Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն

Փորափքանք: Պատճառը և բուժումը

Փորափքանք: Պատճառը և բուժումը

Փորի փքվածությունը (մեթեորիզմ) առաջանում է աղիներում գազերի կուտակման հետևանքով: Այս գործընթացը մշտապես տեղի է ունենում սննդի մարսման ընթացքում և դա նորմալ է, դա նշանակում է, որ փքվածության մասին խոսքը գնում է միայն այն ժամանակ, երբ գազերն սկսում են չափից շատ կուտակվել:

 

Որո՞նք են փքվածության առաջացման պատճառները:

Փորափքանքը հաճախ աղեստամոքսային տրակտի հիվանդությունների ախտանիշ է, հետևաբար,  խիստ արտահայտված փորափքանքի ժամանակ պետք է  բժշկի դիմել:

Սակայն փորափքանքի պատճառ կարող են լինել որոշ սննդատեսակներ: Այն առաջացնող սննդի թվին են պատկանում լոբազգիները, սև հացը, կարտոֆիլը, կաղամբը, բողկը, հացաբուլկեղենն ու գազավորված ըմպելիքները:

Երբեմն հիվանդության պատճառ կարող է լինել որոշ սննդանյութերի վատ ներծծումը: Դա առաջանում է աղիներում որոշակի ֆերմենտների անբավարարության հետևանքով: Փքվածության լուրջ պատճառների թվին պետք է դասել աղիները ճնշող ուռուցքները, երակի լայնացումները, վարակները, որոնք վատացնում են աղեստամոքսային տրակտի աշխատանքը:

 

Երբեմն աղիներում գազերն առաջանում են ստամոքսահյութի մեջ աղաթթուն նվազեցնող դեղամիջոցների (այրոցի դեպքում) օգտագործման, կամ սննդի  հետ օդի կլանման հետևանքով:

 

Որոնք են փորափքանքի ախտանշանները

Փորափքանքի դեպքում մարդը ստամոքսում ծանրություն է զգում, թույլ ցավեր, լինում են նաև ուժեղ ցավեր՝ գազային կոլիկներ: Երբեմն փորափքության նշաններին ավելանում են սրտխառնոցը, այրոցը, փորկապությունը, փորլուծությունը և աժորժակի կորուստը: Նման դեպքերում պետք է բուժել ոչ թե հետևանքը, այլ այն առաջացնող հիվանդությունները՝ նևրոզներ, փորկապություն, հաստ աղու քրոնիկ բորբոքում, պերիտոնիտ և այլն:


Նորածինների մոտ փորափքությունն արտահայտվում է կոլիկներով կամ հաստ աղիքում ցավերով: Եթե երեխան ուտելուց անմիջապես հետո սկսում է անհանգստանալ, ոտքերը սեղմում է փորիկին, կարմրում է ու ճչում, ապա խոսքը գնում է փորափքության մասին: Ամենից հաճախ նորածինների մոտ գազերի  չափից ավելի կուտակումը կախված է դեռևս չհասունացած աղիքային համակարգի կամ երեխայի՝ ժամկետից շուտ ծնվելու հետ:


Հղիության ժամանակ փորափքությունը կախված է արգանդի կողմից աղիների ճնշման և հորմոնների ազդեցությամբ աղիների աշխատանքի վատացման հետ: Հղիության ընթացքում փորափքությունը հաճախ  ուղեկցվում է փորկապությամբ:

 

Ինչպես բուժել փորափքությունը

 

Դեղորայքային բուժում

Փորափքության ժամանակ փորացավերի դեմ օգտագործում են սպազմալիտիկներ, ինչպես, օրինակ, Նո-շպան: Փորափքության ժամանակ գազագոյացումն ու փքվածությունը նվազեցվում են Սմեկտայի կամ Ակտիվացված ածուխի ընդունմամբ: Եթե փորափքությունն արտահայտվում է աղիքային վարակից հետո, ապա կօգնի Լինեքսի, Խիլակ-ֆորտեի կամ Ացիլակտի ընդունումը: Սակայն համարվում է, որ փորափքության այնպիսի միջոցները, ինչպիսիք են Ակտիվացված ածուխն ու Ալմագելը (պարունակում է ալյումին և մագնիում), աղիներից կլանում են նաև այլ օգտակար նյութեր: Հետևաբար նրանց ազդեցությունը կարող է այնքան էլ օգտակար չլինել:

Փորափքությունը բուժող դեղամիջոցները լինում են մի քանի տեսակի՝

 

  • գազերի արտադրմանը խանգարող միջոցներ (Էսպումիզան, Դիսֆլատիլ, Պեպսան-Պ)
  • գազերի արտամղումն ուժեղացնող միջոցներ (Մոտիլիում, Ցերուկալ)
  • բուսական հիմքով միջոցներ (Պլանտեքս, հարմար է երեխաների համար, սամիթի սերմեր)

 

Բուժում տնային պայմաններում

Նախ և առաջ փորափքության բուժման դեպքում պետք է սննդակարգից բացառել այն առաջացնող սննդատեսակները: Փորափքության ժամանակ սննդակարգը պետք է ընդգրկի կաթնամթերք, հնդկաձավարի շիլա, բազուկ, գազար: Պետք է սահմանափակել քաղցր մրգերի և տապակած մսի օգտագործումը:


Փորափքության բացառման գրավականը հավասարակշռված սնունդն է: Ցանկացած սննդակարգ կամ անկանոն սնունդ խախտում է մարսողության օրգանների աշխատանքը: Սնունդը պետք է լավ ծամել և ուտելու ընթացքում չշտապել:


Փորափքոթյան բուժման կարևոր պայման է շարժողական ակտիվությունը: Երկարատև նստելու ընթացքում գազարտադրումը նվազեցնելու համար բավական է վեր կենալ, քայլել և հնարավորություն տալ աղիներին աշխատել:


Փորաթքության բուժման համար կարելի է օգտագործել նաև ժողովրդական միջոցներ: Առավել հայտնի միջոցներից են կատվախոտի արմատների, սամիթի և նանայի թեյը:


Եթե գազարտադրման հետ միաժամանակ նկատվում է սրտի զարկերի արագացում, կարելի է օգտագործել նաև պղպեղադաղձի թե յ(перечная мята): Այն խորհուրդ է տրվում օգտագործել օրվա ընթացքում` մինչև ինքնազգացողության լավանալը:

 

Եթե փորափքության ժամանակ անհանգստացնում են ջղակծկումներն ու կոլիկները, վերցնել մի պտղունց դեղատնային երիցուկ և վրան ավելացնել երեք բաժակ եռացրած ջուր, թրմել 30-40 րոպե, հետո քամել: Օրվա ընթացքում այն ընդունել կես-կես բաժակ: Թուրմը պետք է խմել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն անցել տհաճ զգացողություններն աղիներում:  


Ախորժակի կորստի և աղիներում գազերի կուտակման դեպքում լավ օգնում է չորացրած կոճապղպեղը: Այն պետք է մանրացնել և դարձնել փոշի, ընդունել թեյի գդալի ծայրով` 1/3 բաժակ ջրով, օրական 2-4 անգամ, ուտելուց 15 րոպե հետո:


Ծծկեր երեխաների համար օգտակար է սամիթի ջուրը` գազերի արտամղման և աղիներում ցավերը հանգստացնելու համար: Սամիթի թեյի պատրաստման համար պետք է մեկ ճաշի գդալ մանրացրած կանաչ մասսային ավելացնել մեկուկես բաժակ եռացրած ջուր, ապա սառեցնել և խմեցնել ուտելուց հետո:


Փորափքությունը, քրոնիկ փորկապությունն ու կոլիտը կարելի է բուժել սպանաղի տերևներով: Դա հատկապես օգտակար է երեխաներին և տարեցներին:

 

Կարելի է օգտագործել սովորական չամանի սերմերը: Երեխաների համար՝ մեկ թեյի գդալ սերմերին ավելացնել մեկ բաժակ եռացրած ջուր, եռացնել մեկ-երկու րոպե, հետո թրմել 30  րոպե, օգտագործելուց առաջ քամել և խմել մի քիչ մեղրի հետ` ¼ բաժակ, օրական  3 անգամ, ուտելուց  15-20 րոպե առաջ: Մեծահասակների համար՝ ճաշի գդալ սերմերին ավելացնել մեկ բաժակ եռացրած ջուր:

Աշխատեք քիչ օգտագործել այն ուտելիքները, որոնք գազերի կուտակում են առաջացնում: Դրանց թվին են պատկանում.

 

  • լոբազգիները,
  • կաղամբի տարբեր տեսակներ՝ բրոկկոլի, սպիտակ կաղամբ, բրյուսելյան կաղամբ, սոխ, արտիճուկ,
  • տանձ, խնձոր, դեղձ,
  • հատիկավոր սնունդ, ցորեն, թեփ,
  • ոչ ալկոհոլային և մրգային խմիչքներ,
  • կաթ և կաթնային այնպիսի մթերքներ, ինչպիսիք են, օրինակ, պաղպաղակը, պանիրը,
  • լակտոզա պարունակող սնունդ՝ հաց, ընդեղեն։

 

Խմեք ինչքան հնարավոր է շատ ջուր, արգանակներ, մի´ օգտագործեք գազավորված հյութեր, գարեջուր, սոդայաջուր, դրանք ուժեղացնում են աղիներում խմորման գործընթացները: Փորձեք խմիչքից դուրս հանել գազը, օրինակ շշից լցրեք բաժակի մեջ:


Սովորեք ուտել դանդաղ և լավ ծամել սնունդը, դա կնվազեցնի օդի կլանումը:


Հրաժարվեք մաստակից, ծխելուց և կոշտ քաղցրավենիքից:


Այցելեք ատամնաբույժի (հատկապես, եթե արհեստական ատամներ ունեք), որպեսզի ստուգեք բերանի խոռոչի վիճակը:

 

Տնային պայմաններում բուժում

«Հաշտվեք» ոլոռի հետ:

Լոբազգիները համարվում են «երաժշտական» սնունդ, քանի որ պարունակում են ռաֆինոզային ածխաջուր: Թեև զարմանալի է, սակայն ոչ բոլորի բարակ աղիներում կան դրանք մարսելու համար անհրաժեշտ ֆերմենտները: Շոգեհարված աշխաջուրը թափանցում է հաստ աղի, որտեղ նրա վրա «հարձակվում» են գազաբեր մանրէները: Նույնն բանն է տեղի ունենում կաղամբ, ծնեբեկ և հատիկավոր այլ ուտելիքներ օգտագործելիս, թեև ռաֆինոզային ածխաջուրը վերջիններում ավելի քիչ է:

 

Այնուամենայնիվ, լոբազգիները մեր թշնամիները չեն, նրանք հարուստ են խոլեսթերինի մակարդակն իջեցնող բջջանյութով, ոսկրերն ամրացնող կալցիումով, հետևաբար, նրանք մեզ պաշտպանում են սրտային հիվանդություներից, կոտրվածքներից և, նույնիսկ, հաստ աղու քաղցկեղից: Բացի այդ, նրանք հարուստ են սպիտակուցով և աղքատ`  ճարպերից, այսինքն, ըստ էության համարվում են առողջ սնունդ, կարևոր է ճիշտ կիրառելը:


Ընտրեք ձեզ համար լավագույն լոբաղգիներ, քանի որ, ինչպես ասում է Միլֆորդցի գաստրոէնտերոլոգ Յուջին Օլիվերին, դրանք իրար նման են, սակայն իրականում խիստ տարբեր: Լոբազգիների նկատմամբ տարբեր մարդիկ տարբեր դրսևորում ունեն: Ցանկացած մարդու մոտ լոբազգու մի տեսակից ավելի շատ է գազ արտադրվում, քան մյուսներից: Այն, ինչը մեկի մոտ նպաստում է գազարտադրմանը, մյուսի մոտ նվազեցնում է այն: Պետք է փորձել բոլորը և յուրաքանչյուրն իր համար գտնի լավագույն տարբերակը:

 

Փոխե´ք  ջուրը: Պատրաստելուց առաջ հնդկաձավարի, լոբու և ոլոռի չոր սերմերը պետք է նախօրոք գիշերը թրջել: Չի կարելի եփել նեւյն ջրով, որում թրջել են: Ջուրը թափել, ողողել հատիկները և պատրաստել թարմ ջրով: Օլիվերին պնդում է, որ այդ դեպքում փորափքության ռիսկը կնվազի: Կիսաեփ լոբազգիներն ավելի շատ գազ են առաջացնում, -ավելացնում է Օլիվերին, և խորհուրդ է տալիս ձեռք բերել արագ եփման սարք: Եթե սովորական կաթսայում լոբազգիները պետք է եփել չորս ժամ, ապա ճնշման տակ նրանք եփվում են շատ ավելի արագ: Լոբու համար լավագույն ռեժիմը կես ժամն է:

 

«Պահածոյացված լոբազգիներն արագ են պատրաստվում: Միայն պետք է սկզբում թափել պուլիկի ջուրը և հատիկները լվանալ հոսող ջրի տակ: Փորափքության ռիսկը, բնականաբար, կնվազի», - բացատրում է Օլիվիերին:


Այս նպատակի համար օգտագործում են կարբոլեն՝ ակտիվացված ածուխ, դիմետիկոն, սաբսիմպլեքս, ցեոլատ, բակտիսուբտիլ, պոլիորեպան և այլն:

 

Փորափքության բուժում տնային պայմաններում

Բջջանյութն ընդդեմ գազերի

Պարզ է, որ բջջանյութով հարուստ ցանկացած սնունդ գազ առաջացնող ածխաջրերի աղբյուր է: Սակայն միաժամանակ դրանք կանխում են փորկապությունը, ստամոքսի և աղիների քաղցկեղի  որոշ տեսակներ և մի շարք այլ խանգարումներ, հետևաբար պետք չէ հրաժարվել բջջանյութից: Մասնագետների կարծիքով մեզ օրական անհրաժեշտ է 25-35 գ բջջանյութ։ Այս չափաբաժինն ապահովելու համար օրը սկսել շիլայով (միայն ոչ բրնձի), կամ թեփի փաթիլներով և մինչև երեկո մոտ հինգ անգամ միրգ կամ բանջարեղեն ուտել, անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել հատուկ սննդային հավելումներ:

 

Օգտվեք հետևյալ խորհուրդներից՝

Բանջարեղենին վարժվեք աստիճանաբար: «Բոլոր նրանց, ովքեր ուզում են ավելացնել բջջանյութի քանակն օրգանիզմում, դա անել աստիճանաբար», -խորհուրդ է տալիս Օլիվիերին: Լավագույն տարբերակն է մեկ շաբաթվա ընթացքում վարժվել բանջարեղենի կամ մրգի օրական մեկ չափաբաժնին, մինչև օգտակարության նվազագույն մակարդակին հասնելը՝ օրական հինգ անգամին:

«Նույն կերպ վարվել թեփի հետ (отруби): Բջջանյութի ընդունվող քանակն ավելացնելու այս մեթոդն ընտրելու դեպքում հարկավոր է դա անել աստիճանաբար` սկսելով փոքր չափաբաժնից, որպեսզի աղեստամոքսային համակարգը հասցնի վարժվել», -խորհուրդ է տալիս Ֆիլադելֆիայի՝ Ալլեգանի առողջապահության համալսարանի գաստրոէնտերոլոգ Հարրիս Ռ. Կլիրֆիլդը: Նա խորհուրդ է տալիս օրական սննդին ավելացնել մեկ-երկու ճաշի գդալ թեփ, մեկ շաբաթ անց չափաբաժինն ավելացնել ևս մեկ-երկու գդալով:  Աստիճանաբար հատիկավոր սննդով դուրս մղեք հացաբուլկեղենը, մինչև վերջնականապես կանցնեք թեփի,-խորհուրդ է տալիս Կլիրֆիլդը:

 

«Ակտիվացված ածուխն արմատական միջոց է: Եթե փորափքության դեմ թվարկված միջոցները չեն օգնում, ապա մնում է ձեռք բերել ակտիվացված ածուխ: Ընդունեք ամեն ուտելուց հետո մեկ-երկու հաբ, և աղիներում գազերն այլևս շատ չեն կուտակվի», - խորհուրդ է տալիս Կլիրֆիլդը: «Սա անվնաս միջոց է, միայն կմգանա կղանքի գույնը»,- ավելացնում է նա:

 

 

Սկզբնաղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Լյարդի ցիռոզ. armeniamedicalcenter.am
Լյարդի ցիռոզ. armeniamedicalcenter.am

Լյարդի ցիռոզը լյարդի տարբեր քրոնիկ հիվանդությունների վերջնական փուլն է: Այն ախտորոշվում է, երբ լյարդի բջիջներում (հեպատոցիտներ) փոփոխությունները դառնում են անվերադարձ:  Լյարդի բջիջները քայքայվում են...

Էնդոսկոպիա. հարցազրույց Անդրանիկ Ղազարյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Էնդոսկոպիա. հարցազրույց Անդրանիկ Ղազարյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է հետազոտում էնդոսկոպիան:

Էնդոսկոպիան հետազոտության եղանակ է, որ օգնությամբ հետազոտում են ամբողջ մարսողական համակարգը...

Ախտորոշում
Վտանգավո՞ր է զկռտոցը, ինչպե՞ս վերացնել. nairimed.com
Վտանգավո՞ր է զկռտոցը, ինչպե՞ս վերացնել. nairimed.com

Դարեր շարունակ մարդկանց հետաքրքրել է զկռտոցի պատճառը, նրանք փորձել են բացատրություններ տալ, ոմանք` խելամիտ, ոմանք՝ հորինված...

Որդանման ելուն (ապենդիքս). ավելո՞րդ, թե՞ կարևոր օրգան. nairimed.com
Որդանման ելուն (ապենդիքս). ավելո՞րդ, թե՞ կարևոր օրգան. nairimed.com

Որդանման ելունը կույր աղու թերաճած ելունն է, որն իր ձևով որդ է հիշեցնում: Մինչև վերջերս այն համարվում էր մարդու օրգանիզմի ավելորդ մաս, որից միայն տհաճություններ կարելի էր սպասել։ Հենց այդ պատճառով տարբեր...

Վիրաբուժություն
Լյարդի ցիռոզ. armeniamedicalcenter.am
Լյարդի ցիռոզ. armeniamedicalcenter.am

Լյարդի ցիռոզը (cirhosis hepatis) քրոնիկ կլինիկաախտաբանական ախտահարում է, որը զարգանում է լյարդի պարենխիմայում ինտերստիցիալ տիպի մատրիքսի շարունակական կուտակման հետևանքով: Ցիռոզը համարվում է...

Աղիների միկրոբիոմը և նրա ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. հարցազրույց գաստրոէնտերոլոգ Մարգարիտա Մարգարյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Աղիների միկրոբիոմը և նրա ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. հարցազրույց գաստրոէնտերոլոգ Մարգարիտա Մարգարյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է աղիների միկրոբիոմը:

Աղիների միկրոֆլորան բազմաբաղադրիչ էկոհամակարգ է: Աղիներում ապրում են 500-ից ավելի միկրոօրգանիզմներ...

Helicobacter pylori (պիլորուսի հելիկոբակտեր). armeniamedicalcenter.am
Helicobacter pylori (պիլորուսի հելիկոբակտեր). armeniamedicalcenter.am

Պիլորուսի (փական կամ սեղմակ ստամոքսի և տասնեկումատյնա աղու միջև) հելիկոբակտերը (ՊՀ) մանրէ է, որը վարակում է ստամոքսի և 12-մատնյա աղու տարբեր հատվածները, առաջացնում գաստրիտ, խոց, քաղցկեղ...

Ստամոքս-աղիքային համակարգի վերին հատվածների ստենտավորում. armeniamedicalcenter.am
Ստամոքս-աղիքային համակարգի վերին հատվածների ստենտավորում. armeniamedicalcenter.am

Ստամոքս-աղիքային համակարգի (ՍԱՀ) վերին հատվածների որոշ հիվանդություններ առաջացնում են տարեր հատվածների լուսանցքի նեղացում, կամ լրիվ անանցանելիություն, որը սննդի ընդունումը և մարսումը դարձնում են անհնար...

Բուժում
Ինչպե՞ս ազատվել այրոցից. nairimed.com
Ինչպե՞ս ազատվել այրոցից. nairimed.com

Եթե երբևիցե առատ, սուր կամ չափազանց ճարպոտ սննդի ընդունումից հետո կրծքավանդակում այրվող կրակ եք զգացել, ապա, հավանաբար, ծանոթ եք այրոցի հետ։ Միլիոնավոր մարդիկ տառապում են այդ տհաճ երևույթից...

Գրգռված աղու համախտանիշ. nairimed.com
Գրգռված աղու համախտանիշ. nairimed.com

Գրգռված աղու համախտանիշն ախտանիշների խումբ է, որը կապված է հաստ աղու գործառույթների խանգարումների հետ՝ ներառյալ տարբեր աստիճանի արտահայտվածության որովայնային ցավեր, փորկապություն...

Ինչպե՞ս չբուժել այրոցը. nairimed.com
Ինչպե՞ս չբուժել այրոցը. nairimed.com

Դեղատներում ներկայացված են բազմաթիվ «անտացիդ» (լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է հակաթթվային) պատրաստուկներ, որոնք ալյումին են պարունակում։ Դեղերի կոնկրետ անվանումներ չեն նշվի...

Թքագեղձերի դերի, կարևորության և ախտաբանության մասին մանրամասնում է բժիշկ Արամ Բադալյանը. nairimed.com
Թքագեղձերի դերի, կարևորության և ախտաբանության մասին մանրամասնում է բժիշկ Արամ Բադալյանը. nairimed.com

Չարորակ գոյացությունները շարունակում են մնալ 21-րդ դարի լրջագույն մարտահրավերը։ Քչերը գիտեն, որ բերանի խոռոչում և մարսողական համակարգում կարևոր գործառույթ կատարող ու մեր կողմից քիչ ուշադրության...

Ներզատաբանություն
Լեղապարկի հեռացումը փրկություն է մի շարք բարդություններից. «Արթմեդ» ԲՎԿ
Լեղապարկի հեռացումը փրկություն է մի շարք բարդություններից. «Արթմեդ» ԲՎԿ

Լեղապարկը օրգանիզմում օժանդակ դերակատարություն ունի։ Այնտեղ կուտակվում է լեղի, որը օգնում է օրգանիզմին յուրացնել ճարպոտ սնունդը։ Բայց այս օրգանում կարող են նաև առաջանալ քարեր։ Ցավոք սրտի միակ բուժումը...

Վիրաբուժություն
Գաստրոէզոֆագյալ ռեֆլուքս. armeniamedicalcenter.am
Գաստրոէզոֆագյալ ռեֆլուքս. armeniamedicalcenter.am

Գաստրոէզոֆագյալ ռեֆլյուքսը հիվանդություն է, որը բնորոշվում է ստամոքսի պարունակության վերհոսքով դեպի ստամոքս և բերանի խոռոչն իրար կապող կերակրափող: Սննդի անցումը ստամոքսով կարգավորվում է հատուկ...

Փորկապությունը հղիության ժամանակ. morevmankan.am
Փորկապությունը հղիության ժամանակ. morevmankan.am

Փորկապությունը հիմնականում դիտվում է հղիության երկրորդ եռամսյակում, երբ պտուղը չափերով մեծանում է:  Բայց երբեմն լինում է և առաջին եռամսյակի առաջին շաբաթից...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ