է շարժել ձեռքը։

Ի՞նչ կլինի, եթե չբուժեն:

Ձեռքը կկորցնի իր ուժը։ Ցավը կդառնա անտանելի։

Ի՞նչ վտանգներով է հղի ինքնաբուժումը:

Ինքնաբուժման կամ սխալ ախտորոշման արդյունքում հիվանդությունը չի հայտնաբերվում վաղ շրջանում։ Ժամանակի կորուստը բերում է մատի մկանների ատրոֆիայի և դոմինանտ է բութ մատը կորցնում է ուժը։

Ի՞նչ կանխարգելիչ միջոցառումներ կան, ինչպե՞ս խուսափել խնդրից:

Խնդրից խուսափելու համար հարկ է խնայել ձեռքերը։

Ճի՞շտ է, որ ֆիզկուլտուրան օգնում է կանխարգելել կամ, անգամ, բուժել համախտանիշը: Ի՞նչ վարժություններ խորհուրդ կտաք:

Ոչ, ֆիզկուլտուրան ձեռքերի համար հավելյալ ծանրաբեռնվածություն է ստեղծում, որն այս խնդիրն է՛լ ավելի խորացնում է։

Ի՞նչ խորհուրդ կտաք ծրագրավորողներին:

Խուսափել երկարատև ու նույնատիպ ձեռքերի շարժումներից։

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ