Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ուռուցքաբանություն

Օնկոմարկերներ. ե՞րբ, որտե՞ղ, ինչպե՞ս. nairimed.com

Օնկոմարկերներ. ե՞րբ, որտե՞ղ, ինչպե՞ս. nairimed.com

Ուռուցքաբանական հիվանդություններից աշխարհում յուրաքանչյուր տարի մահանում է մոտավորապես 8.8 մլն մարդ:  Այդպիսի բարձր թվերը բացատրվում են նաև նրանով, որ չարորակ ուռուցքները հիմնականում հայտնաբերվում են շատ ուշ՝ հիվանդության III և IV շրջաններում, երբ հիվանդին արդեն շատ դժվար է օգնել կամ էլ` անհնար է օգնել:

Որքան վաղ հայտնաբերվի ուռուցքը մարդու մոտ, այնքան մեծ կլինի նրա ապաքինման հավանականությունը: Սակայն քաղցկեղը դաժան հիվանդություն է, միանգամից չի դրսևորվում: Արդյունքում ժամանակ է կորում:

Ներկայում օնկոմարկերների հետազոտությունները մեծ համբավ են ձեռք բերում: Շատերն այն համարում են քաղցկեղը վաղ շրջանում հայտնաբերելու գրեթե միակ մեթոդը: Արդյո՞ք այդպես է, ի՞նչ են այս առումով մտածում բժիշկները, ե՞րբ և ո՞վ պետք է հանձնի օնկոմարկերների հետազոտություն, և կարելի՞ է, արդյոք, լիովին վստահել:

Ի՞նչ է օնկոմարկերը և ի՞նչ է այն ցույց տալիս


Օնկոմարկերները հատուկ նյութեր են, հաճախ` սպիտակուցներ, որոնք տարբերակում են ուռուցքային բջիջները վերջիններիս կենսագործունեության և քայքայման ժամանակ: Այս նյութերն ընկնում են արյան մեջ և դրանց պարունակությամբ կարելի է որոշել օրգանիզմում ուռուցքի առկայությունը, չափերը և ագրեսիվությունը (որքան արագ է աճում):

Ներկայում հայտնի է այդպիսի մոտավորապես 200 օնկոմարկեր, սակայն բժշկության մեջ ոչ բոլորն են կիրառվում: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) խորհուրդ է տալիս չարորակ ուռուցքների ախտորոշման և բուժման վերահսկման համար կիրառել ընդամենը 11 օնկոմարկեր:  

Որոշ օնկոմարկերներ արտադրվում են միայն ուռուցքային բջիջների կողմից և առողջ մարդու մոտ դրանք բացակայում են: Այդ օնկոմարկերները կրում են «ուռուցք-սպեցիֆիկ» անվանումը:

Մնացած նյութերը կարող են առկա լինել նաև առողջ մարդու մոտ, սակայն` որոշակի քանակությամբ: Արյան մեջ վերջիններիս խտության կտրուկ աճը կարող է ուռուցքի զարգացման նշան լինել:  

Բացի այդ, օնկոմարկերները տարբերվում են ուռուցքի տեղակայման և տեսակի նկատմամբ սպեցիֆիկությամբ: Դա նշանակում է, որ տարբեր օրգաններ ախտահարող ուռուցքների ժամանակ արյան մեջ տարբեր մարկերներ են հայտնվում:  

Ինչի՞ համար են կիրառվում օնկոմարկերները

Ուռուցքային հիվանդության բուժման վերահսկում


Բժիշկները բուժման ընթացքում հետևում են օնկոմարկերի դինամիկային` արդյո՞ք այդ ցուցանիշը նվազում է: Եթե ոչ, նշանակում է կիրառվող բուժման սխեման դրական արդյունք չի տալիս և պետք է վերանայել:  

Վերահսկում ուռուցքի բուժումից հետո


Բուժման ավարտից հետո հիվանդը կանոնավոր կատարում է օնկոմարկերների հետազոտություն, որոնց հետագա խտության աճը նշանակում է հիվանդության կրկնություն և մետաստազների առաջացում: Այս դեպքում հիվանդը պետք է բուժման նոր կուրս անցնի:

Նորագոյացությունների հայտնաբերում վաղ շրջանում


Օնկոմարկերներն արյան մեջ հայտնաբերվում են այն ժամանակ, երբ քաղցկեղի այլ ակնհայտ ախտանիշներ դեռևս ի հայտ չեն եկել: Սակայն պետք է հիշել, որ միայն այս քննությունը թույլ չի տալիս ախտորոշել «ուռուցքային հիվանդություն»: Ախտորոշման հաստատման կամ ժխտման համար անհրաժեշտ է այլ հետազոտություններ իրականացնել, այդ թվում` ՄՌՏ, ՈՒՁՀ, բիոփսիա և այլն:  

Ե՞րբ պետք է կատարել օնկոմարկերների հետազոտություն


Ուռուցքաբանները խորհուրդ չեն տալիս օնկոմարկերների քննությունը կիրառել որպես սքրինինգ, այսինքն, դրանք հանձնեն առողջ մարդիկ` «ամեն դեպքում, ապահովության համար»: Այս քննությունը 100% արդյունք չի տալիս և այդ տվյալներով չի կարելի դատել չարորակ ուռուցքի առկայության մասին:

Օնկոմարկերները կարող են բարձրացած լինել նաև հետևյալ դեպքերում.

  • բարորակ նորագոյացություններ,
  • օրգանիզմում բորբոքային գործընթաց,
  • օրգանների ֆունկցիայի խանգարում, որոնք կապված չեն ուռուցքի հետ:


Այդ պատճառով միշտ չէ, որ դրական պատասխանը վկայում է քաղցկեղի մասին: Այն պետք է հաստատել այլ բազմաթիվ հետազոտություններով, որոնք միշտ անվտանգ չեն առողջության համար:

Ի դեպ, հնարավոր է նաև հակառակ իրավիճակը: Օնկոմարկերի քննությունը կարող է բացասական լինել, սակայն ուռուցքը զարգանա:

Նախկինում շագանակագեղձի քաղցկեղի հայտնաբերման համար 40–50 տարեկանից հետո բոլոր տղամարդկանց խորհուրդ էին տալիս հանձնել PSA օնկոմարկերը՝ շագանակագեղձի սպեցիֆիկ հակածինը: Սակայն այժմ այդ սքրինինգից հրաժարվել են, քանի որ չարորակ ուռուցքի հայտնաբերման համար այն ճանաչվել է անարդյունավետ:  

2 տարին մեկ անգամ օնկոմարկերների քննություն խորհուրդ է տրվում իրականացնել այն անձանց մոտ, ովքեր ուռուցքային հիվանդությունների ռիսկի խմբում են.

  • ում հարազատները տառապել են քաղցկեղով, ընդ որում, հիվանդությունը նրանց մոտ հայտնաբերվել է հարաբերականորեն երիտասարդ տարիքում՝ մինչև 50 տարեկանը,
  • ում մոտ առկա են բարորակ նորագոյացություններ (միոմաներ, կիստաներ),
  • ում մոտ ուռուցք է ախտորոշվել՝ բուժման ռազմավարությունը որոշելու համար,
  • բուժման կուրս անցնող հիվանդները՝ բուժման արդյունավետությունը գնահատելու համար,
  • ուռուցքային հիվանդություն տարած և ապաքինված մարդիկ օնկոմարկերների քննություն տալիս են առաջին տարին՝ ամիսը մեկ անգամ,
  • երկրորդ տարին՝ երկու ամիսը մեկ անգամ,
  • երրորդ տարին՝ երեք ամիսը մեկ անգամ:


Այնուհետև նրանք շարունակում են ստուգել օնկոմարկերները տարին մեկ-երկու անգամ՝ մինչև կյանքի վերջ: Սա անհրաժեշտ է հիվանդության կրկնությունը ժամանակին հայտնաբերելու և նոր բուժում սկսելու համար:  

Ինչպե՞ս են իրականացնում օնկոմարկերների հետազոտությունը
Այս հետազոտության համար արյուն երակից են վերցնում: Որպեսզի քննությունը լինի հավաստի, պետք է վերջինիս նախապատրաստվել.

  • արյուն չհանձնել բորբոքային հիվանդության ժամանակ,
  • կանանց խորհուրդ է տրվում հետազոտություն կատարել դաշտանը սկսելուց առնվազն 6 օր անց,
  • արյունը պետք է հանձնել առավոտյան՝ քաղցած,
  • հետազոտությունից մեկ օր առաջ հրաժարվել ալկոհոլից,
  • հետազոտությունները կատարել միշտ նույն լաբորատորիայում:


Սովորաբար, հետազոտության պատասխանը պատրաստ է լինում արյունը հանձնելուց 1–2 օր հետո:

Օնկոմարկերների հետազոտություն կարելի է իրականացնել ցանկացած լաբորատորիայում, սակայն ինքնուրույն այս թեստը կատարել իմաստ չունի: Միայն բժիշկը կարող է որոշել անհրաժեշտ մարկերը կամ մարկերները՝ կախված նրանից, թե որ օրգանի քաղցկեղի զարգացման ռիսկ կա: Արդյունքները մեկնաբանել կրկին կարող է միայն մասնագետը:

Բժիշկ-ուռուցքաբանները վաղ ախտորոշման համար խորհուրդ են տալիս.

  • կրծքագեղձի քաղցկեղ. 50 տարեկանն անց կանայք` երկու տարին մեկ անգամ մամոգրաֆիա իրականացնել,  
  • արգանդի վզիկի քաղցկեղ. 21 տարեկանն անց կանայք` երկու տարին մեկ անգամ պետք է Պապ թեստ իրականացնեն,
  • հաստ աղու քաղցկեղ. 50 տարեկանն անց տղամարդիկ և կանայք` հինգ տարին մեկ պետք է կոլոնոսկոպիա կատարեն,
  • թոքի քաղցկեղ. 55 տարեկանն անց ծխող կանայք և տղամարդիկ` 1-2 տարին մեկ անգամ պետք է անցնեն ցածր չափաբաժնով ՀՏ:

Սկզբնաղբյուր. nairimed.com
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Վահանաձև գեղձի ուռուցքներ. nairimed.com
Վահանաձև գեղձի ուռուցքներ. nairimed.com

էնդոկրին համակարգի ուռուցքների շարքում գերակշռում են վահանաձև գեղձի ուռուցքները:

Վահանաձև գեղձի քաղցկեղն առաջանում է, երբ վահանաձև գեղձում առողջ բջիջները փոփոխվում են...

Ներզատաբանություն
Արդյո՞ք վտանգավոր են խալերը. drtehmine.com
Արդյո՞ք վտանգավոր են խալերը. drtehmine.com

Հավանաբար, աշխարհում չկա մարդ, ով խալեր չունենա: Խալերը կարող են տեղակայվել մարմնի ցանկացած մասում: Դրանք կարող են լինել բնածին, և առաջանալ կյանքի ընթացքում...

Մաշկաբանություն Պլաստիկ վիրաբուժություն
Լիմֆանգիոմա. drtehmine.com
Լիմֆանգիոմա. drtehmine.com

Լիմֆանգիոման  հիվանդություն է, որին բնորոշ է մարդու ավշային համակարգում  բնածին բարորակ ուռուցքի առաջացումը: Այս հիվանդությունը դրսևորվում է բարորակ գոյացություն ունեցող բոլոր երեխաների 10-12 տոկոսի մոտ...

Որո՞նք են կոլոռեկտալ քաղցկեղի առաջացման պատճառները. mednews.am
Որո՞նք են կոլոռեկտալ քաղցկեղի առաջացման պատճառները. mednews.am

Որպես ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբույժ՝ Լևոն Նիկիտայի Գրիգորյանը իրականացնում է պլանային և շտապ վիրահատություններ բազմաբնույթ վիրաբուժական հիվանդությունների կապակցությամբ...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն Բժշկի ընդունարանում
Խալին ձեռք տալ չի՞ կարելի․ Արամ Բադալյան. nairimed.com
Խալին ձեռք տալ չի՞ կարելի․ Արամ Բադալյան. nairimed.com

Էսթետիկ և բժշկական ցուցումներով խալ հեռացնելու որոշում կայացրած յուրաքանչյուր մարդու այս հարցը շատ է վախեցնում և երբեմն հետ է պահում այդ գործողությունից...

Մաշկաբանություն
Ուռուցքաբանությունը բժշկության ամենաարագ զարգացող ոլորտն է. հարցազրույց Լևոն Բադալյանի հետ. nairimed.com
Ուռուցքաբանությունը բժշկության ամենաարագ զարգացող ոլորտն է. հարցազրույց Լևոն Բադալյանի հետ. nairimed.com

Մեր զրուցակիցն է ուռուցքաբան, բ. գ. թ., «Նաիրի» բժշկական կենտրոնի ուռուցքաբանության ծառայության ղեկավար Լևոն Գրիգորի Բադալյանը...

Բժշկի ընդունարանում
Ստենտավորում` աղեստամոքսային ստրոմալ ուռուցքների ժամանակ. nairimed.com
Ստենտավորում` աղեստամոքսային ստրոմալ ուռուցքների ժամանակ. nairimed.com

Ստամոքսաղիքային ուղու որոշ հիվանդություններ բերում են վերջինիս նեղացման կամ, նույնիսկ, լիովին անանցանելիության զարգացման, որը բնական սնուցումը դարձնում են անհնար։ Նախկինում նմանատիպ խնդրի դեպքում բարդ վիրահատություն էր իրականացվում...

Բուժում Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Արգանդի հեռացումը միոմայի դեպքում. փրկության վիրահատություն, թե՞ չհիմնավորված վիրաբուժական միջամտություն. oncology.am
Արգանդի հեռացումը միոմայի դեպքում. փրկության վիրահատություն, թե՞ չհիմնավորված վիրաբուժական միջամտություն. oncology.am

Արգանդի միոման վերարտադրողական համակարգի ամենահաճախ հանդիպող հիվանդություններից մեկն է: Ախտորոշումից հետո հաճախ բժիշկները հիվանդներին առաջարկում են խնդրից ազատվել արմատական եղանակով՝ հեռացնելով...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Սնուցումը ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի ժամանակ. oncology.am
Սնուցումը ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի ժամանակ. oncology.am

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղին հաճախ նախորդում է քրոնիկական պանկրեատիտը կամ մարսողական համակարգի այլ հիվանդությունները: Եվ այս ախտաբանության ռիսկի գործոններից մեկը սխալ սնուցումն է՝ շատ ուտելը, արագ սննդի, ճարպային, սուր համեմված...

Սնունդը և առողջությունը Սննդակարգեր
Ոսկրի քաղցկեղ․ օստեոսարկոմա. oncology.am
Ոսկրի քաղցկեղ․ օստեոսարկոմա. oncology.am

Օստեոսարկոման՝ առաջնային ոսկրային քաղցկեղի ամենատարածված տեսակը, ագրեսիվ չարորակ նորագոյացություն է, որի բջիջներն առաջանում են ոսկրային հյուսվածքից։ Ամենից հաճախ օստեոսարկոման ախտահարում է ձեռքերի...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Թոքի քաղցկեղ․ աշխարհամարտերի ժառանգություն. oncology.am
Թոքի քաղցկեղ․ աշխարհամարտերի ժառանգություն. oncology.am

Թոքի քաղցկեղի և ծխելու կապը ապացուցել է բրիտանացի բժիշկ սըր Ռիչարդ Դոլը։ Իր շնորհիվ մարդկությունն այսօր վերացնում է երկու համաշխարհային պատերազմի սարսափելի արձագանքը․ ծխելու համընդհանուր համաճարակը...

Շնչառական համակարգ
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com

Մեր զրուցակիցն է օրթոպեդ-ուռուցքաբան, «Նաիրի» ԲԿ օնկոօրթոպեդիայի և ոսկրային ախտաբանության ծառայության ղեկավար Գալուստ Գալուստյանը...

Մանկական հիվանդություններ
Արյուն կղանքի մեջ․ երբ է դա քաղցկեղի նշան. oncology.am
Արյուն կղանքի մեջ․ երբ է դա քաղցկեղի նշան. oncology.am

Կղանքի մեջ արյունը չի կարելի նորմալ վիճակ համարել, բայց դրա հետևում կարող են թաքնված լինել ինչպես ոչ վտանգավոր խանգարումներ, այնպես էլ լուրջ հիվանդություններ, օրինակ՝ հաստ աղու քաղցկեղ...

Ախտորոշում
Օնկոմարկերներ. ուռուցքային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման մեթոդների վարկանիշը. oncology.am
Օնկոմարկերներ. ուռուցքային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման մեթոդների վարկանիշը. oncology.am

Օրգանիզմում ուռուցքային գործընթացի սկիզբը կարելի է հայտնաբերել առնվազն հինգ եղանակով, ընդ որում, մեկի կիրառումը, սովորաբար, պահանջում է մյուսի իրականացումը, որն առավել հստակեցնող և տեղեկատվական է...

Ախտորոշում

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ