Հելիկոբակտեր պիլորի (Helicobacter pylori). հարցազրույց գաստրոէնտերոլոգ Մարգարիտա Մարգարյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ վարակ է հելիկոբակտեր պիլորին:

Հելիկոբակտեր պիլորին գրամ բացասական միկրոբ է, ունի պարույրաձև տեսք և ապրում է ստամոքսաելքի շրջանում։

H. pylori-ն համարվում է աշխարհի ամենատարածված վարակը և առավել հաճախ հանդիպում է զարգացող երկրներում։

Հելիկոբակտեր պիլորին առաջին անգամ հետազոտել են Ավստրալացի գիտնականներ Ռոբին Ուորենը և Բարրի Մարշալը, ինչի համար նրանք 2005 թվականին արժանացել են Նոբելյան մրցանակի:

Ի՞նչ ախտաբանական վիճակներ են առաջանում հելիկոբակտերի առկայության դեպքում:

Այս մանրէն որոշ գործոնների առկայության պայմաններում կարող է առաջացնել ստամոքսի բորբոքում (գաստրիտ) և նպաստել ավելի լուրջ հիվանդությունների առաջացման: 95-98 % դեպքերում այն նպաստում է ստամոքսի և 12- մատնյա աղու խոցի առաջացմանը՝ ընդհուպ մինչև քաղցկեղի զարգացում։

Ինչպես գիտենք, մարդու ստամոքսն արտադրում է աղաթթու, և այդ թթվային միջավայրի ազդեցությամբ հայտնի մանրէների մեծ մասն արագ ոչնչանում է: Սակայն դա չի վերաբերում հելիկոբակտերին, որի համար հենց այդ միջավայրն է գերադասելի:

Helicobacter pylori-ն, հայտնվելով ստամոքսում, սկսում է արտազատել ուրեազա ֆերմենտը, որը գրգռում է ստամոքսի լորձաթաղանթը: Վերջինս՝ պաշտպանվելու համար, ավելացնում է աղաթթվի և պեպսինի արտադրությունը, արդյունքում հելիկոբակտերն իրեն զգում է, ինչպես ձուկը ջրում:

Ինչպե՞ս է փոխանցվում Helicobacter pylori-ն:

Հելիկոբակտերը փոխանցվում է ֆեկալ-օրալ ճանապարհով. օրինակ՝ համբուրվելիս, աղտոտված սննդի օգտագործման արդյունքում, վարակված մարդու հետ նույն սննդամթերքից, նույն խոհանոցային պարագաներից և սպասքից օգտվելիս, ջրի միջոցով։

Ի՞նչ ախտանշաններով է արտահայտվում:

Շատ հաճախ կարող է ընթանալ անախտանիշ և հայտնաբերվել պատահական հետազոտության ժամանակ:

Սակայն կարող է նաև դրսևորվել հետևյալ գանգատներով.

• փքվածության կամ տհաճ զգացողություն էպիգաստրալ շրջանում, որը շատ հաճախ կարող է միակ գանգատը լինել,
• հաճախակի գխտոց, բերանում թթվության կամ դառնության զգացում,
• սրտխառնոց, փսխում, այրոցի զգացում` կրծոսկրի հետևում,
• էպիգաստրալ շրջանում` ցավեր:

Ինչպե՞ս ախորոշել:

Ախտորոշման նպատակով իրականացվում են հետևյալ թեստերը և հետազոտությունները.

Արյան թեստ. արյան նմուշի լաբորատոր հետազոտությունը կարող է հայտնաբերել H. pylori վարակի նախկին կամ ներկա առկայության մասին վկայող տվյալներ (հակամարմիններ):

Շնչական թեստ. արտաշնչած օդի մեջ հայտնաբերվում է ակտիվ H. pylori վարակի առկայության վկայություն: Այս թեստի արդյունքները կարող են շեղվել, եթե օգտագործվում են ստամոքսի թթվայնությունը նվազեցնող դեղեր կամ հակաբիոտիկներ:

Կղանքի հետազոտություն. կղանքի նմուշի մեջ որոշվում է H. pylori մանրէի հետ կապված օտարածին սպիտակուցների՝ հակածինների (անտիգեն) առկայությունը: Ճշգրիտ տվյալներ ստանալու համար խորհուրդ է տրվում կղանքի թեստ անցկացնել ստամոքսի թթվայնությունը նվազեցնող դեղերի օգտագործումը դադարեցնելուց առնվազն երկու շաբաթ հետո:

Էնդոսկոպիկ թեստ. գաստրոսկոպիայի միջոցով ստամոքսի լորձաթաղանթից վերցվում է փոքր կտոր, որի մեջ ստուգվում է H. pylori մանրէի կամ դրա հակածնի առկայությունը:

Ի՞նչ սկզբունքներ և մոտեցումներ է ներառում հելիկոբակտեր պիլորիի բուժումը:

Բուժումն անցկացվում է համակցված: Քանի որ այդ վարակի դեպքում առկա է գաստրիտ, էրոզիա կամ խոց, բուժումը նշանակվում է և՛ վարակի, և՛ զարգացած ախտաբանության դեմ: Իրականացվում է հելիկոբակտեր պիլորի  վարակիէռադիկացիա. նշանակվում է անտիբիոտիկոթերապիա` եռաբաղադրիչ կամ քառաբաղադրիչ սխեմայով, նշանակվում են նաև պրոտոնային պոմպի հակապաշարիչներ, բիսմուտի պատրաստուկներ:

Բուժման տևողությունը 14 oր է: Բուժման ավարտից 4 շաբաթ անց անհրաժեշտ է կատարել H. pylori ստուգման թեստ:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ