Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վարակաբանություն

Լեյշմանիոզներ` մոռացված հիվանդություններ

Լեյշմանիոզներ` մոռացված հիվանդություններ

Առաջին անգամ «մոռացված, արհամարհված հիվանդություններ» (neglected diseases) տերմինն օգտագործվել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) կողմից` 2001թ., ինֆեկցիոն և մակաբուծային բնույթի մի խումբ հիվանդությունների նկատմամբ, որոնք առավել տարածված են շոգ երկրներում և որոնց նկատմամբ չի սահմանվում պատշաճ հսկողություն:

 

Այդ հիվանդությունների խմբին են պատկանում նաև լեյշմանիոզները: 

 

Դրանք տարափոխիկ հիվանդությունների խումբ են, որոնց հարուցիչները լեյշմանիա ցեղին պատկանող նախաէակներ են: Լեյշմանիոզների փոխանցողներ են Phlebotomus ցեղին պատկանող մլակները: Վարակի աղբյուր են դառնում տարբեր կենդանիներ, իսկ որոշ ձևերի ժամանակ` մարդը:

 

ԱՀԿ-ի տվյալների համաձայն, լեյշմանիոզը 88 երկրների համար համարվում է էնդեմիկ հիվանդություն: Վարակման վտանգի տակ է գրեթե 350 մլն մարդ [1] : Աշխարհում լեյշմանիաներով վարակված է շուրջ 14 մլն մարդ, իսկ յուրաքանչյուր տարի արձանագրվում է հիվանդության 2 մլն նոր դեպք: 

 

Լեյշմանիոզներից ընդերային ձևն առանձնանում է առավել ծանր ընթացքով: Ժամանակակից վիճակագրական տվյալների համաձայն, աշխարհում արձանագրվում է տարեկան 500 հազար դեպք, որից 50 հազարը` մահվան ելքով [2, 3]: Ընդ որում, հիվանդացության իրական ցուցանիշներն ավելի բարձր են, քանի որ որոշ երկրներում դեպքերը ենթակա չեն պարտադիր հաշվառման: ԱՀԿ-ի տվյալների համաձայն, ամբողջ աշխարհում արձանագրվում է ընդերային լեյշմանիոզի դեպքերի աճ, ըստ որում` հիվանդության ընթացքը բարդանում է, երբ զուգակցվում է ՄԻԱՎ-ի հետ: Ժամանակակից վիճակագրական տվյալների համաձայն, աշխարհում 88 երկրներից 34-ում, որտեղ ընդերային լեյշմանիոզը համարվում է էնդեմիկ հիվանդություն, արձանագրվում են ընդերային լեյշմանիոզի և ՄԻԱՎ-ի զուգակցման դեպքեր (կոինֆեկցիա) [4]: 

 

Ընդերային լեյշմանիոզին բնորոշ են քրոնիկական ընթացքը, ջերմության պարբերաբար բարձրացումը, զարգացող սակավարյունությունը, լեյկոպենիան, գրանուլոցիտոպենիան, էոզինոֆիլների քանակության խիստ անկումը, նույնիսկ բացակայությունը (անէոզինոֆիլիա), լյարդի և փայծաղի մեծացումը, հիվանդի հյուծվածությունը: 

 

Տարբերակում են ընդերային լեյշմանիոզի 2 տարատեսակ` զոոնոզ (միջինասիական-միջերկրական կամ մանկական) L. Infantum և անթրոպոնոզ (հնդկական-kala-azar): Հարուցիչը L. donovani-ն է: Զոոնոզ ընդերային լեյշմանիոզի ժամանակ հիվանդությունը կրում է սպորադիկ բնույթ, հիվանդանում են մինչև 5 տարեկան երեխաները, երբեմն նաև` մեծահասակները: Այս տարատեսակի դեպքում հիվանդությունն ուղեկցվում է ավշային հանգույցների չափերի զգալի մեծացումով: Ծայրամասային արյան մեջ հարուցիչներ չեն հայտնաբերվում: Հիվանդության աղբյուր են հիվանդ շները: Հիվանդությանը բնորոշ է բնական օջախայնությունը: 

 

Վերջին տասնամյակներում արձանագրվում է ընդերային լեյշմանիոզի և ՁԻԱՀ-ի խառը վարակ, որի դեպքում հիվանդների 75%-ի մոտ լեյշմանիաները հայտնաբերվում են ծայրամասային արյան մեջ: 

 

Անտրոպոնոզ ընդերային լեյշմանիոզը կարող է առաջացնել համաճարակային բռնկումներ: Հիվանդանում են մեծ տարիքի երեխաները և մեծահասակները: Այս տարատեսակին բնորոշ չէ ավշային հանգույցների մեծացումը, սակայն, ի տարբերություն միջերկրական-մանկական լեյշմանիոզի, հարուցիչները հայտնաբերվում են ծայրամասային արյան մեջ: Հիվանդության այս ձևին բնորոշ է լեյշմանոիդի առաջացումը (պապուլոզ ցան և գունազրկված բծեր), որի քերուկի մեջ հայտնաբերվում են լեյշմանիաներ:

 

Ախտորոշումը. Ընդերային լեյշմանիոզի կասկածի դեպքում կատարվում է ոսկրածուծից վերցրած նյութի բարակ շերտով քսուքի հետազոտություն: Հետազոտվում է նաև կրծոսկրից, ազդրոսկրից և ցայլոսկրից վերցված պունկտատը: 

 

Շճաբանական հետազոտությունն ախտորոշման լրացուցիչ եղանակ է, կիրառվում է իմունաֆերմենտայինը: Նախնական ախտորոշման համար նախատեսված են արագ ախտորոշման թեստ-համակարգեր: 

 

Առաջին անգամ Հայաստանում ընդերային լեյշմանիոզ արձանագրվել է 1912 թ., իսկ մաշկայինը` 1920 թ.: 1926-1969 թթ. ժամանակահատվածում արձանագրվել է ընդերային լեյշմանիոզի 919 դեպք` 16 շրջանների 62 բնակավայրերում, այդ թվում` Երևանում: Դեպքերը գերազանցապես արձանագրվել են մինչև 13 տարեկան երեխաների շրջանում: 1947թ. առաջին անգամ ընդերային լեյշմանիոզի դեպք նկարագրվել է 23 տարեկան հիվանդի մոտ: 1952-1968 թթ. Երևանում արձանագրվել է ընդերային լեյշմանիոզի 336 դեպք: Հայաստանի պայմաններում նշված ժամանակահատվածում վարակի հիմնական աղբյուր են եղել թափառող շները: 20-րդ դարի 60-ականներին վարակի աղբյուրի և փոխանցողի դեմ արդյունավետ պայքարի շնորհիվ հաջողվեց նվազեցնել ընդերային լեյշմանիոզով վարակվածության մակարդակը [5]: Վերջին դեպքը արձանագրվել է 1969թ.: Սակայն 1999թ. սկսած նկատվում է դեպքերի աճի միտում [6]: 1999թ. երկարատև ընդմիջումից հետո գրանցվել է Լոռու մարզի ևնող գյուղում` 4 ամսական երեխայի մոտ: 2006-2009թթ. ընկած ժամանակահատվածում Հայաստանում արձանագրվել է 32 դեպք, այդ թվում` նաև Երևանում: Պարզվել է, որ հիվանդների զգալի մասի հիվանդությունն ախտորոշվել է ուշացումով: Միջատաբանական մոնիթորինգի տվյալների համաձայն, Երևանում և նրա արվարձաններում, ինչպես նաև Արարատյան դաշտավայրում ու Սյունիքի մարզում նկատվում է հիվանդության փոխանցողի պոպուլացիայի վերականգնման միտում [7]: 

 

Այսպիսով, համաճարակաբանական և միջատաբանական լարված իրավիճակում ընդերային լեյշմանիոզի բազմաթիվ դեպքերի արձանագրումից ավելի քան քառասուն տարվա ընդմիջումից հետո Հայաստանում վերստին սկսեցին գործել էնդեմիկ օջախները: Ստեղծված պայմաններում կարևոր նշանակություն են ձեռք բերում դրա հետագա տարածման դեմ ուղղված պայքարի և կանխարգելման համալիր միջոցառումների իրականացումը: Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն փոխանցողի դեմ ուղղված երկարատև ազդեցությամբ օժտված շինությունների` ինսեկտիցիդներով մշակումը, բնակավայրերի բարեկարգումը և աղբահանության գործի բարելավումը, բնակավայրերից 100-300 մետր հեռավորության վրա գտնվող կրծողների բների ոչնչացումը, ինչպես նաև անհատական պաշտպանական միջոցների կիրառումը (պատուհանների և դռների ցանցապատում, մահճակալային ցանցերի և ռեպելենտների` միջատներին վանող միջոցների օգտագործում): Եվ, վերջապես, հիվանդության կանխարգելման կարևորագույն միջոցներից է վարակի աղբյուր դարձող հիվանդ և թափառող շների դեմ պայքարը:

 

Գրականության ցանկը


  1. Борьба с лейшманиозом. Доклад секретариата исполнительного комитета 118 сессии ВОЗ.- ЕВ118/4, 2006.

  2. Desjeux P. The increase in risk factors for leishmaniasis worldweide. Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene, 2001, v. 95 (3), p. 239-243. 

  3. Desjeux P. Leishmaniasis: current situation and new perspectives. Comparative Immunology, Microbiology and Infectious Diseases, 2004, v. 27 (5), p. 305-318.

  4. Report of the Fifth Consultative Meeting on Leishmania/HIV Coinfection.Addis Ababa, Ethiopia, 2007, WHO 2007.

  5. Карапетян Р.М. Источник инвазии и природная очаговость висцерального лейшманиоза в Армянской ССР. Медицинская паразитология и паразитарные болезни, 1972, N 4, С. 444-448. 

  6. Кешишян А.Ш., Манукян Д.В. Усовершенствование системы эпиднадзора при лейшманиозах с учетом изменения климата в Армении. Проблемы изменения климата 2 выпуск. Ереван 2003, С. 237-241.

  7. Кешишян А.Ш., Манукян Д.В., Мелик-Андреасян Г.Г., Алексанян Ю.Т. О случаях висцерального лейшманиоза в Мегринском районе Сюникского марза. Юбилейный сборник VII Национального научно-медицинского конгресса §Здоровье человека», 2008, С. 150.

Հեղինակ. Ա.Շ. Քեշիշյան Ա.Բ. Ալեքսանյանի անվան համաճարակաբանության, վիրուսաբանության և բժշկական մակաբուծաբանության ԳՀԻ
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 2.2011 (291)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Անտիբիոտիկների նկատմամբ մանրէների կայունության պատճառները. armeniamedicalcenter.am
Անտիբիոտիկների նկատմամբ մանրէների կայունության պատճառները. armeniamedicalcenter.am

Անտիբիոտիկների շնորհիվ բազում կյանքեր են փրկվել և փրկվում: Բայց ժամանակի ընթացքում պարզ դարձավ, որ դրանք պետք է նշանակվեն միայն խիստ անհրաժեշտության դեպքում: Որովհետև՝ ոչնչացնելով վտանգավոր բակտերիաներին...

Դեղամիջոցներ
Հղիությունը կորոնավիրուսային համավարակի ժամանակ. ի՞նչ անել. morevmankan.am
Հղիությունը կորոնավիրուսային համավարակի ժամանակ. ի՞նչ անել. morevmankan.am

Հղիության ընթացքում համավարակի փուլում կորոնավիրուսային վարակից խուսափելը հղի կնոջ առաջնահերթ խնդիրն է:

Մեր հորդորն է. եթե հղի եք, պետք է նախազգուշական միջոցներ ձեռնարկեք` COVID-19-ով վարակվելուց...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
ԿՈՎԻԴ-19-ի դեմ պատվաստման հուշաթերթիկ. Հայկական բժշկական ասոցիացիայի գործադիր վարչության անդամ Արտեմ Գրիգորյան
ԿՈՎԻԴ-19-ի դեմ պատվաստման հուշաթերթիկ. Հայկական բժշկական ասոցիացիայի  գործադիր վարչության անդամ Արտեմ Գրիգորյան

Ինչպե՞ս են մշակվում և փորձարկվում պատվաստանյութերը։


Ցանկացած պատվաստանյութ անցնում է բավականին երկար փորձաշրջան՝ խստագույն թեստավորում...

Բժշկի ընդունարանում
ՀՀ ԱՆ. COVID-19-ի դեմ պատվաստումների բացարձակ և ժամանակավոր բժշկական հակացուցումները
ՀՀ ԱՆ. COVID-19-ի դեմ պատվաստումների բացարձակ և ժամանակավոր բժշկական հակացուցումները

Հայաստանում կորոնավիրուսային հիվանդության դեմ կիրառվող կանխարգելիչ պատվաստումների բժշկական հակացուցումները նույնն են, ինչ բոլոր պատվաստումների դեպքում...

Պատվաստման վերաբերյալ հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Դավիթ Մելիք-Նուբարյանը. Սալուտեմ ամսագիր №2
Պատվաստման վերաբերյալ հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Դավիթ Մելիք-Նուբարյանը. Սալուտեմ ամսագիր №2

Ամեն օր աշխարհի տարբեր երկրներում հազարավոր մարդիկ պատվաստվում են Քովիդ-19-ի դեմ։ Այդուհանդերձ, պատվաստանյութերի հանդեպ վերաբերմունքը միանշանակ չէ...

Հրատապ թեմա Հայաստանում Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Կանդիդոզ. urolog.am
Կանդիդոզ. urolog.am

Կանդիդոզը միզասեռական օրգանների սնկային (candida) ախտահարումն է։ Որպես պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմ և մշտապես գտնվելով մաշկի և լորձաթաղանթի վրա, սնկերը կարող են երկար ժամանակ հիվանդություն չառաջացնել...

Վեներաբանություն
Covid-19-ը հղիության ժամանակ. «Նաիրի» ԲԿ մանկաբարձ-գինեկոլոգ Կարինե Սարգսյան. nairimed.com
Covid-19-ը հղիության ժամանակ. «Նաիրի» ԲԿ մանկաբարձ-գինեկոլոգ Կարինե Սարգսյան. nairimed.com

Ըստ համաճարակաբանության, վիրուսաբանության տվյալների՝ Covid-19-ի փոխանցումն ու ախտանիշները հղիների մոտ ընթանում են առանց առանձնահատկությունների՝ ինչպես բոլորի մոտ...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
COVID-19: Հակամարմինների դերն օրգանիզմում․ հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ լաբորատորիայի վարիչ Անահիտ Հովհաննիսյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
COVID-19: Հակամարմինների դերն օրգանիզմում․ հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ լաբորատորիայի վարիչ Անահիտ Հովհաննիսյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ դեր ունեն հակամարմիններն օրգանիզմում:

Հակամարմինները կամ իմունոգլոբուլինները հատուկ սպիտակուցային նյութեր են, որոնք արտադրվում են...

COVID-2019. ի՞նչ է SARS-CoV-2-ը. «Սալուտեմ» ամսագիր
COVID-2019. ի՞նչ  է SARS-CoV-2-ը. «Սալուտեմ» ամսագիր

Չինացի վիրուսաբանները կարողացան ռեկորդային ժամկետներում վերծանել կորոնավիրուսի գենետիկական ինֆորմացիան։ Արդեն 2020-ի հունվարի 21-ին նրանք հրապարակեցին վիրուսի գենոմի կառուցվածքը, իսկ երեք օր անց...

Կորոնավիրուսը և նրա ախտորոշման անտիգենային թեստը. հարցազրույց «ԱՐՄԵՆԻԱ» ՀԲԿ մանրէաբանական լաբորատորիայի վարիչ Նարինե Մուրադյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Կորոնավիրուսը և նրա ախտորոշման անտիգենային թեստը. հարցազրույց «ԱՐՄԵՆԻԱ» ՀԲԿ մանրէաբանական լաբորատորիայի վարիչ Նարինե Մուրադյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Կորոնավիրուսային հիվանդությունը (COVID-19) վարակիչ հիվանդություն է, որի հարուցիչը նոր տիպի կորոնավիրուսն է:

COVID-19-ը դարձել է մեր ժամանակի մարտահրավերը՝ ազդելով կյանքի շատ ոլորտների վրա...

Բժշկի ընդունարանում
Կորոնավիրուսը` հղիության ժամանակ. tsnndatun.am
Կորոնավիրուսը` հղիության ժամանակ. tsnndatun.am

Ներկայում մոլորակի բնակչության հիմնական մասին հուզող հարցերն են. «Ինչպե՞ս խուսափել կորոնավիրուսով վարակումից» և «Տարած հիվանդությունից հետո առողջության համար ինչպիսի՞ հետևանքներ են կարող են լինել»...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Ե՞րբ է պետք անցնել համակարգչային տոմոգրաֆիա` կորոնավիրուսի ժամանակ. mednews.am
Ե՞րբ է պետք անցնել համակարգչային տոմոգրաֆիա` կորոնավիրուսի ժամանակ. mednews.am

Համակարգչային տոմոգրաֆիան համարվում է առաջնային ու կարևոր հետազոտություն կորոնավիրուսային թոքաբորբի ախտորոշման հարցում: Արթմեդ բժշկական կենտրոնի ճառագայթաբան, համակարգչային...

Ախտորոշում
ՀՀ ԱՆ. Ինչպե՞ս է ազդում պատվաստանյութը
ՀՀ ԱՆ. Ինչպե՞ս է ազդում պատվաստանյութը

Այս հոդվածը պատվաստանյութերի մշակման և տարածման մասին հրապարակումներից է: ԱՀԿ-ի բացատրական նյութերից իմացե՛ք ավելին պատվաստանյութերի մասին՝ թե ինչպես են արտադրվում ու ներգործում...

Իմունաբանություն
Ինչպե՞ս է COVID-19 վարակն ազդում տղամարդու պտղաբերության վրա. urolog.am
Ինչպե՞ս է COVID-19 վարակն ազդում տղամարդու պտղաբերության վրա. urolog.am

Արդյո՞ք վիրուսն ախտահարում է արական սեռական օրգանները։

Վիրուսն այնքան հեշտությամբ չի թափանցնում տղամարդու ամորձիներ, որքան` թոքեր կամ աղիներ...

ՏՂԱՄԱՐԴ: Հիվանդություններ Ուրո-անդրոլոգիա
Օրգանիզմում առկա մակաբույծներին ոչնչացնող մթերքներ
Օրգանիզմում առկա մակաբույծներին ոչնչացնող մթերքներ

Աշխարհի բնակչության կեսից ավելին տառապում է այդ մակաբուծային հիվանդությունների պատճառով: Մակաբույծների դեմ պայքարում օգնում են լայն տարածում ստացած բնական միջոցները...

Դեղաբույսեր Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ