Ուշաթափություն

Ուշաթափությունը կամ սինկոպան `լատիներեն- “թուլացնել, սպառել” բառից, գլխուղեղի արյան շրջանառության ժամանակավոր խանգարմամբ պայմանավորված, գիտակցության կարճատև կորստի նոպա է։ Ուշաթափությունը որևէ առաջնակի հիվանդության ախտանիշն է։

Կան ուշաթափություն առաջացնող բազմաթիվ ախտաբանական վիճակներ.

• սրտային նետման իջեցմամբ ուղեկցվող հիվանդությունները` սրտի ռիթմի խանգարումները, աորտայի և թոքայի զարկերակների ստենոզները, միոկարդի ինֆարկտը, ստենոկարդիայի նոպաները

• անոթների նյարդային կարգավորման խանգարումներով ուղեկցվող վիճակներ, օրինակ` ուշաթափություն կուլ տալիս, հորիզոնական վիճակից արագ բարձրանալիս

• արյան մեջ թթվածնի իջոցմամց վիճակներ` անեմիան և արյան այլ հիվանդությունները, հիպօքսիան բարձրության վրա և տոթ սենյակներում։

Կլինիկական արտահայտությունները

Որպես օրենք, գիտակցության կորստին նախորդում է վատ զգացողությունը, սրտխառնոցը, տեսողության մշուշապատումը կամ աչքերի առաջ “ճանճերի” զգացումը, զանգ ականջներում։ Լինում է թուլություն, երբեմն հորանջել, երբեմն թուլանում են ոտքերը և մոտենում է մոտոցող գիտակցության կորստի զգացումը։ Հիվանդները գունատվում են, ապա պատվում են քրտինքով։ Դրանից հետո հիվանդը կորցնում է գիտակցությունը։ Մաշկը մոխրա-գորշավուն, ճնշումը խիստ իջնում է, սրտի տոները դժվարությամբ են լսվում։ Պուլսը կարող է լինել ծայրահեղ սակավ կամ, ընդհակառակ, հաճախակի, բայց թելանման, հազիվ շոշափվող։ Մկանները խիստ թուլացած են, նյարդաբանական ռեֆլեքսները կամ բացակայում են կամ իջած են։ Բբերը լայնացած են և լուսային ռեակցիան բացակայում է։ Ուշաթափության տևողությունը մի քանի վայրկյանից մի քանի րոպե է, սովորաբար 1-2 վայրկյան։ Ուշաթափության գագաթնակետին, հատկապես դրա երկարատև ընթացքի դեպքում` ավելի քան 5ր, հնարավոր է ցնցումային նոպաների զարգացում, անմիզապահություն։

Բուժումը

• հիմնական հիվանդության բուժումը

• ուշաթափության չեզոքացումը։

Ուշաթափության ժամանակ հարկավոր է ապահովել արյան մաքսիմալ ներհոսք ուղեղ. հիվանդին պառկեցնել բարձրացված ոտքերով, կամ նստեցնել գլուխը թեքելով ծնկերի միջև։ Եթե հիվանդը պառկած է, գլուխը կողքի են թեքում, որպեզի լեզվի թեքումը կանխարգելել։ Բացի այդ, կիրառում են մի շարք դեղամիջոցներ անոթային տոնուսի ստիմուլյացիայի և զարկերակային ճնշման բարձրացման համար։

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ