Վարիկոզ հիվանդություն. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ անոթային վիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար Վիրաբ Աղաբեկյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է վարիկոզ հիվանդությունը:

Վարիկոզ հիվանդությունը մակերեսային երակների լայնացումն է: Այն առավել արտահայտված է ստորին վերջույթների մակերեսային երակներում: Դա պայմանավորված է մարդու վերտիկալ դիրքով, որի պարագայում մարմնի հիմնական ծանրությունն ընկնում է ստորին վերջույթների վրա:

Արյան 90 տոկոսն անցնում է խորանիստ երակներով և միայն 10 տոկոսն է հոսում մակերեսային երակներով: Խորանիստ երակների լայնացումը վարիկոզ հիվանդություն չի համարվում, այն պարզապես անվանում են խորանիստ երակների լայնացում:

Որո՞նք են նպաստող գործոնները և պատճառները:

Նպաստող գործոններն են՝ ժառանգական նախատրամադրվածությունը, հորմոնալ շեղումները, կանանց մոտ` հղիությունները և ծննդաբերությունները: Պատճառներից է նաև երկար ժամանակ կանգնած մնալը. ժամանակի ընթացքում առաջանում է երակների փականային անբավարարություն, որի պատճառով էլ զարգանում է վարիկոզ հիվանդություն:

Ինչպե՞ս է զարգանում վարիկոզ հիվանդությունը և ի՞նչ է փականային անբավարարությունը:

Եթե զարկերակներով արյունը սրտից հոսում է դեպի վերջույթներ, երակների դեպքում հակառակ գործընթացն է իրականանում՝ վերջույթներից արյունը մղվում է դեպի սիրտ: Երակներում կան հատուկ փականներ, և երբ արյունն առաջ է մղվում, փականը փակվում է, որպեսզի այն նորից հետ չհոսի: Իսկ եթե առկա է փականային անբավարարություն, առաջանում է հետհոսք, և արյան մի մասն է միայն հոսում դեպի սիրտ, մյուս մասը հետ է գնում վերջույթներ` առաջացնելով երակային կանգ: Երկար ժամանակ ոտքի վրա մնալու կամ այլ պատճառների (հղիություն, ավելորդ քաշ և այլն) արդյունքում այդ կանգն ավելի է արտահայտվում:

Մակերեսային և խորանիստ երակներն ունեն կապող անոթներ, որոնք կոչվում են կոմունիկանտ կամ պերֆորանտ անոթներ: Եթե կա փականային անբավարարություն, ուրեմն կա նաև անբավարարություն պերֆորանտ անոթներում, որի պատճառով խորանիստ երակներից նույնպես լրացուցիչ արյուն է հոսում դեպի մակերեսային երակներ: Բայց անոթն ունի որոշակի տրամագիծ և տարողություն, և միայն սահմանափակ քանակի արյուն կարող է տեղավորել իր մեջ, ուստի արյան քանակի ավելցուկը մեխանիկորեն լայնացնում է անոթը ՝ այդքան արյունն իր մեջ տեղավորելու համար: Այդպես առաջանում է մակերեսային երակների վարիկոզ լայնացում:

Վարիկոզ հիվանդությունն ի՞նչ հաճախականությամբ է արտահայտվում կանանց և տղամարդկանց մոտ:

Կանանց մոտ վարիկոզն ավելի հաճախ է հանդիպում, քան տղամարդկանց մոտ, որովհետև կանանց մոտ փականներն ավելի թույլ են, գենետիկորեն նախատրամադրող և նպաստող գործոններն` ավելի շատ (հղիությունները, ծննդաբերությունները, դաշտանային ցիկլերի ժամանակ կոնքի խոռոչի անոթներում` կանգը, որն ընդհանուր երակային համակարգի կանգ է առաջացնում):

Որո՞նք են վարիկոզ հիվանդության ախտանշաններն ու բարդությունները:

Վարիկոզ հիվանդության ժամանակ երևում են լայնացած երակները, հիվանդը գանգատվում է ծանրության զգացումից` հատկապես երեկոյան ժամերին, շուտ հոգնածությունից, ցավերից, երբեմն մկանների ջղաձիգ կծկումներից՝ հիմնականում ձկնամկանի շրջանում, կարող են առաջանալ նաև այտուցներ, մաշկի տեղային փոփոխություններ՝ պիգմենտացիա, էկզեմայի երևույթներ, քոր:  Հետագայում կարող են լայնացած երակները բորբոքվել` առաջացնելով թրոմբոֆլեբիտ, ի հայտ գալ տրոֆիկ խոցեր` հիմնականում այն հատվածներում, որտեղ կան պերֆորանտ երակներ (ավելի հաճախ` միջային կոճերի շրջանում):

Ի՞նչ բուժում է առաջարկվում:

Բուժումը կոնսերվատիվ է և վիրաբուժական:

Կոնսերվատիվ բուժման ժամանակ հիվանդին խորհուրդ է տրվում հագնել էլաստիկ սեղմող գուլպաներ, իսկ դեղորայքային բուժման շրջանակում նշանակվում են հակամակարդիչներ, վենոտոնիկ դեղեր: Եթե հիվանդությունը խիստ արտահայտված է, շատ են գանգատները և առկա է բարդությունների վտանգ, կամ արդեն առաջացել են բարդություններ, առաջարկվում է վիրահատական միջամտություն:

Եթե երակների տրամագիծը շատ լայնացած չէ, կատարվում է սկլերոթերապիա, այսինքն, ներերակային ներարկումով փակվում են ախտահարված երակները:

Կիրառվում են վիրահատական տարբեր մեթոդներ՝ բաց վիրահատություն (վենէկտոմիա, ֆլեբէկտոմիա), փակ վիրահատություն (երակների էնդովենոզ լազերային կոագուլացիա, ռադիոալիքային աբլացիաներ, հատուկ սոսինձներով սոսնձային աբլացիաներ և այլն):

Որքանո՞վ է հավանական հիվանդության կրկնությունը:

Կրկնության հավանականություն, իհարկե, կա, բայց դա կախված է հետագայում հիվանդի կյանքի պայմաններից: Եթե նպաստող գործոնները չեն վերանում, հիվանդը չի փոխում իր կյանքի պայմանները, շարունակում է երկար ժամանակ կանգնած մնալ, պահպանել բարձր քաշը, ապա որոշ տոկոսով հիվանդությունը կարող է կրկնվել: Բացի այդ, այն պատճառները, որոնք հիվանդից կախված չեն, ևս կարող են նպաստել կրկնությանը, որովհետև գենետիկ նախատրամադրության գործոնը պահպանվում է,  այն չի կարող վերանալ:

Վիրահատությունը լուծում է հիմնական խնդիրները, հանում է վերտիկալ և հորիզոնական ռեֆլյուքսները, կանխում է վարիկոզի հետ կապված հետագա բարդությունները (էկզեմաներ, տրոֆիկ խոցեր), լավացնում է հիվանդի կյանքի որակը, և հիվանդության կրկնությունն այնքան էլ վտանգավոր չէ:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ