Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մանկական հիվանդություններ

Փայտացում (տետանուս)

Սուր տարափոխիկ հիվանդություն է, որը բնորոշվում է տոնիկ բնույթի ցնցումներով և թույների ազդեցության հետևանքով զարգացող տարբեր բնույթի ընդհանուր խանգարումներով։

 

Էթիոլոգիան։ Հարուցիչը՝ Clostridium tetani, խոշոր, բազմաթիվ մտրակիկներով, շարժուն, 4-10 մկմ մեծության մանրէ է, ունի ծայրամասային հանգուցավորում (ծայրային սպոր), ըստ Գրամի ներկվում է, խիստ անաէրոբ է, զգայուն է թթվածնի նկատմամբ, վեգետատիվ ձևերն անկայուն են։ Սպորները շատ կայուն են, եռացնելիս ոչնչանում են 8 րոպեից, չորացման պայմաններում կենսունակությունը չեն կորցնում 10-11 տարի։ Կենսագործունեության ընթացքում հարուցիչնանջատում է երկու էկզոտոքսին՝ տետանոսպազմին, որն առաջացնում է միջաձիգ զոլավոր մկանների կծկում, և տետանոհեմոլիզին, որն ունի էրիթրոցիտալուծող ազդեցություն։

 

Էպիդեմիոլոգիան։ Հարուցիչը բազմանում է միայն ներթափանցման տեղում՝ արտադրելով մեծ քանակությամբ էկզոտոքսիններ։ Մանրէն պատկանում է նեկրոպարազիտնԵրի շարքին ևաճում է միայն անաէրոբ պայմաններում։ Արտադրված թույնը խիստ արտահայտված նյարդահակ (նեյրոտրոպ) հատկություն ունի։ Նա հասնում էմինչև ողնուղեղի և երկարավուն ուղեղի նեյրոններին և այնտեղ ստեղծում գերգրգռված վիճակ, որը և առաջ է բերում պրկումային (տետանիկ) ցնցումներ։ Պրոցեսի մեջ է ընդգրկվում նաև ուղեղի ցանցանման (ռետիկուլար) գոյացությունը, որը և պայմանավորում է ցնցումների տարածվածությունը։ Թույնն ազդում է նաև վեգետատիվ նյարդային համակարգի վրա։ Մահը կարող է զարգանալ կենսական կարևոր կենտրոնների սուր ախտահարման, ուստի և, նրանց անբավարարության հետևանքով։ Հիվանդանալուց հետո կայուն անընկալություն չի զարգանում և կրկնահիվանդացման հավանականությունը բավական բարձր է։

 

Կլինիկան։ Գաղտնի շրջանը միջին հաշվով 14-15 օր է, սակայն կարող է տևել մի քանի օրից մինչև մի քանի ամիս։ Որքան կարճ է գաղտնի շրջանը և վարակի ներդրման դուռը մոտ է տեղադրված կենտրոնական նյարդային համակարգին, այնքան կլինիկական ընթացքը ծանր է, իսկ ելքն` անբարենպաստ։ Նախանշանային շրջանը կարող է չլինել կամ էլ արտահայտվել անհանգիստ վիճակով, գրգռվածությամբ, վերքի շրջանում ծակող բնույթի ցավերով և այրոցի զգացումով։

Բնորոշ և ամենաառաջնակարգ ախտանիշներից է ծամիչ մկանների կծկումները (տրիզմը)։ Այնուհետև զարգանում են դիմային մկանների կծկումներ, դեմքին տալով «սատանայական ժպիտ» կլինիկական ախտանիշը։ Աստիճանաբար տոնիկ ցնցումային վիճակի մեջ են ընդգրկվում նաև պարանոցի, ծոծրակի, վերին վերջույթների, մեջքի, կրծքավանդակի, որովայնի, ստորին վերջույթների մկանախմբերը։ Տոնիկ կծկումների և մկանային գերտոնուսի հետևանքով զարգանում է հիվանդի բնորոշ աղեղնաձև դիրքը՝ օպիստոտոնուս։ Ցնցումները տարածվում է նաև ստոծանու վրա և կարող են առաջ բերել շնչառության կանգ՝ ստոծանու ֆիբրիլյացիայի հետևանքով։ Հիվանդը լինում է ծայրաստիճան դյուրագրգիռ, և աննշան արտաքին ազդակներից (նույնիսկ օդի հոսանքից) կարող է հիվանդի մոտ տանջալից ցնցումային նոպա զարգանալ։ Հիվանդի ջերմությունը սկզբնական շրջանում թեթևակի բարձրանում է, իսկ ցնցումների ժամանակ լինում է գերբարձր։ Նկատվում է առատ քրտնարտադրություն, գիտակցությունը, որպես կանոն, պահպանված է։ Հիվանդության ծանրության աստիճանը որոշվում է գաղտնի շրջանի կարճատևությամբ և ցնցումային նոպաների հաճախությամբ։

 

Նորածնային փայտացում։ Վարակի մուտքը պորտային վերքն է, գաղտնի շրջանը բավական կարճատև է՝ նույնիսկ մի քանի ժամ։ Հիվանդությունը սկսվում է բուռն, բարձր ջերմությամբ, անհանգիստ վիճակով, արտահայտված թունավորումով։ Երեխան հրաժարվում է կրծքից, ապա զարգանում է ցնցումային համախտանշան, բնորոշ է նաև թոքաբորբը։ Նորածնային տետանուսն ընթանում է չափազանց ծանր և մահացությունը հասնում է 50-95%-ի։

Կլինիկորեն արտահայտված փայտացումը տևում է 2-4 շաբաթ։ Հիվանդության 10-15 օրից տետանիկ ցնցումները դառնում են սակավ, ավելի մեղմ, իսկ 17-18 օրից՝ վերանում։ Մկանային տոնիկ լարվածությունը (մեջքի, որովայնի, ձկնամկանների) պահպանվում են 22-25 օր, երբեմն՝ ավելի։ Տրիզմը աստիճանաբար վերանում է, հաճախասրտությունը պահպանվում է բավականին երկար ժամանակ։

 

Ախտորոշումը։ Հիմնված է բնորոշ կլինիկական ախտանիշների առկայությամբ։ Լաբորատոր ախտորոշումը լայն կիրառում չունի, քանի որ ոչ միշտ է հաջողվում անջատել հարուցիչը։ Բնորոշ ախտանիշներն են տրիզմը, «սատանայական ժպիտը», կլման դժվարացումը կամ վերացումը (կլման մկանների լարվածության հետևանքով) , պարանոցի, կրծքի, մեջքի, ստոծանու, որովայնի, վերջույթների մկանների մշտական տոնիկ լարվածությունները։ Ֆալանգային մկանների լարվածություն չի լինում։ Նկատվում են պարբերական ցնցումներ, մկանացավեր, գերքրտնարտադրություն՝ մասնավորապես ցնցումների ժամանակ, մշտական հաճախասրտություն, շնչական խանգարումներ, միզարձակման և կղման ակտի դժվարացում, արտաքին ազդակների նկատմամբ գերզգայնաթյուն։

Տարբերակիչ ախտորոշման համար պետք է նկատի ունենալ հետևյալ հիվանդությունները` կատաղություն, հիստերիա, էպիլեպսիա, տարբեր պատճառների մենինգիտներ և էնցեֆալիտներ, ստրիխնինային թունավորում և այլն։

 

Բուժումը։ Կոմպլեքսային է և պետք է նպատակամղված լինի հետևյալ ուղղություններով՝

  1. վերքի վիրաբուժական մշակում,
  2. լիարժեք հանգիստ,
  3. տոքսեմիայի չեզոքացում,
  4. բարդությունների (թոքաբորբ, սեպսիս) կանխում,
  5. ցնցումային վիճակի մեղմացում և վերացում,
  6. թթվահիմնային ևջրաաղային հավասարակշռության պահպանում,
  7. պայքար հիպերթերմիայի դեմ,
  8. սրտանոթային և շնչական համակարգերի անխափան գործունեության ապահովում,
  9. սնուցման կազմակերպում։

Երկրորդային վարակի միացումը կանխելու նպատակով հիվանդին պետք է տրվեն հակաբիոտիկներ։
Փայտացման դեմ չպատվաստվածներին վերք ստանալուց հետո պետք է կատարել ակտիվ-պասսիվ իմունացում: Նախքան շիճուկի ներարկելը, պետք է դնել ներմաշկային փորձը՝ 0,1 մլ, 1:100 նոսրացրած շիճուկով, որի բացասական ռեակցիայի դեպքում (մինչև 0,9մմ տրամագծով թեթևակի հիպերեմիա) 20 րոպե հետո կատարել 0,1 մլ հակատետանիկ շիճուկ միջմկանային, որից ևս 30 րոպե անց ներարկել մնացած շիճուկը (շիճուկաբուժման հիմնական սկզբունքը ներկայացվում է յուրաքանչյուր շիճուկին կից հրահանգով)։ Նոսրացրած շիճուկի նկատմամբ գերզգայնության դեպքում շիճուկի հետագա ներարկումը պետք է կատարել նախնական դեսենսիբիլիզացիայի ֆոնի վրա (ընդհուպ մինչև ընդհանուր անզգայացումը), կոտորակային ձևով։

Վերջին ժամանակներս օգտագործվում է սպեցիֆիկ գամագլոբուլին, որը տալիս է լավ հակատոքսիկ արդյունք։

Հիվանդը պարտադիր ձևով պետք է գտնվի ինտենսիվ թերապիայի հիվանդասենյակում կամ վերակենդանացման բաժանմունքում՝ ապարատային ղեկավարվող շնչառության կազմակերպման նպատակով։

Սնուցումը կազմակերպվում է պարենտերալ (ալվիզին, ամինոն և այլն) և էնւոերալ՝ զոնդային ճանապարհով, երբեմն և սնուցող հոգնաների ձևով։

Ջրաաղային և թթվահիմնային հավասարակշռության կարգավորումը կատարվում է հանրահայտ բոլոր միջոցներով։

Կարևոր նշանակություն ունի նաև հիվանդի խնամքը՝ հաճախակի դիրքափոխումը, պառկելախոցերի և ստորականգային (հիպոստատիկ) թոքաբորբերի կանխման նպատակով։

Անհրաժեշտության դեպքում հիվանդի տեղափոխումը պետք է կատարվի միայն համապատասխան բժշկական բրիգադի ուղեկցությամբ և բավարար հակացնցումային արդյունքից հետո։

 

Կանխարգելումը։ Ստացված վերքերի վիրաբուժական մշակումն է և իմունացումը։ Սպեցիֆիկ կանխարգելում (տե՛ս «Դիֆթերիա») :

 

Հեղինակ. Վ.Ա. Աստածատրյան
Աղբյուր. Կլինիկական մանկաբուժություն
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ԵՊԲՀ. Գրիպի դեմ պայքարի կարևոր խորհուրդներ համալսարանական մանկաբույժի կողմից
ԵՊԲՀ. Գրիպի դեմ պայքարի կարևոր խորհուրդներ համալսարանական մանկաբույժի կողմից

Առավել հաճախ գրիպն ընթանում է շատ սուր, բնորոշ են դողը, թուլությունը, գլխացավը, մարմնի ջերմաստիճանի կտրուկ բարձրացումը մինչև տենդային թվերի, այսինքն՝ 40 աստիճանի։ Վերին շնչուղիների կատարալ դրսևորումներն ի հայտ են...

Մանկական ուղեղային կաթվածի վիրահատական շտկումները. հարցազրույց Արա Այվազյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Մանկական ուղեղային կաթվածի վիրահատական շտկումները. հարցազրույց Արա Այվազյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ ախտաբանություն է մանկական ուղեղային կաթվածը:
Մանկական ուղեղային կաթվածը (ՄՈՒԿ) հավաքական ախտորոշում է: Երեխայի ծնվելուց հետո ուղեղի տարբեր...

Պտղի և նորածնի հիպօքսիաներ. հարցազրույց ՄՄԱՊԳՀԿ նեոնատոլոգ Մարինա Զարգարյան. morevmankan.am
Պտղի և նորածնի հիպօքսիաներ. հարցազրույց ՄՄԱՊԳՀԿ նեոնատոլոգ Մարինա Զարգարյան. morevmankan.am

Խոսենք պտղի և նորածնի հիպօքսիաների մասին:
Հիպօքսիան թթվածնի պակասն է հյուսվածքներում: Այդ գործընթացը կարող է սկսվել ներարգանդային կյանքում...

Աղիքի ինվագինացիա. nairimed.com
Աղիքի ինվագինացիա. nairimed.com

Աղիքի ինվագինացիան քղիքի մի հատվածի ներդրումն է մյուսի մեջ՝ աղիքային անանցանելիության զարգացումով։ Հիվանդությունը հիմնականում զարգանում է մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com

Մեր զրուցակիցն է օրթոպեդ-ուռուցքաբան, «Նաիրի» ԲԿ օնկոօրթոպեդիայի և ոսկրային ախտաբանության ծառայության ղեկավար Գալուստ Գալուստյանը...

Ուռուցքաբանություն
Ո՞ր դեպքում է անհրաժեշտ շտապ վիրահատել նորածնին. մանկական վիրաբույժի խուրհուրդը
Ո՞ր դեպքում է անհրաժեշտ շտապ վիրահատել նորածնին. մանկական վիրաբույժի խուրհուրդը

Բոլորն են երազում առողջ երեխա ունենալ, բայց ոչ բոլորն են գիտակցում, որ դրա համար նախ պետք է հոգալ սեփական առողջության մասին. Նման կարծիքի է «Շենգավիթ» բկ նորածնային և մանկական վիրաբուժության բաժանմունքի...

Վիրաբուժություն
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am

Շնչառական հիվանդություններն ամենահաճախն են հանդիպում, քանի որ հիմնականում վիրուսային ծագում ունեն և փոխանցվում են օդակաթիլային ճանապարհով: Հետևաբար, քանի դեռ հաճախ հանդիպող շնչառական վիրուսների...

Բժշկի ընդունարանում Թերապիա
Պարբերական հիվանդությունը մանկական տարիքում. Գայանե Ամարյան. arabkirjmc.am
Պարբերական հիվանդությունը մանկական տարիքում. Գայանե Ամարյան. arabkirjmc.am

Պարբերական հիվանդությանը  (միջերկրածովյան ընտանեկան տենդ) վերաբերող հաճախ տրվող հարցերին պատասխանեց Արաբկիր բժշկական համալիրի  Մանկական գաստրոէնտերոլոգիական ծառայության և Պարբերական հիվանդության...

Համակարգային հիվանդություններ
Մանկական օրթոպեդիա. հաճախ տրվող հարցեր. arabkirjmc.am
Մանկական օրթոպեդիա. հաճախ տրվող հարցեր. arabkirjmc.am

Օրթոպեդիան մասնագիտություն է, որը զբաղվում է հենաշարժիչ համակարգի ախտաբանություններով: Մանկական օրթոպեդիան զբաղվում է հենաշարժիչ համակարգի բնածին եւ ձեռքբերովի խնդիրներով...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Ինչո՞ւ է շաքարային դիաբետն անհանգստացնում մանկական տարիքում. arabkirjmc.am
Ինչո՞ւ է շաքարային դիաբետն անհանգստացնում մանկական տարիքում. arabkirjmc.am

Ինչո՞ւ է շաքարային դիաբետն անհանգստացնում մանկական տարիքում , ինչպե՞ս կանխարգելել, ի՞նչ պարբերականմությամբ արյան մեջ չափել շաքարի մակարդակը եւ հիվանդությանը վերաբերող նման այլ հարցերի շուրջ զրուցեցինք...

Ներզատաբանություն
Թոքաբորբի «աջակիցները»՝ աղտոտված օդ, հիգիենայի բացակայություն, ցածր իմունիտետ. հարցազրույց Սերգեյ Սարգսյանի հետ
Թոքաբորբի «աջակիցները»՝ աղտոտված օդ, հիգիենայի բացակայություն, ցածր իմունիտետ. հարցազրույց Սերգեյ Սարգսյանի հետ

Հայաստան Համահայկական հիմնադրամի «Հեռաուսուցում և խորհրդատվություն» ծրագրի շրջանակում փետրվարի 16-ին Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանում տեղի ունեցավ «Երեխաների արտահիվանդանոցային...

Բժշկի ընդունարանում
Մանկական ուռուցքաբանություն. պատասխաններ երեխաների և ծնողների հարցերին. oncology.am
Մանկական ուռուցքաբանություն. պատասխաններ երեխաների և ծնողների հարցերին. oncology.am

Չնայած նրան, որ վերջին չորս տասնամյակների ընթացքում քաղցկեղից մահացության մակարդակը նվազել է գրեթե 70 տոկոսով, այնուամենայնիվ, նախկինի պես հիվանդություններից երեխաների մահացության հիմնական պատճառներից է...

Ուռուցքաբանություն
Թոքաբորբով հիվանդ երեխաների ախտորոշման նպատակով իրականացվող թոքերի ՈՒՁՀ-ն կարող է փոխարինել կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությանը. ultraimaging.am
Թոքաբորբով հիվանդ երեխաների ախտորոշման նպատակով իրականացվող թոքերի ՈՒՁՀ-ն կարող է փոխարինել կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությանը. ultraimaging.am

Երեխաների մոտ թոքաբորբի ախտորոշման չափանիշ համարվում է կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությունը, սակայն  նոր բժշկական «Իկան» դպրոցում հայտնաբերել են, որ թոքերի ուլտրաձայնային հետազոտությունը կարող է...

Ախտորոշում Շնչառական համակարգ
Ինչպե՞ս իջեցնել փոքրիկի ջերմությունը առանց դեղահաբերի. openblog.am
Ինչպե՞ս իջեցնել փոքրիկի ջերմությունը առանց դեղահաբերի. openblog.am

Ըստ որոշ ուսումնասիրություններրի, եթե փոքրիկն առողջ է, ապա կարիք չկա անհանգստանալու, երբ  նրա մոտ նկատվում է ուղղակի մրսածություն։ Ներկայացնում ենք մի քանի եղանակ, որոնց միջոցով կարող եք իջեցնել երեխայի...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն
Փոքր երեխաների գլխուղեղի ՄՌՏ հետազոտություն. ultraimaging.am
Փոքր երեխաների գլխուղեղի ՄՌՏ հետազոտություն. ultraimaging.am

Գլխուղեղի մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան այսօր ախտորոշման ամենատեղեկատու մեթոդներից է: Նյարդաբանական և նյարդավիրաբուժական հիվանդությունների ճիշտ ախտորոշումը դյուրին չէ նույնիսկ...

Ախտորոշում

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ