Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ուռուցքաբանություն

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի կանխարգելումը. oncology.am

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի կանխարգելումը. oncology.am

Համաձայն Քաղցկեղի ամերիկյան միության վերջին գնահատականի՝ ԱՄՆ-ում 2009 թվականին գրանցվել է.

  • ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի 42.470 նոր դեպք (21.050` տղամարդկանց և 21,420` կանանց մոտ):
  • ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից մահվան 35.240 դեպք (18.030` տղամարդկանց և 17.210` կանանց մոտ):


Վերջին 15-25 տարիների ընթացքում ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղով հիվանդացությունը, ինչպես` տղամարդկանց, այնպես էլ` կանանց մոտ, աստիճանաբար նվազում է, սակայն այս հիվանդությունից մահացությունը նախկինի պես ԱՄՆ-ում գրավում է չորրորդ տեղը քաղցկեղից մահվան պատճառների մեջ:

Կյանքի ընթացքում ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղով հիվանդանալու ռիսկը կազմում է մոտավորապես 72-ից` 1 (1,38%): Այն գրեթե նույնն է կանանց և տղամարդկանց մոտ: Ռիսկի գործոններով պայմանավորված անհատական ռիսկը կարող է փոփոխվել:

Վերջին ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի զարգացման ռիսկի գործոններից որոշներն ազդում են ենթաստամոքսային գեղձի բջիջների ԴՆԹ-ի վրա, ինչն էլ բերում է բջիջների անառողջ աճի և քաղցկեղի ձևավորման:

Հետազոտողների համար մեծ առաջընթաց էր հասկանալ, թե ԴՆԹ-ի հատկապես ինչպիսի փոփոխությունները կարող են առողջ բջիջը դարձնել ուռուցքային: ԴՆԹ-ն քիմիական նյութ է, որն առկա է յուրաքանչյուր բջջում, ապահովում է նրա գործունեությունը, նրանցից են բաղկացած մեր գեները:

Մենք նման ենք մեր ծնողներին, քանի որ մեր ԴՆԹ-ն ստացել ենք նրանցից: Սակայն ԴՆԹ-ն մեր ո՛չ միայն արտաքին տեսքի վրա է ազդում: Որոշ գեներ «հրահանգավորում» են պարունակում, թե մեր բջիջները երբեմն ինչպես պետք է աճեն և բաժանվեն: Որոշ գեներ, որոնք նպաստում են բջիջների բաժանմանը, կոչվում են օնկոգեներ: Մյուսները, որոնք դադարեցնում են բջիջների բաժանումը կամ, երբ գալիս է ժամանակը, դադարեցնում են նրանց կենսագործունեությունը, կոչվում են ուռուցքային սուպրեսիայի գեներ: Քաղցկեղը կարող է զարգանալ ԴՆԹ-ի այն մուտացիաների ազդեցությամբ, որոնք ակտիվացնում են օնկոգեները կամ արգելակում են ուռուցքային սուպրեսիայի գեները:

 

Որոշ ուռուցքածին ընտանեկան համախտանիշների դեպքում ԴՆԹ-ի բնածին մուտացիաները ստեղծում են այդ ուռուցքների զարգացման բարձր ռիսկ, այդ թվում` ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի զարգացման բարձր ռիսկ: Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում գիտնականները կարողացան բնութագրել ԴՆԹ-ի այդ փոփոխություններից շատերը:

Համարվում է, որ ԴՆԹ-ի ժառանգական փոփոխությունները պատասխանատու են ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի դեպքերի մոտավորապես 10%-ի համար: Քանի որ ժառանգական փոփոխությունները երբեմն կապված են լինում նաև քաղցկեղի այլ տեսակների հետ, միշտ չէ, որ հնարավոր է որոշել՝ արդյո՞ք հարազատները գտնվում են ռիսկի խմբում: Այստեղ կարող է օգնել ժառանգական ուռուցքային համախտանիշների գծով մասնագետի խորհրդատվոթյունը:

Քաղցկեղի Ամերիկյան միությունը պնդում է, որ  բոլոր նրանք, ովքեր կորոշեն անցնել գենետիկական թեստավորում, նախապես խորհրդակցեն այդ բնագավառի մասնագետի հետ, ով կօգնի պարզաբանել թեստավորման արդյունքները: Շատ կարևոր է հասկանալ և մանրամասն կշռադատել գենետիկական թեստավորման բոլոր առավելություններն ու ռիսկերը՝ մինչև այդ գործողությունը կատարելը:

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի բարձր ռիսկով ընտանիքի անդամների համար գոյություն ունեն այնպիսի նոր հետազոտություններ, որոնք կօգնեն հիվանդությունը վաղ փուլում հայտնաբերել: Նրանցից մեկը կոչվում է գերձայնային էնդոսկոպիա: Այս հետազոտությունը մասսայական սքրինինգի համար չի կիրառվում, սակայն կարող է կիրառվել առանձին դեպքերում՝ ուժեղ ընտանեկան պատմության դեպքում: Այս հետազոտության միջոցով բժիշկը կարող է բարձր ռիսկի խմբի ընտանիքի մի քանի անդամների մոտ հայտնաբերել ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղ՝ վաղ շրջանում:

Սակայն հիմնականում օնկոգեների կամ ուռուցքային սուպրեսիայի գեների՝ ենթաստամոքսային գեղձի ուռուցքների հետ կապված ԴՆԹ մուտացիաներն, առաջանում են երեխայի ծնվելուց հետո և ժառանգական չեն: Այս ձեռք բերովի մուտացիաները կարող են մեր շրջակա միջավայրի ուռուցքածին քիմիկատների ազդեցության, սննդակարգի կամ ծխելու հետևանք լինել, երբեմն կարող են առաջանալ անհայտ պատճառներով:

Հաճախ ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի սպորադիկ (ոչ ժառանգական) և ժառանգական դեպքերում ԴՆԹ փոփոխություններն ունենում են նույն տեսքը: Օրինակ, ենթաստամոքսային գեղձի էկզոկրին քաղցկեղի սպորադիկ դեպքերի մեծ մասն ունի р16 գենի փոփոխություն: Այդ պատճառով գիտնականներն ուսումնասիրում են ժառանգական դեպքերը, որպեսզի ավելի լավ հասկանան ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի պատճառները:

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից խուսափելու հստակ ցուցումներ գոյություն չունեն: Ներկայում այս քաղցկեղի կանխարգելման լավագույն եղանակը հիվանդության հայտնի ռիսկի գործոններից հնարավորինը խուսափելն է:

Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի զարգացման կարևոր ռիսկի գործոններից մեկը ծխելն է, որից հնարավոր է խուսափել: Այն պատասխանատու է քաղցկեղի այս տեսակով հիվանդացության 20-30% դեպքերի համար: Ծխախոտը բարձրացնում է նաև քաղցկեղի այլ տեսակներով հիվանդացության ռիսկը, ինչպիսիք են թոքերի, բերանի, կոկորդի, կերակրափողի, երիկամների, միզապարկի և որոշ այլ օրգանների քաղկեղը:

Կարևոր է նաև հետևել քաշին, առողջ սննդակարգին և կանոնավոր կատարել ֆիզիկական վարժություններ:  Քաղցկեղի Ամերիկյան միությունը խորհուրդ է տալիս սնունդն ու խմիչքն ընտրել այն քանակությամբ, որոնք բավարար կլինեն առողջ քաշ ապահովելու համար: Ամեն օր սննդի ընդունումը պետք է լինի առնվազն 5 անգամ, բայց քիչ քանակով՝ բաղկացած մրգերից և բանջարեղենից, ինչպես նաև ամբողջական հացահատիկից և այնպիսի բուսական աղբյուրներից, ինչպիսիք են բրինձը, հացը, մակարոնեղենը, ձավարեղենը: Պետք է սահմանափակել վերամշակված և կարմիր մսի կիրառումը: Այս խորհուրդներին հետևելը կարող է նվազեցնել ինչպես ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի, այնպես էլ քաղցկեղի որոշ այլ տեսակների և ոչ ուռուցքային հիվանդությունների զարգացման ռիսկը:

Քաղցկեղի դեմ պայքարի Ամերիկյան միություն և Քաղցկեղի Ամերիկյան Ազգային Ինստիտուտ

Սկզբնաղբյուր. oncology.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Օնկոմարկերներ. ուռուցքային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման մեթոդների վարկանիշը. oncology.am
Օնկոմարկերներ. ուռուցքային հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման մեթոդների վարկանիշը. oncology.am

Օրգանիզմում ուռուցքային գործընթացի սկիզբը կարելի է հայտնաբերել առնվազն հինգ եղանակով, ընդ որում, մեկի կիրառումը, սովորաբար, պահանջում է մյուսի իրականացումը, որն առավել հստակեցնող և տեղեկատվական է...

Ախտորոշում
Էնդոսկոպիկ հետազոտությունը` ուռուցքների կանխարգելման միջոց. Թևոս Սարգսյան. nairimed.com
Էնդոսկոպիկ հետազոտությունը` ուռուցքների կանխարգելման միջոց. Թևոս Սարգսյան. nairimed.com

Կոլոռեկտալ ուռուցքը կանխարգելելու համար կիրառվում է, այսպես կոչված` թաքնված արյան թեստ: Բոլոր այն քաղաքացիներին, որոնք գենետիկայում ունեն կոլոռեկտալ քաղցկեղի բարձր ռիսկ, այսինքն, առաջին կարգի հարազատների մոտ եղել է...

Ախտորոշում Բժշկի ընդունարանում
Հնարավո՞ր է կանխել արգանդի վզիկի քաղցկեղը. oncology.am
Հնարավո՞ր է կանխել արգանդի վզիկի քաղցկեղը. oncology.am

Ըստ կանանց մոտ ուռուցքային հիվանդությունների մահացության՝ արգանդի վզիկի քաղցկեղը աշխարհում երկրորդ տեղն է գրավում։ Յուրաքանչյուր տարի գրանցվում է արգանդի վզիկի քաղցկեղի մոտավորապես 500 հազար նոր դեպք,  240 հազար կին մահանում է...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Իմունիտետն ու քաղցկեղը․ նոր հետազոտություն. oncology.am
Իմունիտետն ու քաղցկեղը․ նոր հետազոտություն. oncology.am

Քարդիֆի համալսարանի գիտնականների հայտնագործությունը թույլ կտա բժիշկներին այնպես կարգավորել մարդու իմունային համակարգը, որպեսզի այն պայքարի քաղցկեղային բջիջների դեմ։ Դա կարող է ճանապարհ հարթել դեպի քաղցկեղի դեմ համադարման դեղամիջոցը...

Իմունաբանություն
Ստամոքսի քաղցկեղի 5 տարածված ախտանշան. oncology.am
Ստամոքսի քաղցկեղի 5 տարածված ախտանշան. oncology.am

Ստամոքսի քաղցկեղի ախտանշանները հաճախակի շփոթում են այլ, ոչ այդքան վտանգավոր հիվանդությունների ախտանշանների հետ։ Մինչդեռ քաղցկեղի վաղ հայտնաբերումը զգալի դեր է խաղում հետագա բուժման հաջողության հարցում...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
ՀԱՐՑՐՈՒ ԲԺՇԿԻՆ հաղորդման հյուրն է ուրոլոգ-ուռուցքաբան Կարեն Ծառուկյանը (տեսագրություն)․ oncology.am
ՀԱՐՑՐՈՒ ԲԺՇԿԻՆ հաղորդման հյուրն է ուրոլոգ-ուռուցքաբան Կարեն Ծառուկյանը (տեսագրություն)․ oncology.am

ՀՀ ԱՆ Վ․Ա․ Ֆանարջյանի անվան Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի ուրոլոգ-ուռուցքաբան Կարեն ծառույանը հարցազրույց է տվել NEWS.am- ին...

Ուրո-անդրոլոգիա
Հարցրու բժշկին. գլխուղեղի ուռուցքը կարո՞ղ է տարածվել դեպի այլ օրգաններ. med.news.am
Հարցրու բժշկին. գլխուղեղի ուռուցքը կարո՞ղ է տարածվել դեպի այլ օրգաններ. med.news.am

Այսօրվա հաղորդման հյուրն է նեյրովիրաբույժ Լևոն Հարությունյանը ։ Նա պատասխանում է հետեւյալ հարցերին...

Նյարդաբանություն
Կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման փուլերը. oncology.am
Կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացման փուլերը. oncology.am

Կրծքագեղձում գոյացության հայտնաբերման դեպքում, առաջին հերթին, պետք է պարզել՝ արդյո՞ք այն չարորակ է։ Դրա համար անհրաժեշտ է անցնել տարբեր հետազոտություններ։ Գոյացության ուռուցքային բնույթը հաստատվում է բիոփսիայով...

Ի՞նչ է ռադիոյոդային բուժումը եւ ո՞ր դեպքերում է կիրառվում. oncology.am
Ի՞նչ է ռադիոյոդային բուժումը եւ ո՞ր դեպքերում է կիրառվում. oncology.am

Վ.Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնում 2019 թվականի սկզբից կիրառվում է վահանաձև գեղձի հիվանդությունների բուժման արդի մեթոդներից մեկը՝ ռադիոյոդթերապիան...

Բժշկի ընդունարանում
Բարձր տարիքային խմբի սնուցումը ուռուցքային հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման ժամանակ. oncology.am
Բարձր տարիքային խմբի սնուցումը ուռուցքային հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման ժամանակ. oncology.am

Չարորակ ուռուցքները ախտահարում են հիմնականում բարձր տարիքային խմբի մարդկանց։ Վերջին տարիներին նկատվում է ուռուցքային հիվանդությունների աճ բոլոր տարիքային խմբերում, սակայն այն հատկապես նկատվում է 60 տ անց տղամարդկանց...

Սնունդը և առողջությունը Սննդակարգեր
Հնարավո՞ր է կանխել արգանդի վզիկի քաղցկեղը
Հնարավո՞ր է կանխել արգանդի վզիկի քաղցկեղը

Ըստ կանանց մոտ ուռուցքային հիվանդությունների մահացության՝ արգանդի վզիկի քաղցկեղը աշխարհում երկրորդ հորիզոնականում է։ Յուրաքանչյուր տարի գրանցվում է արգանդի վզիկի քաղցկեղի մոտավորապես 500 հազար նոր դեպք...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Ժամանակին հետազոտվել` նշանակում է ապրել. oncology.am
Ժամանակին հետազոտվել` նշանակում է ապրել. oncology.am

Շատ կանայք համոզված են, որ մամոգրաֆիան վնասակար է։ Սակայն իրականում ավելի վտանգավոր է չիմանալ հիվանդության մասին, երբ այն արդեն առաջացել է։ Կրծքագեղձի քաղցկեղն աշխարհում ամենատարածված ուռուցքային հիվանդություններից է...

Հիվանդը և բժիշկը` մեկ թիմում. oncology.am
Հիվանդը և բժիշկը` մեկ թիմում. oncology.am

Երբ հնչում է ուռուցքաբանական ախտորոշում, հիվանդի և նրա հարազատների մոտ հազարավոր հարցեր են առաջանում։ Իհարկե, կարելի է փորձել պատասխանները գտնել տարբեր կայքերում, սակայն համացանցի տեղեկատվությունը միշտ չէ...

Թոքի քաղցկեղ. ախտորոշում և հեռանկարներ. oncology.am
Թոքի քաղցկեղ. ախտորոշում և հեռանկարներ. oncology.am

Թոքի քաղցկեղն ամբողջ աշխարհում ամենատարածված ուռուցքային հիվանդություններից է։ Այս մասին հաճախ զգուշացնում են ծխողներին և կանոնավոր ֆլյուորոգրաֆիայից խուսափող մարդկանց։ Ընդ որում, քչերը գիտեն, թե հետազոտության որ մեթոդներն են...

Շնչառական համակարգ
Վահանաձեվ գեղձի քաղցկեղ. ի՞նչ պետք է իմանալ. oncology.am
Վահանաձեվ գեղձի քաղցկեղ. ի՞նչ պետք է իմանալ. oncology.am

Վահանաձև գեղձն ունի թիթեռի ձև, տեղակայված է պարանոցի ստորին հատվածում։ Նրա գլխավոր ֆունկցիան հորմոնների արտադրությունն է, որոնք կարգավորում են նյութափոխանակությունը։ Վահանաձև գեղձի ուռուցք առաջանում է...

Ներզատաբանություն

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ