Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Նյարդաբանություն

ինչպես «ցեմենտել» հիշողությունը

ինչպես «ցեմենտել» հիշողությունը

Գիտնականները ներթափանցել են  հիշողության ձևավորման գործընթացի մեջ:Ամերիկացի գիտնականները կարծում են, որ իրենց հաջողվել է հասկանալ մեխանիզմներից մեկը, որը թույլ է տալիս գլխուղեղին ձևավորել հիշողությունը:

 

Հետազոտողները վաղուց ի վեր գիտեին, որ սինափսը (երկու նեյրոնների միմյանց հպվելու տեղը) հանդիսանում է գլխուղեղում ինֆորմացիայի պահպանման և փոխանակման հիմնական տարրերից մեկը: Այժմ, Կալիֆոռնիայի Սանտա-Բարբարայի համալսարանի գիտնականները հայտարարել են, որ իրենք հասկացել են, թե ինչպես են մոլեկուլները պահում իրենց, գտնվելով սինափսում և ինչպես է այդ վարքագիծը  հանգեցնում հիշողությունը ՙցեմենտով ամրացնելուն՚: 

 

Այս հետազոտությունը կարող է հանգեցնել Ալցհեյմերի հիվանդության բուժման նոր մեթոդների հայտնագորմանը, կարծում են հեղինակները: Մասնագետները կարծում են, որ սինափսի վիճակի վատացումը  Ալցհեյմերի հիվանդության առանձնահատկություններից մեկն է. այս հիվանդությունը հանգեցնում է այն բանին, որ սկզբից տուժում է կարճ հիշողությունը, իսկ հետո բացասական ազդեցությունը տարածվում է նաև երկարատև հիշողության վրա:

 

Ուժեղ սինափսն անհրաժեշտ է հիշողության ամրացման համար, իսկ այդ գործընթացը ենթադրում է օրգանիզմի կողմից նոր սպիտակուցների արտադրում: Բայց ինչպես է օրգանիզմը վերահսկում այդ գործընթացը, առայժմ պարզ չէ: Առնետների հետ կատարված փորձերի ժամանակ (Սանտա-Բարբարայի համալսարանում) պարզվել է. սպիտակուցները անհրաժեշտ են հիշողության ցեմենտման համար, դրանք արտադրվում են միայն այն ժամանակ, երբ ՙմիանում է՚ ՌՆԹ-ն: Նման անհրաժեշտություն առաջանալուց առաջ  ՌՆԹ-ն պարալիզի վիճակում է. այն անջատում է մոլեկուլը, որը նույնպես սպիտակուցներ է պարունակում:  Երբ արտաքին աշխարհից ազդանշան է գալիս, օրինակ,  երբ ուղեղն ինչ-որ հետաքրքիր բան է արձանագրում, կամ օրգանիզմը ինչ-որ անսովոր բան է վերապրում, այդ պաշարող մոլեկուլը մասերի է բաժանվում և ՌՆԹ-ն ակտիվանում է: 

 

«Գիտնականներին վաղուց ի վեր մտահոգում է այն հարցը, թե ինչու, երբ սինափսներն ամրանում են, սպիտակուցի դեգրադացիա է տեղի ունենում և այդ գործընթացը կատարվում է նոր սպիտակուցների սինթեզմանը զուգընթաց,- պարզաբանում է Քեննեթ Քոզիկը` նույն համալսարանի նեյրոկենսաբանական հետազոտությունների ինստիտուտից: - Եվ մենք լուծել ենք այդ պարադոքսը: Մենք ցույց ենք տվել, որ սպիտակուցների քայքայումը և նոր սպիտակուցների սինթեզը իրոք զուգահեռաբար են ընթանում: Քայքայումը հնարավոր է դարձնում սինթեզը»: Այն սպիտակուցների նույնականացումը, որոնք պետք են գլխուղեղին հիշողության  ամրացման համար, ի վերջո կարող է հիշողության խանգարումներով տառապող մարդկանց համար շատ օգտակար հայտնագործություն լինել: ՙԳիտնականներն ասում են, որ իրենք ուսումնասիրել են նյարդային բջիջները լաբորատոր պայմաններում և ինչ-որ չափով հասկացել են, թե ինչ դեր կարող են ունենալ որոշակի սպիտակուցներ գլխուղեղի այն հատվածում, որոնք փոխանցում են հաղորդագրությունները և օգնում պահպանել հիշողությունը,- ասում է Ռեբեկա Վուդը` Ալցհեյմերի հիվանդության հետազոտությունների բրիտանական հիմնադրամի ղեկավարը: - Այս հետաքրքիր ուղղությունը կարող է հանգեցնել Ալցհեյմերի հիվանդությամբ և թուլամտության այլ ձևերով տառապող մարդկանց հիշողության կորստի գործընթացի հասկացմանը, և հանգեցնել բուժման նոր մեթոդների ստեղծմանը՚: Ըստ վերջին կանխատեսումների, 2050-ին թուլամտության տարբեր ձևերով մոլորակի վրա տառապելու է մոտ 115 մլն մարդ: 

 

«Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացման  գենետիկական ռիսկի գործոնները հենց սինափսն են մատնացույց անում, այնպես որ, մենք ողջունում ենք այդ բնագավառում կատարվող ցանկացած հետազոտություն,- նշում է Ջուլի Ուիլյամսը, Ուելսի հոգեբանության համալսարանի պրոֆեսորը: - Ալցհեյմերի հիվանդությունը բարդ հիվանդություն է և առայժմ դեռ չարժե շատ բաների հույսեր ունենալ, բայց սինափսների վիճակը և ակտիվության մակարդակը հետազոտությունների համար կարևոր և հետաքրքիր են դառնում»: 

 

Քանի որ խոսքը հիշողության մասին է, տեղին է հիշել, որ ճապոնացի գիտնականները պնդում են, որ շիմպանզեները հոյակապ լուսանկարչական հիշողություն ունեն, շատ ավելի ուժեղ, քան մարդը: Նրանց կողմից անցկացված փոքրիկ շիմպանզեների հետ հիշողության վերաբերյալ թեստերի արդյունքում կենդանիները համալսարանի ուսանողներից լավ արդյունք են ցուցաբերել: Փորձի մասնակիցները պետք է հիշեին   համակարգչի էկրաններին տարբեր տեղերում գրված տարբեր թվերը, իսկ հետո դրանց հաջորդականությունը: Իրենց հետազոտության արդյունքները հրապարակելով Current Biology ամսագրում, գիտնականներն ավելացնում են. ՙՄենք, ըստ երևույթին, թերագնահատել ենք այդ կենդանիների խելամտության աստիճանը, որովհետև կարծում ենք, որ հիշողության և այլ մտավոր խնդիրների հարցերում շիմպանզեները մարդուց շատ են հետ մնում՚: 

 

ՙՄարդիկ, այդ թվում և շատ կենսաբաններ, մինչև այժմ էլ կարծում են, որ մարդը շիմպանզեից շատ է զարգացած  գլխուղեղի գործունեության հետ կապված բոլոր բնագավառներում,- ասում է Կիոտոյի համալսարանի առաջատար հետազոտող Տեցուրո Մացուզավան: - Ոչ-ոք պատկերացնել անգամ չի կարող, որ 5 տարեկան շիմպանզեն կարող է հիշողության թեստը մարդուց լավ լուծել՚:

 

Դոկտոր Լայզա Պարրը, ով Ատլանտայի նահանգի Էմորիի համալսարանի պրիմատների կենտրոնում աշխատում է շիմպանզեների հետ, ճապոնացի գործընկերների աշխատանքների արդյունքները ՙիսկապես հեղափոխական՚ է անվանել: Դրանց կարևորությունը, այն, թե ինչպես են պրիմատների մոտ զարգանում ընդունակությունները, որոնք անհրաժեշտ են ժամանակակից մարդու ստեղծման համար, պարզապես աննախադեպ է, կարծում է նա: ՙՇիմպանզեները մեր ամենամոտ հարազատներն են մոլորակի վրա գոյություն ունեցող բոլոր կենդանիներից,- բացատրում է դոկտոր Պարրը,- և, հետևաբար, նրանք կարող են մեզ տեղեկություններ տալ մեր էվոլյուցիոն ժառանգականության մասին՚:

Հեղինակ. Մ.Գ.
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 7 (545) 26.02.2010
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ցավային համախտանիշը կրծքավանդակում նեյրոցիրկուլյատոր դիստոնիայի ժամանակ. armeniamedicalcenter.am
Ցավային համախտանիշը կրծքավանդակում նեյրոցիրկուլյատոր դիստոնիայի ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Ցավային համախտանիշը կրծքավանդակում նեյրոցիրկուլյատոր դիստոնիայի (ՆՑԴ) ժամանակ բավականին հաճախակի հանդիպող ախտանիշ է: Առանձնացնում են ցավային զգացողության 4 տեսակ...

Սրտանոթաբանություն Ցավ
Եռորյակ նյարդի նևրալգիա
Եռորյակ նյարդի նևրալգիա

Եռորյակ նյարդի նևրալգիան նոպայաձև ընթացքով քրոնիկական հիվանդություն է, բնորոշվում է եռվորյակ նյարդի մեկ կամ մի քանի ճյուղերի նյարդավորման շրջանում հանկարծակի առաջացող՝ կրակող, այրող, ծակող, էլեկտրական հոսանքի հարվածի...

Հարցրու բժշկին. գլխուղեղի ուռուցքը կարո՞ղ է տարածվել դեպի այլ օրգաններ. med.news.am
Հարցրու բժշկին. գլխուղեղի ուռուցքը կարո՞ղ է տարածվել դեպի այլ օրգաններ. med.news.am

Այսօրվա հաղորդման հյուրն է նեյրովիրաբույժ Լևոն Հարությունյանը ։ Նա պատասխանում է հետեւյալ հարցերին...

Ուռուցքաբանություն
Կոմա. armeniamedicalcenter.am
Կոմա. armeniamedicalcenter.am

Կոման կենտրոնական նյարդային համակարգի առավելագույն արտահայտված ախտաբանական արգելակումն է, որն արտահայտվում է գիտակցության խորը կորստով, արտաքին գրգռիչների նկատմամբ ռեֆլեքսների բացակայությամբ և օրգանիզմի կենսական կարևոր ֆունկցիաների խանգարմամբ...

Կակազում. armeniamedicalcenter.am
Կակազում. armeniamedicalcenter.am

Կակազումը խոսքի դեֆեկտներից է, որի ժամանակ մարդը դժվար է խոսում: Նա նույն վանկը կարող է կրկնել մի քանի անգամ, որը, բնականաբար, ստեղծում է շփման որոշակի դժվարություններ: Հուզվելիս կակազելու արտահայտվածությունը, որպես օրենք, ուժեղանում է...

Տարաբնույթ հիվանդությունների դեպքում ցավային համախտանիշի բուժումը Cosman RF-ի միջոցով. nairimed.com
Տարաբնույթ հիվանդությունների դեպքում ցավային համախտանիշի բուժումը Cosman RF-ի միջոցով. nairimed.com

Միջողային ճողվածքների աբլացիա

Փոքր չափի ճողվածքի դեպքում մենք առաջարկում ենք բուժում Cosman RF տեխնոլոգիայով` ոչ վիրահաատական եղանակով...

Վիրաբուժություն Ցավ
Ցավային համախտանիշ կրծքավանդակում՝ նյարդաբանական հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am
Ցավային համախտանիշ կրծքավանդակում՝ նյարդաբանական հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Ողնաշարի օստեոխոնդրոզ

Դա միջողային սկավառակի դեգեներատիվ-դեստրուկտիվ ախտահարում է, որի ժամանակ առավել հաճախ պուլպոզ կորիզում...

Ցավ
Նյարդային անոռեքսիա. armeniamedicalcenter.am
Նյարդային անոռեքսիա. armeniamedicalcenter.am

Նյարդային անոռեքսիան` կյանքին սպառնացող սննդային վարքագծի խանգարումն է, որի ընթացքում տեղի է ունենում մարմնի սխալ ընկալում, մարմնի զանգվածի զգալի կորուստ, սննդի ընդունման սահմանափակում: Վերջին տասնամյակներում սննդային...

Ուղեղի մաքրում. քուն և նարկոզ. armeniamedicalcenter.am
Ուղեղի մաքրում. քուն և նարկոզ. armeniamedicalcenter.am

Ինչ-որ ժամանակ գիտնականները չէին հասկանում, թե ինչպե՞ս է ուղեղը՝ պահպանելով իր փակ էկոհամակարգը, իրականացնում բջջային մնացորդների հեռացումը: Այդպես էր մինչև 2012 թ-ը, քանի դեռ Ռոչեստերյան համալսարանի հետազոտողները չէին...

Էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիկ հետազոտություն. հարցազրույց «Արմենիա» ԲԿ նեյրոֆիզիոլոգ Աննա Չախոյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիկ հետազոտություն. հարցազրույց «Արմենիա» ԲԿ նեյրոֆիզիոլոգ Աննա Չախոյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիկ (ԷԷԳ) հետազոտությունը:

Էլեկտրոէնցելոգրաֆիան գլխուղեղի ֆունկցիոնալ, ոչ ինվազիվ հետազոտություն է բիոէլեկտրական ակտիվության գրանցման միջոցով...

Ախտորոշում Բժշկի ընդունարանում
Ալցհեյմերի հիվանդություն. 10 ամենատարածված մոլորությունները. izmirlianmedicalcenter.com
Ալցհեյմերի հիվանդություն. 10 ամենատարածված մոլորությունները. izmirlianmedicalcenter.com

Ալցհեյմերի հիվանդությունը ամենատարածված նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություններից մեկն է , որի կապակցությամբ բազմաթիվ մոլորություններ կան: Այս հոդվածում  Դուք կիմանաք Ալցհեյմերի հիվանդության մասին 10 ամենատարածված միֆերի մասին...

Նյարդաբանին հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com
Նյարդաբանին հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com

Ո՞վ է նյարդաբանը:
Նյարդաբանը բժիշկ է, ով զբաղվում է նյարդաբանական հիվանդությունների ախտորոշմամբ և բուժմամբ...

Ալցհեյմերի հիվանդություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com
Ալցհեյմերի հիվանդություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com

Ի՞նչ է Ալցհեյմերի հիվանդությունը:

Ալցհեյմերի հիվանդությունը դասվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների...

Գլխապտույտ
Գլխապտույտ

Գլխապտույտը տարածության մեջ իրանի կողմնորոշման զգացման խանգարումն է: Մարդուն սկսում է թվալ, թե իրեն շրջապատող իրերը պտտվում են, կամ ինքն է պտտվում, տպավորություն է ստեղծվում, ասես հողը ոտքերի տակից հեռանում է...

Դիմային նյարդի բորբոքում
Դիմային նյարդի բորբոքում

Գանգուղեղային 12 զույգ նյարդերից եռորյակը թվով 5-րդն է: Եռորյակ նյարդի հիմնական ֆունկցիան դեմքի հատվածում զգայունության ապահովումն է: Դրանք տեղակայված են երկու կողմից: Եռորյակ նյարդը 3 ճյուղ ունի...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ