Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ուռուցքաբանություն

Քաղցկեղի «աշխարհագրությունը». oncology.am

Քաղցկեղի «աշխարհագրությունը». oncology.am

Զարգացած երկրներում յուրաքանչյուր չորրորդ բնակիչ ունի քաղցկեղով հիվանդանալու ռիսկ, իսկ հինգերորդը՝ դրանից մահանալու:  Զարգացող երկրներում  միշտ քիչ են եղել քաղցկեղով հիվանդները:

Պատճառը տրամաբանական է՝ երրորդ աշխարհում կյանքի տևողությունը կարճ է: Սակայն վերջերս մարդիկ այնտեղ նույնպես սկսեցին երկար ապրել, ինչի պատճառով ուռուցքային հիվանդությունների կորը բարձրացավ վեր: Թեև քաղցկեղը միջազգային բնույթ ունի, սակայն աշխարհի տարբեր մասերում այն տարբեր ձևով է տարածված:

Քաղցկեղի որոշ աշխարհագրական առանձնահատկություններ հնարավոր է բացատրել, սակայն քիչ չեն նաև չբացահայտված գաղտնիքները:  Մասնավորապես, քաղցկեղից ամենաբարձր մահացությունը Ջերսի փոքրիկ կղզում է (Մեծ Բրիտանիայի տիրապետության Նորմանդական կղզիներ), որտեղ գտնվում է Ջերալդ Դարելի կողմից հիմնված «վայրի կենդանիների պահպանման աշխարհահռչակ միությունը»: Այստեղ յուրաքանչյուր տարի չարորակ քաղցկեղից մահանում է 100.000 բնակչից` 314-ը: Հարևան Մեծ Բրիտանիայում այդ ցուցանիշը գրեթե երկու անգամ ցածր է:

Հունգարիան ունի ուռուցքային հիվանդություններից մահացության ամենաբարձր մակարդակը: Այստեղ քաղցկեղից յուրաքանչյուր տարի մահանում է 100.000 բնակչից 313 մարդ: Քաղցկեղից ամենացածր մահացությունը գրանցվել է Մակեդոնիայից ոչ հեռու, որտեղ 100.000 բնակչից յուրաքանչյուր տարի քաղցկեղի հետևանքով մահանում է 6 մարդ: Տարբերությունը տպավորիչ է:
Ավելի հասկանալի և բացատրելի է քաղցկեղի կոնկրետ ձևերի աշխարհագրությունը:

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղ

Այն առավել տարածված է Նոր Զելանդիայում, Դանիայում, Կանադայում և ԱՄՆ-ում: Գիտնականները ենթադրում են, որ դա պայմանավորված է այդ երկրներում կենդանի սպիտակուցների և մսի բարձր կիրառմամբ:

Այսպես, Նոր Զելանդիայի բնակիչն ամեն օր կիրառում է 160 գրամ միս և ճարպ: Ճապոնիայում, Իտալիայում և Իսրայելում, որտեղ ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղը հազվադեպ է հանդիպում, ամենօրյա մսամթերքի և ճարպի կիրառումը 80 գրամը չի գերազանցում:

Արգանդի վզիկի քաղցկեղ

Այս հիվանդությունն աշխարհագրությամբ պայմանավորված չէ, այլ ուղղակիորեն կապված է սեռական կյանքի հետ: Դեռևս անցյալ դարում նկատել են, որ արգանդի վզիկի քաղցկեղից, որպես կանոն, մահանում են ամուսնացած կանայք, իսկ կույսերին և միանձնուհիներին այդ հիվանդությունը շրջանցում է:

Ավելի ուշ այս փաստն ունեցավ իր բացատրությունը: Պարզվեց, որ կանանց մոտ այս հիվանդությունն առաջանում է սեռական ճանապարհով փոխանցվող մարդու պապիլոմայի վիրուսի որոշ շտամերով:

Թոքի քաղցկեղ

Այս հիվանդությունը տարածված է այնտեղ, որտեղ շատ են ծխում: «Պատմականորեն ծխող» Շոտլանդիայում, Իռլանդիայում  և Մեծ Բրիտանիայում  թոքի քաղցկեղի դեպքերն առանձնապես շատ են:

Ստամոքսի քաղցկեղ

Այն շատ է հանդիպում Ճապոնիայում և Ռուսաստանում, երկրներ, որտեղ սննդի մեջ շատ են կիրառում օսլա (կարտոֆիլ, բրինձ, հացամթերք) և քիչ են կիրառում կենդանական սպիտակուց, կաթ, թարմ բանջարեղեն և մրգեր:

Ընդհանրապես, ստամոքսի քաղցկեղը մի շարք գործոններից է կախված: Օրինակ, խոզի մսի կիրառումն ավելի վտանգավոր է, քան ոչխարի կամ տավարի մսի ընդունումը: Ամեն օր կենդանական ճարպ ընդունողների մոտ ստամոքսի քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը 2.5 անգամ ավելի բարձր է: Հիվանդացությունը կարող է պայմանավորված լինել նաև հողի բնույթով: Այնտեղ, որտեղ հողի մեջ շատ է մոլիբդենը, պղինձը, կոբալտը և քիչ է ցինկն ու մանգանը, ինչպես, օրինակ, Կարելիայում, ստամոքսի քաղցկեղով ավելի շատ են հիվանդանում:

Լյարդի քաղցկեղ

Այն հաճախ է ախտորոշվում Հարավարևելյան Ասիայում և Կենտրոնական Աֆրիկայում, ինչպես նաև Տյումենի մարզի Տոբոլսկի շրջանում:


Օրինակ, Մոզամբիկում 100.000 բնակչից լյարդի քաղցկեղով հիվանդանում են 113-ը, որը 50 անգամ ավելի շատ է, քան` Ֆրանսիայում: Հստակ որոշված է պատճառը: Այն աֆլատոքսին թույնն է, որն օրգանիզմ է թափանցում բորբոսասնկերով վարակված հացահատիկների և ընկուզեղենի (առաջին հերթին` գետնանուշի) միջոցով: Տյումենի մարզում լյարդի քաղցկեղի տարածվածության պատճառը լեղուղիների մակաբուծային հիվանդություններն են:


Շագանակագեղձի քաղցկեղ

Տղամարդկանց ուռուցքաբանության մեջ այսօր այս հիվանդությունը զբաղեցնում է առաջին տեղերից մեկը: Ամերիկացի մասնագետները նախազգուշացնում են աշխարհի զարգացած երկրներում շագանակագեղձի քաղցկեղի իրական համաճարակի մասին և առաջիկա 30 տարում կանխատեսում են հիվանդների քանակի առնվազն եռակի  աճ:

Ամենաքիչը շագանակագեղձի քաղցկեղով հիվանդանում են չինացիներն ու ճապոնացիները՝ իրենց հայրենիքում: Սակայն հենց Հարավարևելյան Ասիայի բնակիչը տեղափոխվում է այլ երկիր, այդ հիվանդության ռիսկը կտրուկ աճում է: Այսպես, Կալիֆորնիայում բնակվող չինացիների մոտ այն 13-16 անգամ բարձր է: Այդ պատճառով կարելի է ենթադրել, որ շագանակագեղձի քաղցկեղի առաջացման պատճառը կյանքի պայմաններն ու սովորություններն են, օրինակ, հակումը կարմիր մսին և կենդանական ճարպերին: Ենթադրվում է, որ կենդանական ճարպն արյան մեջ բարձրացնում է սեռական հորմոնների մակարդակը, այդպիսով, նպաստելով հիվանդության զարգացմանը: Սննդակարգի մեջ բուսական յուղի և ձկան յուղի ներառումը նվազեցնում է հիվանդանալու հավանականությունը:

Կրծքագեղձի քաղցկեղ

Կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացմանը նպաստում են սեռական հորմոնները (էսթրոգենները): Քաղցկեղի այս տեսակի ավելի քան հարյուրամյա ուսումնասիրության փորձը գիտնականներին թույլ տվեց  միանշանակ եզրակացություն կատարել ՝ որքան ուշ է կինն ունենում առաջնեկին, այնքան բարձր է կրծքագեղձի քաղցկեղով հիվանդանալու ռիսկը:

Հիվանդանալու հավանականությունն, օրինակ,  երեք անգամ մեծանում է, եթե առաջին ծննդաբերությունը տեղի է ունենում ոչ թե 18, այլ 30 տարեկանում: Այդ պատճառով էլ այն երկրներում, որտեղ կանայք վաղ են ծննդաբերում  (Միջին Ասիա, Մերձավոր Արևելք, Չինաստան, Ճապոնիա), կրծքագեղձի քաղցկեղով քիչ են հիվանդանում: Կրծքագեղձի քաղցկեղն ամենաշատը  տարածված է Մեծ Բրիտանիայում: Հարկ է նշել, որ շրջակա միջավայրում կան կրծքագեղձի քաղցկեղի հիվանդացության մակարդակի վրա ազդող նյութեր: Օրինակ, ծխախոտի ծուխը պարունակում է էսթրոգենների համարյա ճշգրիտ պատճենները, որոնք նույն կերպ են ազդում՝ նպաստելով քաղցկեղի առաջացմանը: 


Իսկ ահա որոշ բույսեր պարունակում են միացություններ (ֆլավոնոիդներ), որոնք մեզ պաշտպանում են քաղցկեղից: Այդպիսի միացություններ կան (և շատ) թեյի, բրնձի, սոյայի, խնձորի, կաղամբի, հազարի, սոխի մեջ: Սննդի մեջ հենց այս մթերքներից  մի քանիսի կանոնավոր օգտագործմամբ են գիտնականները բացատրում Արևելքում (Չինաստանում, Ճապոնիայում) կրծքագեղձի քաղցկեղի ցածր հիվանդացությունը:

Ամորձու քաղցկեղ

Ամորձու քաղցկեղը համեմատաբար հազվադեպ հանդիպող ուռուցք է: Հիմնականում այս հիվանդությամբ տառապում են սպիտակամաշկ տղամարդիկ (հիվանդացության ամենաբարձր մակարդակը Նորվեգիայում, Դանիայում, Շվեյցարիայում է): Չնայած դժվար է բացատրել, թե  ինչու՞ է  Դանիայում հիվանդացության մակարդակը 4 անգամ ավելի բարձր, քան հարևան Ֆինլանդիայում և 9 անգամ   ավելի բարձր, քան Լիտվայում:

Սկզբնաղբյուր. oncology.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ուռուցքաբանությունը բժշկության ամենաարագ զարգացող ոլորտն է. հարցազրույց Լևոն Բադալյանի հետ. nairimed.com
Ուռուցքաբանությունը բժշկության ամենաարագ զարգացող ոլորտն է. հարցազրույց Լևոն Բադալյանի հետ. nairimed.com

Մեր զրուցակիցն է ուռուցքաբան, բ. գ. թ., «Նաիրի» բժշկական կենտրոնի ուռուցքաբանության ծառայության ղեկավար Լևոն Գրիգորի Բադալյանը...

Բժշկի ընդունարանում
Ստենտավորում` աղեստամոքսային ստրոմալ ուռուցքների ժամանակ. nairimed.com
Ստենտավորում` աղեստամոքսային ստրոմալ ուռուցքների ժամանակ. nairimed.com

Ստամոքսաղիքային ուղու որոշ հիվանդություններ բերում են վերջինիս նեղացման կամ, նույնիսկ, լիովին անանցանելիության զարգացման, որը բնական սնուցումը դարձնում են անհնար։ Նախկինում նմանատիպ խնդրի դեպքում բարդ վիրահատություն էր իրականացվում...

Բուժում Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Արգանդի հեռացումը միոմայի դեպքում. փրկության վիրահատություն, թե՞ չհիմնավորված վիրաբուժական միջամտություն. oncology.am
Արգանդի հեռացումը միոմայի դեպքում. փրկության վիրահատություն, թե՞ չհիմնավորված վիրաբուժական միջամտություն. oncology.am

Արգանդի միոման վերարտադրողական համակարգի ամենահաճախ հանդիպող հիվանդություններից մեկն է: Ախտորոշումից հետո հաճախ բժիշկները հիվանդներին առաջարկում են խնդրից ազատվել արմատական եղանակով՝ հեռացնելով...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Սնուցումը ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի ժամանակ. oncology.am
Սնուցումը ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի ժամանակ. oncology.am

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղին հաճախ նախորդում է քրոնիկական պանկրեատիտը կամ մարսողական համակարգի այլ հիվանդությունները: Եվ այս ախտաբանության ռիսկի գործոններից մեկը սխալ սնուցումն է՝ շատ ուտելը, արագ սննդի, ճարպային, սուր համեմված...

Սնունդը և առողջությունը Սննդակարգեր
Ոսկրի քաղցկեղ․ օստեոսարկոմա. oncology.am
Ոսկրի քաղցկեղ․ օստեոսարկոմա. oncology.am

Օստեոսարկոման՝ առաջնային ոսկրային քաղցկեղի ամենատարածված տեսակը, ագրեսիվ չարորակ նորագոյացություն է, որի բջիջներն առաջանում են ոսկրային հյուսվածքից։ Ամենից հաճախ օստեոսարկոման ախտահարում է ձեռքերի...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Թոքի քաղցկեղ․ աշխարհամարտերի ժառանգություն. oncology.am
Թոքի քաղցկեղ․ աշխարհամարտերի ժառանգություն. oncology.am

Թոքի քաղցկեղի և ծխելու կապը ապացուցել է բրիտանացի բժիշկ սըր Ռիչարդ Դոլը։ Իր շնորհիվ մարդկությունն այսօր վերացնում է երկու համաշխարհային պատերազմի սարսափելի արձագանքը․ ծխելու համընդհանուր համաճարակը...

Շնչառական համակարգ
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com

Մեր զրուցակիցն է օրթոպեդ-ուռուցքաբան, «Նաիրի» ԲԿ օնկոօրթոպեդիայի և ոսկրային ախտաբանության ծառայության ղեկավար Գալուստ Գալուստյանը...

Մանկական հիվանդություններ
Արյուն կղանքի մեջ․ երբ է դա քաղցկեղի նշան. oncology.am
Արյուն կղանքի մեջ․ երբ է դա քաղցկեղի նշան. oncology.am

Կղանքի մեջ արյունը չի կարելի նորմալ վիճակ համարել, բայց դրա հետևում կարող են թաքնված լինել ինչպես ոչ վտանգավոր խանգարումներ, այնպես էլ լուրջ հիվանդություններ, օրինակ՝ հաստ աղու քաղցկեղ...

Ախտորոշում
Օնկոմարկերներ. ուռուցքային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման մեթոդների վարկանիշը. oncology.am
Օնկոմարկերներ. ուռուցքային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման մեթոդների վարկանիշը. oncology.am

Օրգանիզմում ուռուցքային գործընթացի սկիզբը կարելի է հայտնաբերել առնվազն հինգ եղանակով, ընդ որում, մեկի կիրառումը, սովորաբար, պահանջում է մյուսի իրականացումը, որն առավել հստակեցնող և տեղեկատվական է...

Ախտորոշում
Էնդոսկոպիկ հետազոտությունը` ուռուցքների կանխարգելման միջոց. Թևոս Սարգսյան. nairimed.com
Էնդոսկոպիկ հետազոտությունը` ուռուցքների կանխարգելման միջոց. Թևոս Սարգսյան. nairimed.com

Կոլոռեկտալ ուռուցքը կանխարգելելու համար կիրառվում է, այսպես կոչված` թաքնված արյան թեստ: Բոլոր այն քաղաքացիներին, որոնք գենետիկայում ունեն կոլոռեկտալ քաղցկեղի բարձր ռիսկ, այսինքն, առաջին կարգի հարազատների մոտ եղել է...

Ախտորոշում Բժշկի ընդունարանում
Հնարավո՞ր է կանխել արգանդի վզիկի քաղցկեղը. oncology.am
Հնարավո՞ր է կանխել արգանդի վզիկի քաղցկեղը. oncology.am

Ըստ կանանց մոտ ուռուցքային հիվանդությունների մահացության՝ արգանդի վզիկի քաղցկեղը աշխարհում երկրորդ տեղն է գրավում։ Յուրաքանչյուր տարի գրանցվում է արգանդի վզիկի քաղցկեղի մոտավորապես 500 հազար նոր դեպք,  240 հազար կին մահանում է...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Իմունիտետն ու քաղցկեղը․ նոր հետազոտություն. oncology.am
Իմունիտետն ու քաղցկեղը․ նոր հետազոտություն. oncology.am

Քարդիֆի համալսարանի գիտնականների հայտնագործությունը թույլ կտա բժիշկներին այնպես կարգավորել մարդու իմունային համակարգը, որպեսզի այն պայքարի քաղցկեղային բջիջների դեմ։ Դա կարող է ճանապարհ հարթել դեպի քաղցկեղի դեմ համադարման դեղամիջոցը...

Իմունաբանություն
Ստամոքսի քաղցկեղի 5 տարածված ախտանշան. oncology.am
Ստամոքսի քաղցկեղի 5 տարածված ախտանշան. oncology.am

Ստամոքսի քաղցկեղի ախտանշանները հաճախակի շփոթում են այլ, ոչ այդքան վտանգավոր հիվանդությունների ախտանշանների հետ։ Մինչդեռ քաղցկեղի վաղ հայտնաբերումը զգալի դեր է խաղում հետագա բուժման հաջողության հարցում...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
ՀԱՐՑՐՈՒ ԲԺՇԿԻՆ հաղորդման հյուրն է ուրոլոգ-ուռուցքաբան Կարեն Ծառուկյանը (տեսագրություն)․ oncology.am
ՀԱՐՑՐՈՒ ԲԺՇԿԻՆ հաղորդման հյուրն է ուրոլոգ-ուռուցքաբան Կարեն Ծառուկյանը (տեսագրություն)․ oncology.am

ՀՀ ԱՆ Վ․Ա․ Ֆանարջյանի անվան Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի ուրոլոգ-ուռուցքաբան Կարեն ծառույանը հարցազրույց է տվել NEWS.am- ին...

Ուրո-անդրոլոգիա
Հարցրու բժշկին. գլխուղեղի ուռուցքը կարո՞ղ է տարածվել դեպի այլ օրգաններ. med.news.am
Հարցրու բժշկին. գլխուղեղի ուռուցքը կարո՞ղ է տարածվել դեպի այլ օրգաններ. med.news.am

Այսօրվա հաղորդման հյուրն է նեյրովիրաբույժ Լևոն Հարությունյանը ։ Նա պատասխանում է հետեւյալ հարցերին...

Նյարդաբանություն

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ