Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ակնաբանություն

Ակնաբանական հիվանդների բժշկասոցիալական փորձաքննության առանձնահատկությունները

Բանալի բառեր. տեսողական օրգանի ախտահարում, ակնաբանական հիվանդներ, հաշմանդամություն

Տեսողական օրգանի ախտահարումով անձանց բժշկասոցիալական փորձաքննությունը և վերականգնումն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2006թ. հունիսի 13-ի Բժշկասոցիալական փորձաքննության ժամանակ օգտագործվող դասակարգիչները հաստատելու մասին թիվ 780 որոշման հիման վրա: Ակնաբանական հիվանդների բժշկասոցիլական փորձաքննությունը և վերականգնումն ունի որոշակի առանձնահատկություններ:

 

Տեսողությունը բարդ հոգեֆիզիոլոգիական երևույթ է, որի լիարժեքությունը խիստ անհրաժեշտ է մարդու նորմալ կենսագործունեության համար, քանզի արտաքին աշխարհի վերաբերյալ տեղեկության 90%-ը մարդը ստանում է տեսողական զգայարանի միջոցով: Կենսագործունեության սահմանափակմանը հանգեցնող տեսողական խանգարումները կարող են պայմանավորված լինել բազմազան ախտահարումներով, ինչը հետևանք է հիվանդությունների, զարգացման արատների, ակնագնդի և նրա հավելումների վնասվածքների, ինչպես նաև տեսողական զգայարանի կենտրոնական հատվածի ախտահարման:

 

Տեսողական խանգարումների պատճառով առաջացած կենսագործունեության սահմանափակումների գնահատման ժամանակ հիմնարար նշանակություն ունեն ճիշտ կլինիկա-ֆունկցիոնալ ախտորոշումը, կլինիկական կանխատեսման որոշումը, տեսողական արատին հարմարվողականության աստիճանի գնահատումը, ինչպես նաև տեսողական ֆունկցիայի խանգարման կոմպենսացիայի կամ մասնակի փոխարինման համար կարևոր այլ զգայարանների վիճակի գնահատումը:

 

Ակնաբանական հիվանդներին փորձաքննելիս կլինիկաֆունկցիոնալ ախտորոշումն ու կանխատեսումը որոշվում է հաշվի առնելով հետևյալ գործոնները.

 

  • ժառանգական բարդացվածությունը ակնաբանական հիվանդություններով,
  • հիվանդության անամնեզը և կատանամնեզը, դրա ընթացքի առանձնահատկությունները,
  • տեսողական խանգարումների վաղեմությունը,
  • տեսողական օրգանի ախտահարման ձևը,
  • տեսողական օրգանի կառուցվածքային փոփոխությունների մանրամասն բնութագիրը,
  • տեսողական ֆունկցիայի վիճակը և դինամիկան,
  • տեսողական օրգանի էլեկտրաֆիզիոլոգիական բնութագիրը,
  • տեսողական աշխատունակության վերաբերյալ տվյալները,
  • օրգանիզմի այլ օրգան-համակարգերի ուղեկցող ախտահարումների առկայությունը,
  • տեսողության շտկման, վերականգնողական բուժման հնարավորության արդյունավետության գնահատման արդյունքները:

 

Սոցիալական գործոններից անհրաժեշտ է հաշվի առնել տարիքը, ընտանեկան դրությունը, կենցաղային պայմանները, կրթությունը, մասնագիտությունը, աշխատանքային ստաժը, հոգեբանական առանձնահատկությունները և սոցիալական օգնության տարբեր տեսկների անհրաժեշտությունը:

 

Նման համապարփակ վերլուծության հիման վրա եզրակացություն է արվում կենսագործունեության սահմանափակման աստիճանի և հաշմանդամության առկայության վերաբերյալ:

 

Տեսողության խանգարումներն անբարենպաստ են ազդում կենսագործունեության գրեթե բոլոր դրսևորումների վրա, սակայն այդ ազդեցության աստիճանը տարբեր կաող է լինել:

 

Մարդու տեղաշարժման, ինքնասպասարկման, կողմնորոշման, շփման կարողությունները կախված են առավելապես տեսողական հիմնական ֆունկցիաների վիճակից` սրությունից և տեսադաշտից: Տեսողական ֆունկցիաները որոշում են միակնանի (մոնօկուլյար) և երկակնանի (բինօկուլյար) հետազոտման ընթացքում, սակայն բժշկասոցիալական փորձաքննության ժամանակ ֆունկցիոնալ խանգարման ծանրությունը գնահատում են լավ տեսնող աչքի ֆունկցիայի վիճակով` տանելի (օպտիմալ) շտկման պայմաններում:

 

Ավելի բարդ է տեսողական զգայարանի հնարավորությունների գնահատումը աշխատանքային գործունեության առանձնահատուկ խնդիրների և ուսումնառության նկատմամբ: Բացի կենսագործունեության բոլոր տեսակների համար առաջնային հանդիսացող տեսողական հիմնական ֆունկցիաների (տեսողության սրություն և տեսադաշտ) ստուգումից, անհրաժեշտ է գնահատել տեսողական զգայարանի այլ ֆունկցիաների վիճակը ևս, որոնք հատուկ նշանակություն ունեն տեսողական ուղղվածության գործունեության որոշ տեսակների համար, ինչպես նաև շփման ու մասնագիտական ուսուցման համար: Այդ ֆունկցիաներն են. լուսազգացողությունը, գունազգացողությունը, երկակնանի տեսողությունը, տեսողության սրությունը մոտ տարածությունից, հարմարումը (ակոմոդացիա), տեսողական հոգնածությունը, տեսողական արդյունավետությունը և այլ օֆթալմոէրգոնոմիական (ակնաաշխատունակաչափական) բնութագրերը: Երբեմն ամետրոպիաների, կենտրոնական նյարդային համակարգի հիվանդությունների, աչքի մկանների ֆունկցիայի խանգարումների տեսանյարդային ապարատի ախտահարման ժամանակ, նույնիսկ տեսողության սրության և տեսադաշտի համեմատաբար բարվոք ցուցանիշների պարագայում ախտաբանական տեսողական հոգնածությունը խոչընդոտում է տեսողական բնույթի որոշ տեսակների աշխատանքների կատարմանը, մասնավորապես համակարգիչների օգտագործմանը: Այդ աշխատանքների կատարումը դժվարություններ է ստեղծում նաև միակնանի, նիստագմով անձանց մոտ: 

 

Մեծ նշանակություն ունեն նաև տեղեկությունները աչքի հիդրո- և հեմոդինամիկայի վիճակի մասին, հատկապես ծանր ֆիզիկական և հոգեհուզական ծանրաբեռնվածության հետ կապված աշխատանքային գործունեության կատարման կարողության գնահատման դեպքում:

 

Հաճախ անկախ տեսողական ֆունկցիայի վիճակից, ախտահարման բնույթը, աչքի տարբեր հատվածների կառուցվածքային փոփոխությունները պայմանավորում են աշխատանքի առանձին տեսակների գործունեության սահմանափակումները: Օրինակ. ցանցենու վիրահատված շերտազատման, խորիոռետինալ դիստրոֆիաների, բարձր աստիճանի կարճատեսության, գլաուկոմայի ժամանակ հակացուցված է ծանր ֆիզիկական աշխատանքը, տեսողական նյարդի, եղջրենու, ոսպնյակի ախտահարումների ժամանակ` աշխատանքը թունավոր նյութերի հետ, լորձաթաղանթի, եղջրենու հիվանդությունների ժամանակ` աշխատանքը փոշոտ պայմաններում, երկակնակի տեսողության բացակայության դեպքում` բարձրության հետ կապված աշխատանքները և այլն: Աչքի օնկոլոգիական հիվանդությունների ժամանակ, որոշ ակնավիրաբուժական միջամտություններից հետո (կեռատոպլաստիկա, ծավալուն ռեկոնստրուկտիվ վիրահատություններ), որոշակի ժամկետով, անկախ տեսողական ֆունկցիայի խանգարման աստիճանից սահմանափակվում է աշխատանքային գործունեության կարողությունը, ելնելով հատուկ խնայողական ռեժիմի պահպանման, մասնագիտական աշխատանքի ծավալի կրճատման կամ աշխատանքային հատուկ պայմանների ստեղծման անհրաժեշտությունից:

 

Այսպիսով, փորձաքննվող անձի ուսումնառության և աշխատանքային գործունեության կարողության սահմանափակման աստիճանի գնահատումը հիմնվում է անձի աշխատանքի բնույթի և պայմանների, այդ թվում աշխատանքային գործունեության սանիտարահիգիենիկ և հոգեֆիզիոլոգիական գործոնների, կատարվող աշխատանքի կամ ուսումնական ընթացքի բովանդակությանը և ծավալին ներկայացվող պահանջների և նրա կլինիկաֆունկցիոնալ վիճակի բոլոր ցուցանիշների համապատասխանության որոշման վրա:

 

Տեողական զգայարանի վիճակի մասին կարևոր տեղեկություն կամ տվյալներ են ստանում էլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտման (այսուհետև` ԷՖՀ) օգնությամբ: Այդ հետազոտության տվյալները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տեսողական նյարդի և ցանցենու հիվանդությունների դեպքում, երբ վիզուալ հետազոտմամբ չի հաջողվում փոփոխություններ հայտնաբերել և միայն ԷՖՀ-ն է թույլ տալիս որոշել ախտաբանական վիճակի առկայությունը և տեղակայումը: Նույնքան անհրաժեշտ է ԷՖՀ-ն բեկող միջավայրերի պղտորման դեպքում, եթե ակնահատակի զննումը անհանարին է: ԷՖՀ-ի տվյալները օգնում են օբյեկտիվացնել փորձաքննվող անձի ստուգման ընթացքում ստացված ցուցանիշները:

 

Համաձայն տեսողական խանգարումների միջազգային դասակարգման (10-րդ Ժնևյան վերանայման) տեսողական ֆունկցիայի խանգարման աստիճաններն են.

 

1-ին` թույլ տեսողություն ցածր աստիճանի

2-րդ` թույլ տեսողություն միջին աստիճանի

3-րդ` թույլ տեսողություն բարձր աստիճանի 

4-րդ` գործնական կամ բացարձակ կուրություն 

 

 

Ֆունկցիաներ

Ֆունկցիաների խանգարման աստիճան

Աննշան (թույլ տեսողություն ցածր աստիճանի)

Չափավոր (թույլ տեսողություն միջին աստիճանի)

Արտահայտված (թույլ տեսողու­թյուն բարձր աս­տի­ճանի)

Խիստարտա-հայտ­վածգործնական  կամ բացարձակ կուրություն)

Տեսողության սրությունը լավ տեսնող աչքում օպտիմալ կրելի շտկումով

0.3-ից ավել

 0.1-ից մինչև 0.3 

0.05-ից մինչև 0.09

0-ից մինչև 0.04

Կեսադաշտը (ծայրամասային սահմանը ֆիքսման կետից) 

նորմայի սահմաններում կամ նեղացած մինչև 40˚

 

1. 40˚-ից նեղ, բայց 20˚-ից լայն

2. Հեմիանօպսիա 

 

 Հավասար է կամ նեղ 20˚-ից, բայց լայն է 10˚-ից

Հավասար է կամ նեղ 10˚-ից (խողովակային տեսողություն)

Սկոտոմաներ կենտրոնական տեսադաշտում  չկա 

եզակի հարաբերական սկոտոմաներ 

 

1. եզակի հարաբերական սկոտոմաներ

2. Բազմակի ոչ միացած սկոտոմաներ 

 

 

1. կենտրոնական սկոտոմա 1 0˚ և ավելին

2. Հարկենտրոնական բացարձակ սկոտոմաներ

 

ԷՖՀ

 

 

 

 

1. Լյաբիլու­թյուն (Հց)

մինչև  45

մինչև  30

մինչև  20

20-ից պակաս

2. ՁՑՏՐ (ցոլ­քե­րի­ ձուլ­ման կրիտի­կա­­կան հաճա­խա­­­կանություն) Հց

մինչև  45

մինչև  30

մինչև  20

 

 

Տեսողական ֆունկցիաների խանգարմամբ պայմանավորված կենսագործունեության տեսակների սահմանափակման աստիճանները ընդհանրացված ձևով ներկայացվում է աղյուսյակի տեսքով.

 

 

Կենսագործունեության տեսակ

Հիմնական տեսողության ֆունկցիայի խանգարման աստիճան

I

II

III

IV

Կենսագործունեության սահմանափակման աստիճան

Ինքնասպասարկման ունակություն

չկա

չկա

2

3

Ինքնուրույն տեղաշարժվելու կարողություն

չկա

չկա

1 կամ 2

3

Ուսումնառության կարողություն

չկա

1

1 կամ 2

2

Աշխատանքային գործունեությամբ զբաղվելու կարողություն

1

1

2

2 կամ 3

Կողմնորոշվելու կարողություն

չկա

1

1 կամ 2

2

Հաղորդակցվելու կարողություն

չկա

չկա

1 կամ 2

2

 

 

Կախված տեսողական օրգանի ֆունկցիոնալ խանգարումների ծանրության և կենսագործունեության սահմանափակման աստիճանից, հաշվի առնելով սոիալական պաշտպանության անհրաժեշտութունը` անձը ճանաչվում է հաշմանդամ:

 

Տեսողական խանգարումներ ունեցող հիվանդների մոտ հաշմանդամության առաջին խումբ սահմանվում է զույգ աչքի գործնական կամ բացարձակ կուրության դեպքում: 

 

Հաշմանդամության 2-րդ խումբը սահմանվում է թույլ տեսողության բարձր աստիճանի (3-րդ) դեպքում լավ տեսնող, միակ կամ զույգ աչքերում: Հաշմանդամության 3-րդ խումբը սահմանվում է հիմնականում աշխատանքային գործունեության սահմանափակման դեպքում պայմանավորված թույլ տեսողության միջին աստիճանով: Հազվադեպ հաշմանդամության երրորդ խումբ է սահմանվում թույլ տեսողության ցածր աստիճանով կամ այլ տեսողական խանգարումներով պայմանավորված աշխատանքային գործունեության սահմանափակման դեպքում եթե աշխատանքը կապված է լիարժեք երկակնանի տեսողության, գունազգացողության, լուսազգացողության, անփոփոխ տեսողական աշխատունակության հետ:

 

Հաշմանդամության 3-րդ խումբ անժամկետ և (հաշմանդամ երեխա) կարգավիճակ մինչև 18 տարեկան սահմանվում է նաև մեկ ակնագնդի կամ մեկ աչքի տեսողության անվերադարձ բացակայության դեպքում` համաձայն ՀՀ կառավարության 18.08.05թ. N 1304-Ն և N 780-Ն որոշման 31 և 32 կետերում կատարված փոփոխությունների:

 

Գրականություն


  1. Либман Е.С. Основные позиции офтальмологической медико-социальной экспертизы в свете современной концепции инвалидности.
  2. Закон О социальной защите инвалидов в РФ (№ 181 от 24.11.95 г.)
  3. Басинский С. Медико-социальная экспертиза и реабилитация лиц с заболеваниями и повреждениями органа зрения. Клинические лекции по офтальмологии с.18.
  4. Постановление Правительства РФ № 95 от 25.02.2006. О порядке признания граждан инвалидами.
  5. Коробов М.В., Помников В.Г. Справочник по Медико-социальной экспертизе и реабилитоло-гии. 

 

Հեղինակ. Ա.Ս. Մալայան, Մ.Գ. Վանյան, Լ.Մ. Վանյան Ս.Վ. Մալայանի անվ. ակնաբուժական կենտրոն, Հայաստանի Հանրապետության բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալություն, УДК 616.7
Սկզբնաղբյուր. Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2011 (47)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Քրոնիկական դակրիոցիստիտի բուժումը մոդիֆիկացված դակրիոցիստոռինոստոմիայի եղանակով (գրականության տեսություն)

Քրոնիկական դակրիոցիստիտը հանդիսանում է արցունքապարկի քրոնիկ բորբոքումը, որը զարգանում է արցունքաքթային խողովակի բլոկադայի հետևանքով: Այն հանդիսանում է բավականին տարածված պաթոլոգիա և կարող է հանդիպել բոլոր տարիքային խմբերում...

Բուժման մեթոդներ Հ.Ս. Թամազյանի անվ. Հայաստանի վիրաբուժության լրաբեր 2.2012
Տրավատանի և պոլիկվադով տրավատանի առաջացրած մորֆոլոգիական փոփոխությունները ճագարների աչքերի առաջային հատվածներում

Օֆթալմոտոնուսի բարձրացումը հանդիսանում է գլաուկոմայի առաջացման հիմնական պաթոգենետիկ մեխանիզմը, որի ժամանակ առաջանում է բնորոշ գլաուկոմատոզ օպտիկ նեյրոպաթիա (Нестеров А.П., Егоров Е.А., 2005; Netland R.A., Landry, Sullivan E.K. et all 2001)...

Հ.Ս. Թամազյանի անվ. Հայաստանի վիրաբուժության լրաբեր 2.2012
Ակնաբուժական օգնության իրականացման հեռանկարները մարզային առողջապահության զարգացման տեսակետից

Հանրապետությունում իրականացվող առողջապա­հության ոլորտի բարեփոխումների նպատակն է բազմակողմանիորեն բարձրացնել բուժօգնության որակը և հասանելիությունը: Ներոլորտային մակար­դա­կում առաջնությունը տրվելու է առողջության առաջ­նային պահպանման օղակին` կարևորելով ընտանեկան բժշկության համակարգի զարգացումը: Այս ծրագրային խնդիրներից է թեթևացնել...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Պտերիգիումի տարածվածության վերաբերյալ

Հանդիսանալով տաք աշխարհագրական գոտ­ի­նե­րի հիվանդություն, պտերիգիումը ամբուլատոր կարգով հետազոտված կամ բուժված ակնաբուժական հիվան­դությունների շարքում կազմում է 2–6,8%, իսկ աչքի հիվանդություններով հոսպիտալացված հիվանդ­ների շրջանում հանդիպում է 3,24% դեպքերում: Միաժամանակ կան ընդհանրական տվյալներ, որ 35–400 զուգահեռների հատվածում ապրող...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Պտերիգիումի էթիոպաթոգենեզի հարցի շուրջ

Չնայած պտերիգիումի վերաբերյալ գոյություն ունեցող բազմաթիվ հետազոտությունների, մինչ այժմ չկա միակարծություն վերջինիս առաջացման և զարգացման վերաբերյալ, հայտնի չէ ինչպե՞ս է սկսում աճը կամ հանկարծակի կանգ է առնում, պարզ չէ թե ինչու՞ է աճը լինում դեպի կենտրոնաձիգ այլ ոչ թե ամբողջ ուղղությամբ, աճը կանգնում է երբ վերջինիս գլխիկը հասնում է եղջրենու կենտրոն...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Որոշ մոտեցումներ պտերիգիումի բուժման վիրահատական եղանակների վերաբերյալ

Պտերիգիումը կոնյունկտիվաի դեգեներատիվ, հիպերպլաստիկ ախտահարում է, սովորաբար եռանկյունաձև գագաթով կամ գլխիկով, աճում է դեպի եղջերաթաղանթի կենտրոնական հատված և հատակով նայում է դեպի միջային ակնաճեղք...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Ոսկյա ծանրոցի իմպլանտացիան պարալիտիկ լագոֆթալմով հիվանդներին` կերատոպաթիայի բուժման նպատակով

Դիմային ներվի պարիեզը ուղեկցվում է կոպերի ոչ լիարժեք փակումով և դա պատճառ է հանդիսանում կերատոպաթիայի: Աչքի կողմից առաջանում են հետևյալ փոփոխությունները` եղջերաթաղանթի չորա­ցում, ոչ լիարժեք թարթում, լագոֆթալմ, ստորին կոպի էկտրոպիոն, հոնքի պտոզ...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 3.2008 (35)
Ծայրամասային եղջերաթաղանթի հիվանդությունների բնութագիրը` նեոպլազիաների վերլուծությամբ և կլինիկական դեպքերի քննարկմամբ

Բանալի բառեր` ծայրամասային եղջերաթաղանթ, լիմբային դերմոիդ, եղջերաթաղանթի/շաղկապենու ներէպիթելային նորագոյացություն, ամնիոտիկ թաղանթի պատվաստում

Ծայրամասային եղջերաթաղանթն (ԾԵ) իրենից ներկայացնում է կոռնեոսկլերալ լիմբին հարող եղջերաթաղանթի 2մմ-անոց հատված: ԾԵ առանձնահատկություններն են հարակից լինելը լիմբի անոթային ցանցին, սպիտապատ­յանին, էպիսկլերային, շաղկապենուն...

Հայաստանի բժշկագիտություն 1.2007
Ցանցենու հետազոտման գունակոնտրաստային ախտորոշիչ եղանակ

Բանալի բառեր.ախտորոշիչ թեստ, ներակնային ճնշում (ՆԱՃ), տեսաներվի սկավառակի էքսկավացիա (ՏՍԷ)­

Նկարագրվող ակնաբուժական ախտորոշիչ թեստը իրենից ներկայացնում է թղթի վրա համապատասխան կոնտրաստ և գունային տառեր, թվեր, նշաններ, որոնցով էլ հենց հետազոտվում է հիվանդի աչքը: Թեստը բաղկացած է 2 բաղադրիչներից` կոնտրաստի զգացողությունից և գունային կոմպոնենտից: Այն այնպես է կազմված, որ կապույտ գույնը ըստ իր պայծառության հավասար է ֆոնի պայծառությանը...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 1-4.2005 (21-24)

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ