Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ակնաբանություն

Ծայրամասային եղջերաթաղանթի հիվանդությունների բնութագիրը` նեոպլազիաների վերլուծությամբ և կլինիկական դեպքերի քննարկմամբ

Բանալի բառեր` ծայրամասային եղջերաթաղանթ, լիմբային դերմոիդ, եղջերաթաղանթի/շաղկապենու ներէպիթելային նորագոյացություն, ամնիոտիկ թաղանթի պատվաստում

Ծայրամասային եղջերաթաղանթն (ԾԵ) իրենից ներկայացնում է կոռնեոսկլերալ լիմբին հարող եղջերաթաղանթի 2մմ-անոց հատված: ԾԵ առանձնահատկություններն են հարակից լինելը լիմբի անոթային ցանցին, սպիտապատ­յանին, էպիսկլերային, շաղկապենուն և եղջե­րաթաղանթի էպիթելային ցողունային բջիջների տեղադրությունը, որոնցից առաջանում են եղջե­րաթաղանթի բոլոր էպիթելային բջիջները: Ցո­ղու­նային բջիջների բացակայության դեպքում եղջերաթաղանթի մակերեսը լավանում է շաղ­կապենացման (կոնյունկտիվիզացման) միջո­ցով, որն ավարտվում է էպիթելի անկանոնու­թյամբ և մակերեսային անոթավորումով:

 

ԾԵ իր նյութափոխանակային պահանջները մասամբ բավարարում է լիմբի անոթային ցանցի միջոցով, ուստի անոթային ցանցի ցանկացած ախտաբանական փոփոխություն (մասնա­վո­րապես վասկուլիտները), իր ազդեցությունն է գործում ԾԵ-ի վրա: Վասկուլիտները կարող են հանգեցնել ԾԵ-ի արյունամատակարարման խանգարմանը: Բացի այդ, անոթային ցանցից մի շարք նյութերի թափանցումը ԾԵ կարող է առաջացնել վերջինիս պղտորում: Մյուս կողմից, ԾԵ-ի մեջ իմունագլոբուլինների և կոմպլեմենտի կուտակումը այս գոտին դարձնում է ենթակա մի շարք բորբոքային հիվանդությունների, որոնք կարող են ուղղված լինել կամ էկզոգեն հակա­ծինների, կամ սեփական հյուսվածքի դեմ: Շաղ­կապենուն, էպիսկլերային և սպիտապատյանին մոտ գտնվելու պատճառով վերոհիշյալ թա­ղանթ­ների ախտահարումների (տրախոմա, գար­նանային կերատոկոնյունկտիվիտ, վերին լիմ­բա­յին կերատոկոնյունկտիվիտ, էպիսկլերիտ, սկլերիտ) դեպքում պրոցեսի մեջ կարող է ներ­գրավվել նաև ԾԵ-ը:  

 

ԾԵ-ի հիվանդությունների դասակարգումը

 

  1. Նեոպլաստիկ

    ա) Լիմբային դերմոիդ

    բ) Եղջերաթաղանթի/շաղկապենու ներէպի­թե­լային նորագոյացություն (ԵՆՆ)   

  2. Դեգեներատիվ
  3. Հարակից հյուսվածքների հետ զուգա­կցված
  4. Բորբոքային/Խոցային
  5. Վարակային (ինֆեկցիոն)

 

Եղջերաթաղանթի նորագոյացությունները (նեոպլազիաները) հազվադեպ են հանդիպում: Դրանցից է լիմբային դերմոիդը, որը բնածին է, չի պրոգրեսիվում, չի ենթարկվում չարորակ դե­գե­ներացիայի, գրեթե միշտ տեղակայված է ստորին քունքային լիմբի շրջանում և կազմված է հաստ դերմայանման կոլագենից, որի մեջ գտնվում են մի շարք հավելյալ կառուցվածքներ (մազեր, ճարպագեղձեր կամ քրտնագեղձեր, ճարպ): Բուժումն ուղղված է կոսմետիկ արատի վերացմանը: Ուռուցքի մակերեսային տեղա­կայ­ման դեպքում այն հեռացվում է լամելյար դիս­սեկցիայի միջոցով: Իսկ եթե լիմբային դերմոիդը ընդգրկում է եղջերաթաղանթի և կարծրենու խո­րը շերտերը, անհրաժեշտ է կատարել լամել­յար փոխպատվաստում:

 

Առաջնային ձեռքբերովի մելանոզը և երկրոր­դային չարորակ մելանոմաները լիմբի շրջանի կամ ԾԵ-ի նկատմամբ որևէ յուրահատուկ հակում չունեն: Այս դեպքում վերոհիշյալ շրջան­ները կարող են ընդգրկվել երկրորդաբար` պերի­լիմբալ շաղկապենուց պիգմենտային բջիջների միգրացիայի  միջոցով: Սակայն եղջերաթա­ղան­թի/շաղկապենու ներէպիթելային նորագոյացու­թյունը (ԵՆՆ) (corneal/conjunctival intraepithelial neoplasia – CIN) գրեթե միշտ ընդգրկում է լիմբը, հավանաբար այն պատճառով, որ այս ուռուցք­ները ծագում են էպիթելային ցողունային բջիջ­ներից: Ռիսկի խմբին են պատկանում արևի ուղղակի ճառագայթների տևական ազդեցու­թյանը ենթարկված սպիտակամաշկ անձինք, ինչպես նաև մարդու պապիլոմավիրուսի 16 և 18 շտամներով վարակվածները [1-3]:

 

ԵՆՆ-ը կարող է դրսևորվել թեթև դիսպլա­զիայից մինչև ինվազիվ թեփուկավոր բջջային կարցինոմայի (երբ ճեղքվում է էպիթելի հիմային թաղանթը) տեսքով: Դիսպլազիան հյուսվա­ծաախ­տաբանորեն բնութագրվում է բջիջների հիպերպլազիայով, ատիպիկությամբ, հիմային էպիթելի հասունացման ապակազմավորմամբ (maturational disorganization) և կախված էպիթելի ներգրավման աստիճանից կարող է լինել թեթևից մինչև ծանր: Էպիթելի ամբողջ հաստությունն ընդգրկող դիսպլազիան կոչվում է carcinoma in situ:  ԵՆՆ-ը կարող է դրսևորվել ժելատինային զանգվածի կամ լայն, հարթ հիմքով, ծոփքավոր եզրերով բարձրացած վահանիկի տեսքով, որը տեղակայվում է լիմբի շրջանում, տարածվում է շրջագծով և առաջացնում աչքի չափավոր գրգռվածություն [4]: Հազվադեպ, եղջերաթա­ղանթի օջախները ծագում են լիմբի բարորակ օջախից, ինչպիսիք են պտերիգիումը և պինգ­վեկուլան կամ  de novo [4, 5]:

 

Ախտորոշումը կատարվում է ըստ բնորոշ կլինիկական պատկերի, իսկ կասկածելի դեպ­քերում կատարվում է բիոպսիա և Papanicolaou-ի ցիտոլոգիական հետազոտություն: ԵՆՆ-ի բուժումն ընդգրկում է լամելյար դիսսեկցիան` ռեզեկցիայի և շաղկապենային եզրի կրիոթերա­պիայի հետ: Կրիոթերապիան զգալիորեն նվա­զեցնում է ռեցիդիվների քանակը [6, 7]: ԵՆՆ-ի վիրահատական բուժման ժամանակակից եղա­նակ է հանդիսանում ամնիոտիկ թաղանթի պատ­վաստումը, որը ներկայումս կիրառվում է նաև Ս. Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնում:

 

Նյութեր և մեթոդներ

 

2005–2006 թթ. Ս. Վ. Մալայանի անվան ակնա­բուժական կենտրոն են ընդունվել 2 հիվանդ (67 և 86 տարեկան)` գանգատվելով աչ­քում օտար մարմնի զգացումից և աչքի կոսմե­տիկ տեսքից:

 

Օբյեկտիվորեն հիվանդների մոտ հայտնա­բերվել է լայն, հարթ հիմքով, ծոփքավոր եզրերով բարձրացած վահանիկ, որը մի դեպքում տե­ղակայված էր ստորին, մյուս դեպքում` վերին լիմբի շրջանում: Բնորոշ կլինիկական պատկերի հիման վրա ախտորոշվել է եղջերաթաղանթի կարցինոմա in situ: Կատարվել է նեոպլազիայի վիրահատական հեռացում, թերմոկոագուլ­յա­ցիա և ամնիոտիկ թաղանթի պատվաստում: Հեռացված նեոպլաստիկ հյուսվածքը ուղարկվել է հյուսվածաբանական հետազոտության, որը հաստատել է կլինիկական ախտորոշումը: Հետ­վիրահատական շրջանում հիվանդներին նշա­նակվել են հակաբիոտիկի և ստերոիդի հա­մակցված աչքի կաթիլներ (Neladex, Maxitrol)` 1 կաթիլից, օրը 4 անգամ, 2 շաբաթ տևողությամբ: 

 

Արդյունքները և դրանց քննարկումը 

 

 Հիվանդների մոտ 2 շաբաթ անց արձանա­գրվել է էպիթելի լրիվ ռեգեներացիա և նշա­նակվել են արհեստական արցունքի կաթիլներ: 6 ամիս անց հիվանդները կրկին հետազոտվել են: Նորագոյացության ռեցիդիվ չի դիտվել, եղջերենու էպիթելը եղել է հարթ, հիվանդները աչքի արտաքին տեսքի հետ կապված որևէ գանգատ չեն ներկայացրել:

 

Այսպիսով, ամնիոտիկ թաղանթի կիրառումը` նորագոյացության ռեզեկցիայից հետո, զգա­լիորեն արագացնում է էպիթելի ռեգեներացիան, կանխում է բորբոքային պրոցեսի զարգացումը, ապահովում է հիվանդի նշանակալից հարմա­րա­վետությունը (ցավի, սուր ծակոցի զգացման բացակայություն) և նպաստում է արագ ապա­քինմանը:

 

Литература

 

  1. McDonnell J.M., Mayr A.J., Martin W.J. DNA of human papillomavirus type 16 in dysplastic and malignant lesions of the conjunctiva and cornea, N. Engl. J. Med., 1989, 320: 1442-1446.
  2. Lauer S.A., Malter J.S., Meier J.R. Human papillomavirus type 18 in conjunctival intraepithelial neoplasia, Am. J. Ophthalmol., 1990,110: 23-27.
  3. Scott I.U., Karp. C.L., Nuovo G.J. Human papillomavirus 16 and 18 expression in conjunctival intraepithelial neoplasia, Ophthalmology, 2002, 109: 542-547.
  4. Waring G.O. 3rd, Roth A.M., Ekin’s M.B. Clinical and pathologic description of 17 cases of corneal intraepithelial neoplasia, Am. J. Ophthalmol., 1984, 97: 547-559.
  5. Cambell R.J., Bourne W.M.Unilateral central corneal epithelial dysplasia, Ophthalmology, 1981, 88: 1231-1238.
  6. Fraunfelder F.T., Wingfield D. Management of intraepithelial conjunctival tumors and squamous cell carcinomas, Am. J. Ophthalmol., 1983, 95: 359-363.
  7. Peksayar G., Soyturk M.K., Remiryont M. Long-term results of cryotherapy on malignant epithelial tumors of the conjunctiva, Am. J. Ophthalmol., 1989, 107: 337-349. 

Հեղինակ. Հ.Ս.Հովհաննիսյան, Ն.Գ.Վարդանյան, Ա.Վ.Հովակիմյան Մ.Հերացու անվ. ԵրՊԲՀ, ակնաբուժության ամբիոն 375060, Երևան, Ֆուչիկի փ. 30
Սկզբնաղբյուր. Հայաստանի բժշկագիտություն 1.2007
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Քրոնիկական դակրիոցիստիտի բուժումը մոդիֆիկացված դակրիոցիստոռինոստոմիայի եղանակով (գրականության տեսություն)

Քրոնիկական դակրիոցիստիտը հանդիսանում է արցունքապարկի քրոնիկ բորբոքումը, որը զարգանում է արցունքաքթային խողովակի բլոկադայի հետևանքով: Այն հանդիսանում է բավականին տարածված պաթոլոգիա և կարող է հանդիպել բոլոր տարիքային խմբերում...

Բուժման մեթոդներ Հ.Ս. Թամազյանի անվ. Հայաստանի վիրաբուժության լրաբեր 2.2012
Տրավատանի և պոլիկվադով տրավատանի առաջացրած մորֆոլոգիական փոփոխությունները ճագարների աչքերի առաջային հատվածներում

Օֆթալմոտոնուսի բարձրացումը հանդիսանում է գլաուկոմայի առաջացման հիմնական պաթոգենետիկ մեխանիզմը, որի ժամանակ առաջանում է բնորոշ գլաուկոմատոզ օպտիկ նեյրոպաթիա (Нестеров А.П., Егоров Е.А., 2005; Netland R.A., Landry, Sullivan E.K. et all 2001)...

Հ.Ս. Թամազյանի անվ. Հայաստանի վիրաբուժության լրաբեր 2.2012
Ակնաբանական հիվանդների բժշկասոցիալական փորձաքննության առանձնահատկությունները

Բանալի բառեր. տեսողական օրգանի ախտահարում, ակնաբանական հիվանդներ, հաշմանդամություն

Տեսողական օրգանի ախտահարումով անձանց բժշկասոցիալական փորձաքննությունը և վերականգնումն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2011 (47)
Ակնաբուժական օգնության իրականացման հեռանկարները մարզային առողջապահության զարգացման տեսակետից

Հանրապետությունում իրականացվող առողջապա­հության ոլորտի բարեփոխումների նպատակն է բազմակողմանիորեն բարձրացնել բուժօգնության որակը և հասանելիությունը: Ներոլորտային մակար­դա­կում առաջնությունը տրվելու է առողջության առաջ­նային պահպանման օղակին` կարևորելով ընտանեկան բժշկության համակարգի զարգացումը: Այս ծրագրային խնդիրներից է թեթևացնել...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Պտերիգիումի տարածվածության վերաբերյալ

Հանդիսանալով տաք աշխարհագրական գոտ­ի­նե­րի հիվանդություն, պտերիգիումը ամբուլատոր կարգով հետազոտված կամ բուժված ակնաբուժական հիվան­դությունների շարքում կազմում է 2–6,8%, իսկ աչքի հիվանդություններով հոսպիտալացված հիվանդ­ների շրջանում հանդիպում է 3,24% դեպքերում: Միաժամանակ կան ընդհանրական տվյալներ, որ 35–400 զուգահեռների հատվածում ապրող...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Պտերիգիումի էթիոպաթոգենեզի հարցի շուրջ

Չնայած պտերիգիումի վերաբերյալ գոյություն ունեցող բազմաթիվ հետազոտությունների, մինչ այժմ չկա միակարծություն վերջինիս առաջացման և զարգացման վերաբերյալ, հայտնի չէ ինչպե՞ս է սկսում աճը կամ հանկարծակի կանգ է առնում, պարզ չէ թե ինչու՞ է աճը լինում դեպի կենտրոնաձիգ այլ ոչ թե ամբողջ ուղղությամբ, աճը կանգնում է երբ վերջինիս գլխիկը հասնում է եղջրենու կենտրոն...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Որոշ մոտեցումներ պտերիգիումի բուժման վիրահատական եղանակների վերաբերյալ

Պտերիգիումը կոնյունկտիվաի դեգեներատիվ, հիպերպլաստիկ ախտահարում է, սովորաբար եռանկյունաձև գագաթով կամ գլխիկով, աճում է դեպի եղջերաթաղանթի կենտրոնական հատված և հատակով նայում է դեպի միջային ակնաճեղք...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Ոսկյա ծանրոցի իմպլանտացիան պարալիտիկ լագոֆթալմով հիվանդներին` կերատոպաթիայի բուժման նպատակով

Դիմային ներվի պարիեզը ուղեկցվում է կոպերի ոչ լիարժեք փակումով և դա պատճառ է հանդիսանում կերատոպաթիայի: Աչքի կողմից առաջանում են հետևյալ փոփոխությունները` եղջերաթաղանթի չորա­ցում, ոչ լիարժեք թարթում, լագոֆթալմ, ստորին կոպի էկտրոպիոն, հոնքի պտոզ...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Ցանցենու հետազոտման գունակոնտրաստային ախտորոշիչ եղանակ

Բանալի բառեր.ախտորոշիչ թեստ, ներակնային ճնշում (ՆԱՃ), տեսաներվի սկավառակի էքսկավացիա (ՏՍԷ)­

Նկարագրվող ակնաբուժական ախտորոշիչ թեստը իրենից ներկայացնում է թղթի վրա համապատասխան կոնտրաստ և գունային տառեր, թվեր, նշաններ, որոնցով էլ հենց հետազոտվում է հիվանդի աչքը: Թեստը բաղկացած է 2 բաղադրիչներից` կոնտրաստի զգացողությունից և գունային կոմպոնենտից: Այն այնպես է կազմված, որ կապույտ գույնը ըստ իր պայծառության հավասար է ֆոնի պայծառությանը...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 1-4.2005 (21-24)

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ