Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Նյարդաբանություն

Պարկինսոնիզմ

Պարկինսոնիզմ

Առաջին անգամ այս հիվանդությունը նկարագրել է անգլիացի բժիշկ Ջեյմս Պարկինսոնը: Նա նկատել էր, որ ինքն ունի մի հիվանդություն, որը ոչ մեկի կողմից չի նկարագրված և բնորոշվում է կարկամածությամբ, շարժումների դժվարացումով, մկանների տոնուսի բարձրացումով, հոգեկան որոշ խանգարումներով: Հետագայում այն անվանվեց պարկինսոնյան հիվանդություն (դողալուծանք): Արևմտյան երկրներում 100000 բնակչից 200-ը տառապում է այս հիվանդությամբ, որը մոտավորապես 1,5 անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում տղամարդկանց շրջանում, քան` կանանց, ըստ որում, հիվանդանում են հիմնականում տարեց տղամարդիկ: Հիվանդությունը սկսվելու միջին տարիքը 55-ն է:

 

Պարկինսոնիզմը կենտրոնական նյարդային համակարգի առավել տարածված քրոնիկական խորացող ընթացքով հիվանդություն է, որին բնորոշ է շարժողական ֆունկցիաների խանգարումը: Այն սովորաբար սկսվում է գլխուղեղի ենթակեղևի հանգուցային բջիջների ախտահարման և դանդաղ քայքայման հետևանքով:

 

Հիվանդության առաջացման պատճառներն են գլխուղեղի բորբոքումը, գլխուղեղի արյան անոթների աթերոսկլերոզը, ծերացումը, դեղանյութերի երկարատև (առանց հսկողության) օգտագործումը, շրջակա միջավայրի թունավոր նյութերը, շմոլ գազով կամ մանգանով թունավորումը, ժառանգականությունը: Ի դեպ, հիվանդության 5-10%-ը ունի ժառանգական բնույթ, որին բնորոշ է հիվանդության սկիզբն ավելի վաղ տարիքում (20-50 տարեկան):

 

Հիվանդությունը պայմանավորված է գլխուղեղի ենթակեղևային գոյացություններում դոֆամինի (կատեխոլամինների փոխանակության արգասիք) անբավարարությամբ, որը հանգեցնում է գլխուղեղի միջնորդանյութերի հիմնական համակարգերի հավասարակշռության խախտման և շարժունակության խանգարման: 

 

Հիվանդության ընթացքում շարժումները դանդաղում են, մկանները լարվում, դեմքը` դառնում դիմականման, քայլվածքը` մանրաքայլ: Նկատվում է թքահոսություն, ընդհանուր կաշկանդվածություն: Հիվանդը դժվարությամբ է հագնվում, կոճակները կոճկում: Բնորոշ է սկզբում ձեռքերի, ապա` գլխի և ոտքերի դողը, որը սովորաբար սաստկանում է, երբ հիվանդը չի շարժվում կամ խիստ հուզվում է, և պակասում է շարժվելիս, իսկ քնած ժամանակ անհետանում է: Հեշտ է քայլում, եթե հատակի վրա կան կողմնորոշիչ նշաններ (օրինակ` գունավոր կամ գծավոր հատակ և այլն):

 

Հիվանդությունը բավական հաճախ բերում է թուլամտության, որն իր բնույթով «ենթակեղևային թուլամտություն է» համարվում: Գորշ նյութում հայտնաբերվում է նեյրոցիտների, դոֆամինի քանակի նվազում: Սա է պատճառը, որ թուլամտությանը բնորոշ է ոչ թե ճանաչողական պրոցեսների «անբավարարությունը», այլ արգելակումը, ինտելեկտուալ խնդիրներ լուծելու դժվարությունը` առանց օջախային ախտահարումների:

 

Թուլամտությունը զարգանում է հիվանդության ուշ շրջանում, հայտնաբերվում է հիվանդների 40-ից մինչև 80%-ի մոտ: Սկզբում այն գրեթե չի նկատվում և հիվանդները ի վիճակի են շարունակել իրենց առօրյա կյանքը, սակայն զարգացմանը զուգընթաց այն խորանում է:

 

Բժշկի խորհրդով տնային պայմաններում հիվանդներին կարելի է սովորեցնել մկանների լարվածությունը վերացնող տարբեր վարժություններ, որոշ տնային գործեր կատարել, նույնիսկ եթե դա շատ դժվար է, դեղանյութերն ընդունեն միայն բժշկի խորհրդով և հսկողությամբ: 

 

Նախընտրելի են կաթնեղենը, բուսական սնունդը, պետք է խուսափել տապակած կերակրատեսակներից: 

 

Պարկինսոնյան հիվանդության դրսևորումները երկար ժամանակ չեն խանգարում մասնագիտական գործունեությանը, առանձնապես մտավոր աշխատանքով զբաղվողներին: Երբ մկանների դողը և կաշկանդվածությունը շատ են ուժեղանում, կարելի է անցնել ավելի հեշտ աշխատանքի: Շատ կարևոր է ընթերցանությունը, շրջապատի նկատմամբ հետաքրքրության պահպանումը և այլն:

 

Բուժական մարմնամարզությունը, դեղորայքային բուժման հետ համակցված` բուժման արդյունավետ մեթոդ է: Կատարման առումով պարզ վարժությունները հիվանդության զարգացման բոլոր փուլերում օգնում են շարժումների կոորդինացիայի պահպանմանը, բացառությամբ կողմնորոշման խանգարման բարձիթողի վիճակի: Այս դեպքում վարժությունները կարող են նույնիսկ վնասել: Բուժական մարմնամարզության շնորհիվ կծկված մկանները ուղղվում են, հոդերի և ողնաշարի առանձին հատվածների շարժունակությունը` մեծանում, իսկ չափավոր քայլքը, մարզասարքերով, ինչպես նաև դրսում կատարած վարժությունները, լողը բարելավում են սրտանոթային և շնչառական համակարգերի աշխատանքը:

 

Բուժական վարժությունների համալիր

 

  1. Շնչառական վարժություն
    Նստած դիրքում ձեռքերը դրեք որովայնին, քթով դանդաղ խորը շնչեք, զգալով, թե ինչպես է կրծքավանդակը լայնանում: Հաշվելով մինչև 5-ը, բերանով դանդաղ արտաշնչեք: Վարժությունը կրկնեք 10 անգամ: 
     
  2. Ուսագոտու մկանների վարժություն
    Ելման դիրքը` նստած կամ կանգնած: Ձեռքի ափերը միացրեք և ձեռքերը լարեք: Հաշվեք մինչև 20-ը, ձեռքերը թուլացրեք և իջեցրեք ցած: Վարժությունը կրկնեք 5-10 անգամ: 
     
  3. Վերին ուսագոտու շարժունակությունը մեծացնող վարժություն
    Ելման դիրքը` նստած կամ կանգնած: Ձեռքերը դրեք ուսագլխին և տարածեք այնպես, որ թիակները առավելագույնս իրար մոտենան: Հաշվեք մինչև 5-ը, ձեռքերը թուլացրեք և վերադարձեք ելման դիրքի: Վարժությունը կրկնեք 10 անգամ:
     
  4. Ուսահոդերի շրջանաձև վարժություն

    Ելման դիրքը` նստած կամ կանգնած: Ուսերը շարժեք շրջանաձև` սկզբում առաջ, այնուհետև` հետ, յուրաքանչյուրը` 5 անգամ:
     

  5. Ուսահոդերի և արմնկահոդերի շարժունակությունը մեծացնող վարժություն  

    Ելման դիրքը` նստած: Մեկ մետրանոց փայտիկը երկու ձեռքով պահեք կրծքավանդակի մակարդակին և կատարեք թիավարի վարժություն մեկ աջ, մեկ ձախ ուղղությամբ: Վարժությունը կրկնեք 10 անգամ:
     

  6. Արմնկահոդերի և նախաբազուկ-դաստակային հոդերի շարժունակությունը բարելավող վարժություն 

    Ելման դիրքը` նստած: Ձեռքերը դրեք ծնկներին` ափերով ցած, այնուհետև ափերը շրջեք վեր: Վարժությունը սկզբում կատարեք դանդաղ` աստիճանաբար արագացնելով: Վարժությունը կատարեք 10 անգամ: Ելման դիրքը` նստած:

    Շրջանակաձև դանդաղ շարժումներով դաստակը պտտեք մեկ մի կողմ, մեկ մյուս` յուրաքանչյուր ուղղությամբ 5 անգամ:
     

  7. Ձեռքերի մատների վարժություն 
    Ելման դիրքը` նստած կամ կանգնած: Բութ մատով հերթականությամբ դիպեք 2, 3, 4 և 5 մատներին` աստիճանաբար ավելացնելով շարժման արագությունը: Վարժությունը կատարեք 10 անգամ:
     

  8. Ողնաշարի գոտկային հատվածի ճկունությունը վերականգնող վարժություն
    Ելման դիրքը` փորի վրա պառկած: Փորձեք 3-5 րոպե մարմնի լարվածությունը թուլացնել: Հենվելով արմունկներին` մարմնի վերին հատվածը բարձրացրեք, հաշվեք մինչև 20-ը, վերադարձեք ելման դիրքին: Վարժությունը կատարեք 10 անգամ:
     

  9. Մարմնի և ազդրերի մկանների ճկունությունը զարգացնող վարժություն
    Ելման դիրքը` մեջքի վրա պառկած: Ոտնաթաթերով հենվելով հատակին` ոտքերը ծալեք և փորձեք ծնկներով դիպչել մեկ աջ, մեկ ձախ կողմի հատակին: Յուրաքանչյուր անգամ հաշվեք մինչև 20-ը, վերադարձեք ելման դիրքի: Վարժությունը կատարեք 10 անգամ:
     

  10. Ոտքերի մկանների ճկունությունը զարգացնող վարժություն
    Ելման դիրքը` փորի վրա պառկած: Մեկ ոտքը ծալեք, մյուսը` պահեք ուղիղ: Ուղղված ոտքը առանց ծունկը ծալելու բարձրացրեք այնքան, ինչքան կարող եք: Այնուհետև դանդաղ իջեցրեք հատակին: Յուրաքանչյուր ոտքով կատարեք 10 անգամ:
     

  11. Կիսակքանստումներ
    Կանգնած վիճակում մեկ ձեռքով հենվեք աթոռի թիկնակին, մեջքը ուղիղ պահելով դանդաղ կքանստեք, վերադարձեք ելման դիրքի: Վարժությունը կատարեք 10 անգամ:
     

  12. Ծնկահոդի շարժումները բարելավող վարժություն
    Ելման դիրքը` նստած: Մի ոտքը ուղղեք, վերադարձեք ելման դիրքի: Յուրաքանչյուր ոտքով կատարեք 10 անգամ:
     

  13. Ոտքի թաթերի մկանների ճկունությունը զարգացնող վարժություն

    Կանգնեք ուղիղ` հենվելով աթոռի թիկնակին: Բարձրացեք ոտնաթաթերին և իջեք: Վարժությունը կատարեք 10 անգամ:

     

Հեղինակ. Օվսաննա Սիմոնյան Երևանի Մխիթար Հերացու անվան ՊԲՀ-ի վերականգնողական բժշկության ամբիոն
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 1.2013
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ի՞նչ է մկանային դիստոնիան, ռիսկի գործոնները, ախտանիշները, բուժումը, կանխատեսումը. nairimed.com
Ի՞նչ է մկանային դիստոնիան, ռիսկի գործոնները, ախտանիշները, բուժումը, կանխատեսումը. nairimed.com

Դիստոնիան ընդհանուր բժշկական տերմին է, որը ներառում է մկանային կծկանքները, ջղակծկումները կամ ցնցումներ առաջացնող մի շարք շարժողական խանգարումներ...

Ի՞նչն է նպաստում միգրենի նոպաների առաջացմանը. nairimed.com
Ի՞նչն է նպաստում միգրենի նոպաների առաջացմանը. nairimed.com

Միգրեն ունեցող մարդիկ հաճախ նշում են, որ իրենց նոպաների առաջացմանը նպաստում են իրավիճակը, իրադարձությունները, որոշակի սնունդը և ըմպելիքը։ Այս սադրիչ գործոններին այլ կերպ անվանում են նաև տրիգերներ...

Ցավ
Օստեոխոնդրոզ. ի՞նչ է օստեոխոնդրոզը և ինչպե՞ս է հնարավոր կանխարգելել ողնաշարի խնդիրները. erebunimed.com
Օստեոխոնդրոզ. ի՞նչ է օստեոխոնդրոզը և ինչպե՞ս է հնարավոր կանխարգելել ողնաշարի խնդիրները. erebunimed.com

Օստեոխոնդրոզ. ի՞նչ է օստեոխոնդրոզը և ինչպե՞ս է հնարավոր կանխարգելել ողնաշարի խնդիրները: «Էրեբունի» ԲԿ նյարդավիրաբույժ Սարգիս Եղունյանը պարզաբանում է աշխարհում մեծ տարածում ունեցող այս խնդիրը...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա Վիրաբուժություն
Կաթվածներ. հարցազրույց նյարդաբան Մհեր Հարմանդայանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Կաթվածներ. հարցազրույց նյարդաբան Մհեր Հարմանդայանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ ախտաբանություն է կաթվածը:

Կաթվածը (ինսուլտ), արյան շրջանառության խանգարման պատճառով առաջացող ախտաբանություն է...

Ողնաշարի օստեոպորոզի նյարդաբանական բարդությունները. nairimed.com
Ողնաշարի օստեոպորոզի նյարդաբանական բարդությունները. nairimed.com

Օստեոպորոզը միջողային սկավառակներում դեգեներատիվ գործընթացների զարգացումն է, թեև հիվանդության ժամանակ գանգատները հիմնականում կապված են վերջինիս նյարդաբանական բարդությունների հետ...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Գլխուղեղի և նրա անոթների մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա (ՄՌՏ). nairimed.com
Գլխուղեղի և նրա անոթների մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա (ՄՌՏ). nairimed.com

Գանգուղեղային վնասվածք (ՄՌՏ իրականացվում է համակարգչային տոմոգրաֆիայից (ՀՏ) հետո), ուղեղի արյան շրջանառության իշեմիկ կամ հեմոռագիկ բնույթի սուր խանգարում (ՄՌՏ իրականացվում է ՀՏ-ից հետո)...

Ախտորոշում
Ինչպե՞ս խուսափել Այցհեյմերի հիվանդությունից. armeniamedicalcenter.am
Ինչպե՞ս խուսափել Այցհեյմերի հիվանդությունից. armeniamedicalcenter.am

Հիշողության վատացումը զարգանում է տարիքի հետ, աստիճանաբար՝ նյարդային հյուսվածքի օրգանական ախտահարման արդյունքում: Այցհեյմերի հիվանդության  (ծերունական թուլամտության) ժամանակ առաջանում են...

Էնդոսկոպիա` ողնաշարի ճողվածքի ժամանակ. nairimed.com
Էնդոսկոպիա` ողնաշարի ճողվածքի ժամանակ. nairimed.com

Բուժական մերսումները, ֆիզկուլտուրան և դեղորայքը միշտ չէ, որ կարողանում են վերացնել միջողային ճողվածքը։ Հաճախ կոնսերվատիվ բուժումը քիչ արդյունավետ է, ինչի պատճառով պացիենտը ընդհանուր վիճակի թեթևացում...

Վիրաբուժություն
Ի՞նչ է ծոծրակային նևրալգիան. drtehmine.com
Ի՞նչ է ծոծրակային նևրալգիան. drtehmine.com

Ծոծրակային նևրալգիան (կամ` օքսիպիտալ) qրոնիկ գլխացավային համախտանիշ է, որը տեղակայված է պարանոցի վերին, ծոծրակային նյարդերի դուրս գալու հատվածում, և ճառագայթում մինչև գլխամաշկ...

Վիրաբուժություն
Գլխապտույտ. armeniamedicalcenter.am
Գլխապտույտ. armeniamedicalcenter.am

Գլխապտույտը վիճակ է, երբ զգացողություն է, կարծես շրջապատի առարկաները և իր մարմինը շարժվում կամ պտտվում են որոշակի ուղղությամբ (սիստեմային գլխապտույտ): Բայց հաճախ մարդը չի կարողանում հստակ ասել...

Ձեռքերի թմրածություն. armeniamedicalcenter.am
Ձեռքերի թմրածություն. armeniamedicalcenter.am

Երբ դաստակները կորցնում են իրենց զգացողությունը, այն արտահայտվում է ձեռքերի թմրածությամբ, ինչը հաճախ առաջանում է սխալ դիրքի պատճառով: Բայց երբեմն պատճառը կարող է շատ լուրջ լինել...

Ախտանիշներ, որոնց դեպքում պետք է շտապ դիմել սրտաբանի. nairimed.com
Ախտանիշներ, որոնց դեպքում պետք է շտապ դիմել սրտաբանի. nairimed.com

Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալների, աշխարհում մահացության հիմնական պատճառը սիրտ-անոթային հիվանդություններն են։ Հենց դրանից են հիմնականում մարդիկ մահանում...

Շուրթերի թմրածություն. armeniamedicalcenter.am
Շուրթերի թմրածություն. armeniamedicalcenter.am

Բերանի թմրածությունը նյարդաբանական խնդիրների հետևանք է: Այն կարող է առաջանալ հանկարծ կամ զարգանալ աստիճանաբար: Ամեն դեպքում, այդ ախտանշանի հայտնվելուն պես անհրաժեշտ է դիմել մասնագետի...

Թմրածությունը` օրգանիզմի վտանգավոր ախտանիշ. armeniamedicalcenter.am
Թմրածությունը` օրգանիզմի վտանգավոր ախտանիշ. armeniamedicalcenter.am

Թմրածությունը՝ պարեսթեզիան, մաշկի զգացողության կորուստը կամ խանգարումն է: Հնարավոր է լինեն նաև այլ զգացողություններ՝ այրոց, ծակծկոց և այլն: Թմրածությունը կարող է արտահայտվել մարմնի...

Ուղեղային ախտանիշներ. nairimed.com
Ուղեղային ախտանիշներ. nairimed.com

Ուղեղի և նրա թաղանթների ախտահարման հետ կապված ախտանիշների առաջացումը կարող է վկայել շատ ծանր հիվանդությունների մասին։ Ուղեղային ախտանիշների ամբողջությունը կրում է մենինգեալ համախտանիշ...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ