Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

 

Մանկական հիվանդություններ

Հեստացիայի ախտաբանությամբ մայրերից ծնված երեխաների մոտ նեյրոսպեցիֆիկ էնոլազայի մակարդակի վերլուծությունը

ժամանակակից պերինատոլոգիայում գրանցված առաջընթացը հանգեցրեց նոր խնդիրների լուծման անհրաժեշտությանը, որոնք կապված են պտղի անտենատալ պաշտպանության և հեստացիոն պրոցեսի հետ [3,7,13,15]: Առաջնակարգ դերը պատկանում է քրոնիկական ընկերքային անբավարարությանը, որը լինելով հղիության ամենահաճախակի բարդությունը (14-ից - 22%), ուղեկցվում է հիպօքսիայով, պտղի ներարգանդային աճի դանդաղումով:

 

Այն պերինատալ հիվանդացության (մինչև 60%) և մահացության ամենահաճախակի հանդիպող պատճառներից մեկն է [2,7,8,10,15]: Պտղի ներարգանդային քրոնիկական հիպօքսիայի պատճառները հետևյալներն են` հղիության ախտաբանություն (շաքարային դիաբետ, ինֆեկցիաներ, անեմիա,  անոթային հիպերթենզիա և այլն), բազմաջրություն, սակավաջրություն, բազմապտուղ հղիություն և այլն [2,3,13,15]: 

 

Քրոնիկ ընկերքային անբավարարության  հետևանքով պտուղը զարգանում է երկարատև քրոնիկ հիպօքսիայի պայմաններում, որն էլ իր հերթին  անտենատալ շրջանում ԿՆՀ (կենտրոնական նյարդային համակարգ)-ի ախտահարման հիմնական պատճառ է դառնում (Баканов М.И., Алатырцев В.В.; 2003.) [5]:

 

Նեոնատալ շրջանում ԿՆՀ-ի վիճակի գնահատման տեխնիկական հնարավորությունների  լայնացումը կմեծացնի  ուղեղի պերինատալ  ախտահարումների բացահայտման հաճախականությունը  և կվերացնի նշված թերությունները [1,9,10,17]:  Այս առումով վերջին տարիներին սկսել են ակտիվորեն քննարկել օբյեկտիվ լաբորատոր ցուցանիշների օգտագործումը, որոնք վկայում են ԿՆՀ-ի  անբարեհաջող վիճակի մասին [1,4,6,11,16]: Նյարդային համակարգի վնասման մարկերների ճշտումը և նրանց պաթոգենետիկ նշանակության հիմնավորումը վաղ ախտորոշման և վիճակի ծանրության գնահատման, բուժման հնարավորին չափ վաղ սկզբի համար ունի հսկայական նշանակություն: Օտարերկրյա գիտնականների կողմից կատարված մի շարք հետազոտություններ վկայում են ՆՍԷ-ի (նեյրոսպեցիֆիկ էնոլազա) ախտորոշիչ  նշանակության օգտին [14,18,19]: Վերջին տարիների ուսումնասիրություններում հայտնվեցին հաղորդագրություններ պերինատալ հիպօքսիա տարած երեխաների կենսաբանական հեղուկներում բիոքիմիական (նեյրոսպեցիֆիկ էնոլազա, միելին հիմնական սպիտակուց, գլիոֆիբրիլյար թթու սպիտակուց) ցուցանիշների վաղաժամ որոշման տեղեկատվական լինելու վերաբերյալ [1,5,10,12]: Ա. Իսիազի և Մ.Կոլբերի կողմից կատարված փորձարարական  ուսումնասիրություններով [5] ցույց տրվեց, որ ՆՍԷ-ի մակարդակի բարձրացումը կախված է գլխուղեղի վնասման ծանրության ասիճանից: Նույն հեղինակների կողմից հետազոտվել են մենինգիտով, մենինգոէնցեֆալիտով երեխաններ: Արդյունքում բացահայտվել է արյան մեջ էնոլազայի մակարդակի և ախտաբանական  պրոցեսի ծանրության միջև եղած կորելյացիոն կապը: 

 

Նեյրոսպեցիֆիկ էնոլազան   (ՆՍԷ) - ԿՆՀ-ի ներբջջային ֆերմենտ է, որը հանդիպում է նեյրոէկտոդերմալ  ծագման բջիջներում (գլխուղեղի նեյրոններում և պերիֆերիկ նյարդային հյուսվածքում): Ներկայումս ՆՍԷ-ն դիտարկվում է որպես նեյրոնների վնասման առավել բնորոշ մարկեր, ծառայում է որպես ինդիկատոր` ԿՆՀ-ի դիֆերենցվածության աստիճանի որոշման համար (ՆՍԷ-ն հայտնաբերվում է նեյրոնային դիֆերենցման համեմատաբար ուշ փուլերում, սինապտոգենեզին զուգահեռ, այսինքն 22-շաբաթական հղիությունից հետո) [5,12] և հանդիսանում է բոլոր դիֆերենցված նեյրոնների ներկայումս հայտնի,  փաստացիորեն ընդհանուր միակ մարկերը: ԿՆՀ-ի ծանր ախտահարմամբ երեխաների մոտ ՆՍԷ-ի բարձր մակարդակը բացատրվում է  հեմատո-էնցեֆալիկ բարյերի վնասմամբ և ուղեղ-արյուն ուղղությամբ թափանցելիության բարձրացմամբ (թթվածնային անբավարարութան ազդեցության տակ): ՆՍԷ-ն կենսաբանորեն բավականին կայուն նյութ է, ԿՆՀ-ի  պերինատալ ախտահարման ախտորոշման նպատակով ՆՍԷ-ի որոշումը կարելի է համարել օպտիմալ [1,11]: Հետազոտության մեջ որպես ԿՆՀ-ի վնասման մարկեր է վերցվել ՆՍԷ-ն: 

 

Հետազոտության նպատակը

 

Սույն հետազոտության նպատակն է որոշել և վերլուծել նեյրոսպեցիֆիկ էնոլազայի մակարդակը  հեստացիայի տարբեր ախտաբանությամբ մայրերից ծնված երեխաների մոտ:

 

Հետազոտության նյութը և մեթոդները

 

Հետազոտությունը իրականացվել է 136 երեխաների մոտ, որոնցից 20-ը ծնվել են առողջ մայրերից, նորմալ ընթացքով հղիությունից և վաղ նեոնատալ շրջանում գնահատվելով որպես առողջ նորածիններ` կազմել են  հսկիչ խումբը: Մյուս 116 երեխաները ծնվել են հեստացիայի տարբեր ախտաբանությամբ զուգակցված հղիությունից` կազմելով հետազոտվող խումբը: Այս խումբը ըստ հեստացիայի ախտաբանության բաժանվել է 5  ենթախմբերի: ՆՍԷ-ն որոշվել է ինչպես հետազոտվող, այնպես էլ հսկիչ խմբի բոլոր նորածինների պորտալարային արյան շիճուկում, ծնվելուց անմիջապես հետո, իմունոհեմիլյումինեսցենտային մեթոդով, տեստ-հավաքածուների միջոցով:

 

Հետազոտության արդյունքները և քննարկումը


Հետազոտության ընթացքում իրականացվել է պորտալարային  արյան մեջ ՆՍԷ-ի մակարդակի համեմատական վերլուծություն ըստ մանկաբարձական ախտաբանության բաժանված ենթախմբերում (Աղյուսակ 1):

 

ՆՍԷ-ի մակարդակը ըստ հղիության ախտաբանության բախշված ենթախմբերում

Աղյուսակ 1

Ենթախմբեր  ըստ անամնեզի

A ենթախումբ

բ

n = 67

 

B ենթախումբ

բ

n = 27

 

C  ենթախումբ

բ

n = 7

 

D ենթախումբ

բ

n = 17

 

E ենթախումբ

 

n = 57

NSE, մկգ/լ

58,70±3,88

40,7±5,05

p1-2<0,001

 

44,47±8,12

p1-3>0,2

p2-3>0,1

44,48±4,75

p1-4>0,1

p2-4=N.S.

p3-4=N.S.

 

77,61±3,72

p1-5<0,001

p2-5<0,001

 p3-5<0,001

p3-4<0,001

իզոլ.

n=41 (5³)

զուգակ.

n=16 (5µ)

72,94±4,57

 

89,57±5,31

p<0,05

 

A  ենթախմբի (երեխաներ, որոնց մայրերի ներկա հղիությունը զուգակցվել է հեստոզով) նորածինների մոտ ՆՍԷ-ի մակարդակ կազմել է 58,70±3,88 մկգ/լ: C (երեխաներ, որոնց մայրերի ներկա հղիությունը զուգակցվել է շաքարային դիաբետով)  և D (երեխաներ, որոնց մայրերի ներկա հղիությունը զուգակցվել է անոթային հիպերտենզիայով)   ենթախմբերի նորածինների մոտ ՆՍԷ-ի մակարդակի զգալի տարբերություններ չի գրանցվել, համապատասխանաբար կազմելով 44,47±8,12 մկգ/լ (p1-3>0,2 և p2-3>0,1 )  և 44,48±4,75 մկգ/լ (p1-4>0,1): Ամենացածր ցուցանիշը գրանցվել է B ենթախմբի(երեխաներ, որոնց մայրերի ներկա հղիությունը զուգակցվել է անեմիայով)  նորածինների մոտ  (40,7±5,05 մկգ/լ, p1-2

 

Ընդ որում ներարգանդային մոնոինֆեկցիա ախտորոշվել է 41 երեխաների մայրերի մոտ, զուգակցված ինֆեկցիոն ախտաբանություն` 16-ի մոտ: Համապատասխան սկզբունքով  բաժանված ենթախմբերում գրանցվել է ՆՍԷ-ի մակարդակի զգալի տարբերություններ` 72,94±4,57 մկգ/լ   և  89,57±5,31 մկգ/լ: 


Եզրահանգումներ


  • Հետազոտման արդյունքում ստացված տվյալները թույլ են տալիս եզրակացնել, որ անեմիայով, անոթային հիպերտենզիայով և շաքարային դիաբետով զուգակցված հղիություններից ծնված երեխաների մոտ ՆՍԷ-ի մակարդակը զգալիորեն ավելի  ցածր է, քան հեստոզով և ներարգանդային ինֆեկցիաներով զուգակցված հղիություններից ծնված երեխաների մոտ:

  • Նաև պարզվեց, որ ներարգանդային պոլիինֆեկցիայով զուգակցված հղիությունից ծնված երեխաների մոտ ՆՍԵ-ի մակարդակը ավելի բարձր է, քան մոնոինֆեկցիայով զուգակցված հղիությունից ծնված երեխաների մոտ: Այսպիսով ներարգանդային զարգացման ընթացքում զուգակցված ինֆեկցիոն ախտաբանությունը նպաստում է ԿՆՀ-ի    առավել ծավալուն և խորը ախտահարմանը:

 

Գրականություն

  1. Ангалева  И. С., Лунева Е.Н., Лебедев А.С. Прогностические возможности специфических белков беременности// Материалы VI Российского форума «Мать и дитя». М., 2004. -С.13-14.

  2. Артымук  Н.В., Тришкин А.Г., Николаева Л.Б. Возможности диагностики хронической фетоплацентарной недостаточности//Медицина в Кузбассе. 2006- № 2 (Спец. вып.)- С. 5-8.

  3. Афанасьева Н.В., Стрижаков А.Н. Исходы беременности и родов при фетоплацентарной недостаточности различной степени тяжести // Вопр. гинекологии, акушерства и перинатологии. 2004. - № 2. - С. 7-13.

  4. Бадалян  Л.О., Курзанцева О.М. Детская неврология/М.:МЕДпресс-информ, 2001.-607 с.

  5. Баканов М.И., Алатырцев В.В., Подкопаев В.Н., Яцык Г.В. Диагностическое и прогностическое значение нейроспецифических изоферментов креатининкиназы и енолазы при гипоксически – ишемических поражениях мозга у новорожденных детей. // Медицинский научный и учебно - методический журнал. – 2003. – N15. – С. 129-131.

  6. Виноградов  В.М., Криворучко Б.И. Фармакологическая защита мозга от гипоксии. // Психофармаколог. и биолог. наркология. – 2001. – Т.1, №1. – C.27-37.

  7. ВОЗ. Международная статистическая классификация болезней и проблем, связанных со здоровьем /акушерство, гинекология и перинатология/. 10 пересмотр. – М., 2004.         

  8. Камилова   Н.М. Совершенствование прогнозирования риска перинатальной патологии // Журн. рос. общ-ва акушеров и гинекологов. 2006. - №3. - С. 13-14.

  9. Кулаков   В.И., Барашнев  Ю.И. Новорожденные высокого риска /М.: ГЭОТАР-Медиа, 2006. - 528 с.

  10. Павлова  Н.Г. Антенатальная диагностика, профилактика и лечение функциональных нарушений развития ЦНС плода: Автореф. дисс… докт. мед. наук. – СПб., 2000. – 36 с.

  11.  Павлова  Н.Г., Фоменко Б.А., Русина Е.И. Значение функциональных и биохимии­ческих маркеров развития центральной нервной системы в антенатальном периоде для прогноза тяжести неврологических нарушений у новорожденного. //Российский вестник перинатологии и педиатрии. – 1999. –  N6. – С.4-9.

  12. Рогаткин С.О., Турина О.Н., Володин Н.Н. Перспективы иммунологического определения  нейроспецифических белков для диагностики перинатальных поражений ЦНС у новорожденных. // Педиатрия. – 2001. – № 4. – С.35-43.

  13. Савельева  Г.М. Осложненное течение беременности и родов // Акуш. и гинек. – 2000. – №3. – С.3-5.

  14. Чехонин В.П., Лебедев С.В., Блинов Д.В. и др. Патогенетическая роль нарушения проницаемости гематоэнцефалического барьера для нейроспецифических белков при перинатальных гипоксически-ишемических поражениях центральной нервной системы у новорожденных. //Вопр. гинекологии, акуш. и перинатологии. – 2004. – №3. – С.50-61.

  15. Berger  R. Perinatal brain damage: underlying mechanisms and neuroprotective strategies  // Reprod. Sci. 2002. - Vol. 9, № 6. - P. 319328.

  16. Chao   C.P., Zaleski C.G., Patton A. C. Neonatal Hypoxic-ischemic encephalopathy: multimodality imaging findings // Radio Graphics. 2006. -Vol. 26.-P. 159-172.

  17. Gluckman   P.D., Beilharz E.J., Johnson B.M. Growth factors and perinatal asphyxia / P.D. Gluckman, // Dev. Endocrinol. 1994. - № 6. -P. 185-188.

  18. Oberhansli J., Extermann P.,  Jaggi E., Pfizenmaier M. Neuron specific enolase in asphyxiated newborns: association with encephalopathy and cerebral function monitor trace // Arch. Dis. Childh. Fetal Neonatal Ed. 1995. - Vol. 72. - P. 39-42.

  19. Palmer  G.C., Suhey E. F., Yidiz A., Kivilcim G.  et al. Neuron specific enolase levels and neuroimaging in asphyxiated term newborns // J. Child Neurol. 2002. - Vol. 17, № 11.-P. 824-829.

Հեղինակ. Կ.Հ. Թոխունց, Ս.Ֆ. Ադամյան (ՀՀ ԱՆ ԱԱԻ)
Սկզբնաղբյուր. Գիտական բժշկության հանդես ԱԱԻ 2.2011
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ