Սրտանոթաբանություն
ԵՊԲՀ. Զարկերակային գերճնշում ունեցող մարդկանց շուրջ կեսը տեղյակ չէ դրա մասին
«Հերացի» վերլուծականը շարունակում է հրապարակումները` նվիրված առավել տարածված ոչ վարակիչ հիվանդություններին:
Այսօրվա նյութը վերաբերվում է զարկերակային գերճնշմանը:
Տարբերում են առաջնային (էսենցիալ) գերճնշում (գերճնշումային հիվանդություն), որը զարգանում է որպես ինքնուրույն քրոնիկ հիվանդություն, և երկրորդային (սիմպտոմատիկ) գերճնշում: Երկրորդային է համարվում ԶԳ-ը, որը հանդիսանում է այլ ախտաբանական գործընթացի կամ վիճակի հետևանք (օրինակ, երիկամների հիվանդությունների, ներզատական, նյարդային համակարգի հիվանդությունների հետևանք): 90-95% դեպքերում ախտորոշվում է առաջնային գերճնշում: Հիպերտոնիան ախտորոշվում է, երբ երկու տարբեր օրերի ընթացքում չափելու արդյունքում, սիստոլիկ զարկերակային ճնշման ցուցանիշները երկու օրն էլ եղել են ≥140 մմ սնդիկի սյուն և/կամ դիաստոլիկ արյան ճնշման ցուցանիշները երկու օրում էլ եղել են ≥90 մմ սնդիկի սյուն:
Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների, աշխարհում 30-79 տարեկան շուրջ 1.28 միլիարդ մարդ ունի այս հիվանդությունը: Դեռ ավելին, ըստ կանխատեսումների մինչև 2025 թվականը պացիենտների թիվը կարող է աճել մինչև 1,5 միլիարդ: Վերջին տարիներին նկատվում է զարկերակային գերճնշման տարածվածության արագ աճ՝ պայմանավորված ուրբանիզացիայով, բնակչության ծերացմամբ, հիվանդության զարգացմանը նպաստող ռիսկի գործոնների տարածվածության ավելացմամբ:
Մտահոգիչ է, որ ինչպես բազմաթիվ երկրներում, այնպես էլ Հայաստանում մարդկանցից շատերը՝ շուրջ 46%, տեղյակ չեն իրենց մոտ զարկերակային գերճնշման մասին: Պացիենտների ընդամենը 42% է ախտորոշված և ստանում է կանոնավոր բուժում, իսկ 20%-ի մոտ զարկերակային գերճնշումը չի կառավարվում:
Կարևոր է հիշել, որ զարկերակային գերճնշումն ընթանում է անախտանիշ, այդ պատճառով անհրաժեշտ է այն պարբերաբար չափել: Այդ նպատակով, դեռևս 2015 թվականից Հայաստանում իրականացվում է զարկերակային գերճնշման հայտնաբերմանն ուղղված զանգվածային քրինինգային ծրագիր, որի շրջանակներում մարդիկ կարող են այցելել իրեն սպասարկող ԱԱՊ հաստատություն և անցնել համապատասխան հետազոտություններ:
Համաձայն վիճակագրական տվյալների՝ 2022 թվականին զարկերակային գերճնշման հետևանքով մահացել է 333 մարդ, որն ավելի քան երկու անգամ քիչ է, քան 2015 թվականին՝ 700, սակայն վերոնշյալ տվյալներին պետք է մոտենալ որոշակի զգուշությամբ, քանի որ 2022 թվականին նախորդող երեք տարիների միջին ցուցանիշը կազմում է 1042 և նման կտրուկ անկումը կարող է պայմանավորված լինել այլ հանգամանքներով:
Կյանքում առաջին անգամ ախտորոշված արյան գերճնշումային հիվանդության դեպքերը 2022 թվականին կազմել են 26498, որը 6%-ով ավելին է, քան 2015 թվականին: Հարկ է նշել, որ հիվանդությունը հավասարապես ախտահարում է ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց:
Այն առավել տարածված է Արմավիրում՝ 2589.3 նոր դեպք 100.000 բնակչի հաշվով և Շիրակում՝ 2035.8 նոր դեպք 100.000 բնակչի հաշվով: Առավել քիչ է ախտորոշվում Սյունիքում՝ 638.2 նոր դեպք 100.000 բնակչի հաշվով և Երևանում՝ 759.2 նոր դեպք 100.000 բնակչի հաշվով:
Նոր ախտորոշված պացիենտների գերակշիռ մասը՝ 94%-ը, 40 և բարձր տարիքային խմբի են:
Գերճնշումային հիվանդություն ունեցող ընդհանուր գրանցված պացիենտների թիվը տարեվերջին կազմել է 150.542, որը որոշակի տարբերվում է դիսպանսերային հսկողության տակ գտնվող պացիենտների թվից, ինչը ևս մեկ անուղղակի ցուցիչ է, որ բազմաթիվ քաղաքացիներ դուրս են մնում առողջապահության համակարգի ուշադրությունից: Այսպես, 2022 թվականի տարեվերջին 15 տարեկան եվ բարձր տարիքի զարկերակային գերճնշում ունեցող պացիենտների թիվը եղել է 120054՝ 23%-ով ավելին քան 2015 թվականին:
Հաշվի առնելով հիվանդության տարածվածությունը և բարձր մահացությունը, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից սահմանվել է թիրախ՝ կրճատել տարածվածությունը 33%-ով մինչև 2030 թվականը:
Զարկերակային գերճնշումը խիստ բարձրացնում է սրտամկանի սուր ինֆարկտի, քրոնիկական սրտային անբավարարության, ուղեղի կաթվածի, քրոնիկական երիկամային անբավարարության, ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունների ռիսկը: Սրտամկանի ինֆարկտի կառավարելի ոիսկի գործոնների շարքում այն զիջում է միայն ծխելուն:
Հիվանդությանը նպաստող ռիսկի գործոնների շարքին են պատկանում. ժառանգական գործոնը, տարիքը, ծխելը, ավելցուկային քաշը և ճարպակալումը, ալկոհոլի չարաշահումը, ցածր ֆիզիկական ակտիվությունը, սննդակարգում հավելյալ քանակի աղի առկայությունը, շաքարային դիաբետը, սթրեսը, հոգեկան գերլարվածությունը և այլն:
Հիվանդության առաջնային կանխարգելումը ուղղված է վերոնշյալ ռիսկի գործոնների վերացմանը` չափավոր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն, քիչ աղ և խոլեստերին պարունակող սնունդ, վնասակար սովորություններից հրաժարվելը:
Չափազանց մեծ նշանակություն ունի զարկերակային գերճնշման վաղաժամ հայտնաբերումը, որը պետք է տեղի ունենա պարբերաբար սքրինինգային հետազոտությունների իրականացման, ինչպես նաև զարկերակային ճնշման ինքնուրույն կանոնավոր չափումների միջոցով:
Բուժման ժամանակ կարևոր է ոչ միայն զարկերակային ճնշման իջեցումը, այլ նաև հնարավոր բարդությունների ռիսկի նվազումը: ԳՀ-ն վերահսկումը պահանջում է հիվանդի կենսակերպի փոփոխություները, բժշկի հետ նրա համատեղ ջանքերը` ընդհանուր նպատակին հասնելու համար: Հիվանդության արդյունավետ վերահսկման շնորհիվ հնարավոր է դադարեցնել դրա զարգացումը և բարդությունների առաջացումը:
11.10.2023 Կարդացեք նաև
ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
-
«Արագիլ» հիմնադրամը ստեղծված է՝ օգնելու անպտղությամբ տառապող զույգերին. Կարինե Թոխունց
-
Ժողովրդական դեղամիջոցներ
-
Հղիություն. 4-րդ ամիս
-
Հղիություն. 7-րդ ամիս
-
Հղիություն. 6-րդ ամիս
-
Կոճապղպեղ նույնն է՝ իմբիր, Ginger եւ Zingiber Officinale
-
Ամուսնական առաջին գիշերը
-
Հղիություն. 2-րդ ամիս
- 4-7 ամսական երեխաների սնուցումը
-
Խնձորը` պզուկների դեմ. ազատվիր նրանցից 1 գիշերվա ընթացքում
-
Ընկերության մասին
-
Ինչպես ազատվել անցանկալի մազերից
-
Դդում
-
Պարզվում է ապագա երեխայի սեռը կախված է մայրիկի սնունդից
-
Հիվանդություն, որը փոխում է մեր կյանքը` կրծագեղձի քաղցկեղ
-
Կոճապղպեղ՝ նիհարելու համար (կոճապղպեղի թեյ)
-
Սեռական գրգռում
-
Արգանդի միոմա. նախանշանները, պատճառներն ու բուժումը
-
Հղիություն. 1-ին ամիս
-
Չիչխանի օգտակար հատկությունները
-
Երիցուկ դեղատնային - Ромашка аптечная - Matricaria chamomilla L.
-
Քարավուզ (նույն ինքը՝ նեխուր)
-
Հեշտոցային արտադրության պատճառները. մասնագետի անդրադարձը
-
Ինչպես ազատվել բերանի վատ հոտից`պարզ միջոց
-
Կրծքի ցավե՞ր ունեք. ինչ անել
-
Դիմակներ` մազերի համար
-
Ընդհանուր տեղեկություններ մարմնի համակարգերի մասին
- Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)
- Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն
-
Հիվանդություն, որի համար պետք չէ ամաչել (թութք)
-
Ընտրություն ըստ հորոսկոպի
-
Հղիությունը և նախապատրաստվելը դրան
-
Հղիություն. 9-րդ ամիս
-
Երբ գլխացավն ախտանիշ է: Հանճարեղ և օժտված մարդկանց հիվանդություն
- Շաքարային դիաբետի բուժման ժամանակակից մոտեցումները
-
Լեղաքարային հիվանդություն. բուժման մեթոդները
-
Սեռական թուլության առաջին նախանշանները. news.am
-
Հղիություն. 8-րդ ամիս
-
Ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (երկակի (դուպլեքս) անոթների)
- Ցերվիցիտի (էնդոցերվիցիտի) կլնիկաձևաբանական բնութագիրը (գրական ակնարկ)















Գիտական բժշկություն
Հիվանդություններ
Ավանդական բժշկություն
Առողջ ապրելակերպ
Կոսմետոլոգիա
Բժշկական իրավունք
Ալգորիթմեր, թեստեր
Թվեր, փաստեր, դեպքեր
Պատմական խրոնիկա
Աֆորիզմներ
Կարիերային սանդուղքով
Երեխա
Կին
Տղամարդ
Ռեյթինգային համակարգ