Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մանկական հիվանդություններ

Էպիդեմիկ պարոտիտ (խոզուկ)

Սուր վիրուսային տարափոխիկ հիվանդություն է։ Բնորոշվում է մեկ կամ մի քանի թքագեղձերի բորբոքումով, որոշ դեպքերում նաև այլ օրգանների և կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարումներով։

 

Էպիդեմիոլոգիան։ Հիվանդության աղբյուրը հիվանդ մարդն է, որը վարակիչ է համարվում հիվանդության թաքնված շրջանի վերջին օրերից և կլինիկական երևույթների զարգացման առաջին 5-6 օրերին։ Վարակը տարածվում է հիմնականում օդակաթիլային ճանապարհով, սակայն չի բացառվում նաև միջնորդավորված վարակումը։ Ընկալությունը բարձր է, հիմնականում հիվանդանում են երեխաները՝ մասնավորապես մարտ-ապրիլ ամիսներին։

 

Էթիոլոգիան։ Հարուցիչը պատկանում է պարամիքսովիրուսների շարքին և օժտված է արյունափաթիլավորող և արյունալուծիչ հատկություններով։ Արտաքին միջավայրում անկայուն է։

 

Պաթոգենեզը։ Վիրուսն օդակաթիլային ճանապարհով ներթափանցելով վերին շնչուղիների և նշիկների լորձաթաղանթները, հետագայում արյան ճանապարհով տարածվում է օրգանիզմում և հիմնականում տեղակայվում գեղձային օրգաններում (թքագեղձեր, ամորձիներ, ձվարաններ, ենթաստամոքսային գեղձ և այլն) ու նյարդային համակարգում։ Հիվանդության ընթացքում գոյանում են ախտահատուկ հակամարմիններ, որոնք արյան մեջ մնում են ցմահ։ Չնայած այդ առումով իմունիտետը հիմնականում լինում է կայուն և տևական, սակայն եզակի դեպքերում կարող են հանդիպել կրկնահիվանդացման դեպքեր։

 

Կլինիկան։ Թաքնված շրջանը 11-23 օր է (միջինը 15-19 օր), երբեմն կարող է երկարել մինչև 26 օր։ Հիվանդությունը հիմնականում սկսվում է սուր, որոշ դեպքերում 1-2-օրյա նախանշանային շրջանով՝ ջերմության բարձրացում, թքագեղձերի շրջանի արտահայտվածություն, ծամելու ժամանակ ցավոտության, բերանի չորություն։ Գեղձային ախտահարումները սովորաբար սկզբում լինում են միակողմանի, որը 1-2 օրից հետո կարող է անցնել հաջորդ գեղձին։ Զարգացող այտուցը ընդգրկում է հետծնոտային փոսը, որը ծանր դեպքերում կարող է տարածվել նաև պտկաձև ելունի վրա, պարանոցի շրջանը, անգամ կրծքավանդակի վերին հատվածները։ Այտուցի հետևանքով ականջի բլթակը հրվում է դեպի վեր։ Բացի հարականջային գեղձերից պրոցեսի մեջ կարող են ընդգրկվել նաև ստործնոտային և ենթալեզվային թքագեղձերը։ Գեղձային այտուցները սովորաբար վերանում են 6-9 օրվա ընթացքում։ Այտուցված գեղձերը անշարժ են, շոշափման ժամանակ` ցավոտ։ Բերանի խոռոչի զննման ժամանակ թքածորանների բացվածքի շրջանում նկատվում է թեթևակի այտուց՝ գերարյունության օղակով (Մուրսոնի ախտանիշ)։

 

Էպիդեմիկ պարոտիտի կլինիկական ձևերի դասակարգումը (ըստ Ն.Ի. Նիսևիչի)

Տիպիկ ձևեր

Ծանրության աստիճանը

  1. Գեղձային (պարոտիտ, սուբմաքսիլիտ, օրխիտ, պանկրեատիտ):
  2. Նյարդային (շճային բնույթի մենինգիտ, մենինգոէնցեֆալիտ):
  3. Կոմբինացված կամ խառը ձևեր (շճային մենինգիտ և պարոտիտ կամ պարոտիտ սուբմաքսիլիտով, պանկրեատիտով, մենինգոէնցեֆալիտով և այլն),
  4. Ոչ բնորոշ (ատիպիկ) ձևեր՝
    ա. ջնջված
    բ. անախտանիշային

Թեթև, միջին ծանրության և ծանր

Ծանրության ցուցանիշեր

  1.  
    1. Գեղձերի բորբոքման աստիճանը (այտուցվածություն, ցավոտություն)
    2. Նյարդային համակարգի ախտահարվածությունը
    3. Ընդհանուր թունավորման աստիճանը

 

Պարոտիտային օրխիտ։ Սովորաբար զարգանում է թքագեղձերի ախտահարման ֆոնի վրա, սակայն կարող է լինել նաև մեկուսացված ձևով։ Հիմնականում հանդիպում է դեռահասների և երիտասարդների մոտ։ Ամորձին հաճախ միակողմանի լինում է այտուցված, ցավոտ՝ հատկապես քայլելու ժամանակ, մաշկի շրջանը` գերարյուն։ Հայտնվում է ջերմություն, երբեմն` փսխում։ Ամորձու փոփոխությունները վերականգնելի են և վերանում են 1-2 շաբաթվա ընթացքում։ Ամորձիներում պրոցեսը երբեմն կարող էլ լինել երկկողմանի։ Հազվադեպ կարող է հանդիպել նաև ձվարանների, կաթնագեղձերի և բարթոլինյան գեղձերի պարոտիտային բնույթի ախտահարումներ։

 

Պարոտիտային պանկրեատիտ։ Կարող է առաջանալ ինչպես ինքնուրույն, այնպես էլ գեղձային մյուս պրոցեսների հետ համակցված։ Հիվանդները գանգատվում են գոտևորող բնույթի ցավերից, սրտխառնոցի (նողկանքի) և սննդի նկատմամբ զզվանքի զգացումից, փսխումներից, գլխացավերից, բարձր ջերմությունից, լեզվի փառակալումից։ Համակցված դեպքերում ախտորոշումը դժվարություն չի ներկայացնում, սակայն մեկուսացված պանկրեատիտի դեպքում ախտորոշումը բավականին դժվարանում է։ Վերջինիս դեպքում կարևոր տեղ է տրվում դիաստազայի և արյան մեջ ամիլազայի ակտիվության որոշմանը։ Ելքը բարենպաստ է։ Բուժման ժամանակակից միջոցների ֆոնի վրա պրոցեսը վերանում է 10-15 օրից։

 

Պարոտիտային շճային մենինգիտ։ Հաճախ է հանդիպում և հիմնականում զարգանում է որպես համակցված պրոցես (պարոտիտ-մենինգիտ, սուբմաքսիլիտ-մենինգիտ և այլն)։ Հիվանդի մոտ լինում են արտահայտված մենինգեալ ախտանիշներ, որոնք բուժման ֆոնի վրա 3-8 օրվա ընթացքում աստիճանաբար վերանում են։ Ախտորոշման համար կարևոր նշանակություն է ստանում ողնուղեղային հեղուկի հետազոտությունը։ Ողնուղեղային հեղուկը հոսում է մեծ ճնշման տակ, թափանցիկ է, բջջակազմը՝ 300-700, լիմֆոցիտային բնույթի, շաքարի քանակը նորմայի սահմաններում կամ բարձր (որով և տարբերվում է տուբերկուլոզային մենինգիտից)։ Սպիտակուցի քանակը լինում է 0,3-0,9 գ/լ: Ելքը բարենպաստ է, երբեմն կարող է զարգանալ տևական ասթենիզացիա, հազվադեպ՝ լսողական նյարդի ախտահարում։

 

Պարոտիտային էնցեֆալիտ։ Հանդիպում է հազվադեպ։ Նկատվում են արտահայտված օջախային ախտահարման երևույթներ, կլոնիկ-տոնիկ բնույթի ցնցումներ, անզուսպ փսխումներ (կապ չունի սննդի ընդունման հետ), գիտակցության խանգարումներ։ Բուժման ֆոնի վրա ելքը բարենպաստ է և առանց մնացորդային երևույթների։ Հաճախ հանդիպում է մենինգոէնցեֆալիտի պատկեր։ Կլինիկական ընթացքում կարող են լինել ջնջված, թեթև, միջին ծանրության և ծանր ձևեր։ Ծանր ձևերը, որպես կանոն, ընթանում են արտահայտված թունավորումով։

 

Ախտորոշումը։ Տիպիկ ընթացքի պարոտիտների ախտորոշման հարցը, հաշվի առնելով բնորոշ ախտանիշների առկայությունն ու էպիդեմիոլոգիական անամնեզը, դժվարություններ չի ներկայացնում։

Դժվարություն է առաջացնում առաջնային մենինգիտներից, պանկրեատիտից, օրխիտից և այլ հիվանդություններից նրա տարբերակիչ ախտորոշումը։ Նման դեպքերում կարևոր են վիրուսաբանական, շճաբանական (կոմպլեմենտի կապման, հեմագլյուտինացիայի ռեակցիաները) հետազոտությունների տվյալները և մանրակրկիտ էպիդեմիոլոգիական անամնեզը։ Պարոտիտային վարակի կլինիկական ելքը ընդհանրապես բարենպաստ է, սակայն որոշ դեպքերում, մասնավորապես ամորձիների և ձվարանների երկկողմանի ախտահարման ժամանակ, կարող է զարգանալ ամլություն։ Ծանր մենինգոէնցեֆալիտներից հետո կարող է ծագել լսողական և հավասարակշռության օրգանների ախտահարում։

 

Բուժումը։ Ախտահատուկ բուժում չկա։ Բուժումը կրում է ախտանշային բնույթ։ Առաջին հերթին պետք է մեկուսացնել հիվանդին, իսկ թեթև դեպքերում կարելի է պահել տնային պայմաններում։ Հիվանդը պետք է ստանա լիարժեք հեղուկ դիետա։ Բորբոքված թքագեղձերի վրա դրվում են չոր, տաք միջոցներ։ Նշանակում են սալիցիլատներ։ Սովորաբար հիվանդագին երևույթները վերանում են 3-4 օրվա ընթացքում։ Ծանր դեպքերում պարտադիր է հիվանդի հոսպիտալացումը։ Ամորձիների բորբոքման դեպքում՝ պարտադիր անկողնային ռեժիմ և ամորձիների կախակալ կապան, հակաբորբոքային պատրաստուկների կիրառում, գլյուկոկորտիկոստերոիդներ։

Պանկրեատիտների ժամանակ անպայման պետք է նշանակել ենթաստամոքսային գեղձի ֆերմենտների ակտիվությունն ընկճող պատրաստուկներ: Կատարվում են հոգնաներ։ Արտահայտված թունավորումների դեպքում դեզինտոքսիկացնող միջոցառումներ, վիտամիններ։

Մենինգիտների և մենինգոէնցեֆալիտների դեպքում բուժական և ախտորոշիչ նպատակով պարտադիր է ողնուղեղային պունկցիայի կատարումը։ Կազմակերպվում են դեհիդրատացիոն և ռեհիդրատացիոն թերապիա, նշանակվում են հակաբիոտիկներ՝ ընդունված չափավոր դեղաչափերով, հորմոնաթերապիա։

 

Կանխարգելումը։ Հիվանդների վաղաժամ մեկուսացում՝ սկսած հիվանդության սկզբից 9 օր։ Մինչև 10 տարեկան չհիվանդացած երեխաների նկատմամբ պետք է սահմանել 21-օրյա կարանտին՝ հաշված կոնտակտի վերջին օրվանից։ Որոշ հեղինակներ խորհուրդ են տալիս կոնտակտավորներին ներարկել պլացենտային գամագլոբուլին՝ 1,5-3մլ։ Պարոտիտի օջախում վերջնական վարակազերծում չի կատարվում։

Սպեցիֆիկ պրոֆիլակտիկայի նպատակով 15-18 ամսական երեխաներին ներարկվում է հակապարոտիտային թուլացրած կենդանի պատվաստանյութ՝ 0,1 մլ ներմշակային կամ 1:5 նոսրացումով 0,5 մլ, ենթամաշկային։

 

Հեղինակ. Վ.Ա. Աստածատրյան
Աղբյուր. Կլինիկական մանկաբուժություն
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ԵՊԲՀ. Գրիպի դեմ պայքարի կարևոր խորհուրդներ համալսարանական մանկաբույժի կողմից
ԵՊԲՀ. Գրիպի դեմ պայքարի կարևոր խորհուրդներ համալսարանական մանկաբույժի կողմից

Առավել հաճախ գրիպն ընթանում է շատ սուր, բնորոշ են դողը, թուլությունը, գլխացավը, մարմնի ջերմաստիճանի կտրուկ բարձրացումը մինչև տենդային թվերի, այսինքն՝ 40 աստիճանի։ Վերին շնչուղիների կատարալ դրսևորումներն ի հայտ են...

Մանկական ուղեղային կաթվածի վիրահատական շտկումները. հարցազրույց Արա Այվազյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Մանկական ուղեղային կաթվածի վիրահատական շտկումները. հարցազրույց Արա Այվազյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ ախտաբանություն է մանկական ուղեղային կաթվածը:
Մանկական ուղեղային կաթվածը (ՄՈՒԿ) հավաքական ախտորոշում է: Երեխայի ծնվելուց հետո ուղեղի տարբեր...

Պտղի և նորածնի հիպօքսիաներ. հարցազրույց ՄՄԱՊԳՀԿ նեոնատոլոգ Մարինա Զարգարյան. morevmankan.am
Պտղի և նորածնի հիպօքսիաներ. հարցազրույց ՄՄԱՊԳՀԿ նեոնատոլոգ Մարինա Զարգարյան. morevmankan.am

Խոսենք պտղի և նորածնի հիպօքսիաների մասին:
Հիպօքսիան թթվածնի պակասն է հյուսվածքներում: Այդ գործընթացը կարող է սկսվել ներարգանդային կյանքում...

Աղիքի ինվագինացիա. nairimed.com
Աղիքի ինվագինացիա. nairimed.com

Աղիքի ինվագինացիան քղիքի մի հատվածի ներդրումն է մյուսի մեջ՝ աղիքային անանցանելիության զարգացումով։ Հիվանդությունը հիմնականում զարգանում է մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com
Ի՞նչ ախտանշաններ են ի հայտ գալիս երեխաների մոտ` ոսկրերի ուռուցքի դեպքում. nairimed.com

Մեր զրուցակիցն է օրթոպեդ-ուռուցքաբան, «Նաիրի» ԲԿ օնկոօրթոպեդիայի և ոսկրային ախտաբանության ծառայության ղեկավար Գալուստ Գալուստյանը...

Ուռուցքաբանություն
Ո՞ր դեպքում է անհրաժեշտ շտապ վիրահատել նորածնին. մանկական վիրաբույժի խուրհուրդը
Ո՞ր դեպքում է անհրաժեշտ շտապ վիրահատել նորածնին. մանկական վիրաբույժի խուրհուրդը

Բոլորն են երազում առողջ երեխա ունենալ, բայց ոչ բոլորն են գիտակցում, որ դրա համար նախ պետք է հոգալ սեփական առողջության մասին. Նման կարծիքի է «Շենգավիթ» բկ նորածնային և մանկական վիրաբուժության բաժանմունքի...

Վիրաբուժություն
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am

Շնչառական հիվանդություններն ամենահաճախն են հանդիպում, քանի որ հիմնականում վիրուսային ծագում ունեն և փոխանցվում են օդակաթիլային ճանապարհով: Հետևաբար, քանի դեռ հաճախ հանդիպող շնչառական վիրուսների...

Բժշկի ընդունարանում Թերապիա
Պարբերական հիվանդությունը մանկական տարիքում. Գայանե Ամարյան. arabkirjmc.am
Պարբերական հիվանդությունը մանկական տարիքում. Գայանե Ամարյան. arabkirjmc.am

Պարբերական հիվանդությանը  (միջերկրածովյան ընտանեկան տենդ) վերաբերող հաճախ տրվող հարցերին պատասխանեց Արաբկիր բժշկական համալիրի  Մանկական գաստրոէնտերոլոգիական ծառայության և Պարբերական հիվանդության...

Համակարգային հիվանդություններ
Մանկական օրթոպեդիա. հաճախ տրվող հարցեր. arabkirjmc.am
Մանկական օրթոպեդիա. հաճախ տրվող հարցեր. arabkirjmc.am

Օրթոպեդիան մասնագիտություն է, որը զբաղվում է հենաշարժիչ համակարգի ախտաբանություններով: Մանկական օրթոպեդիան զբաղվում է հենաշարժիչ համակարգի բնածին եւ ձեռքբերովի խնդիրներով...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Ինչո՞ւ է շաքարային դիաբետն անհանգստացնում մանկական տարիքում. arabkirjmc.am
Ինչո՞ւ է շաքարային դիաբետն անհանգստացնում մանկական տարիքում. arabkirjmc.am

Ինչո՞ւ է շաքարային դիաբետն անհանգստացնում մանկական տարիքում , ինչպե՞ս կանխարգելել, ի՞նչ պարբերականմությամբ արյան մեջ չափել շաքարի մակարդակը եւ հիվանդությանը վերաբերող նման այլ հարցերի շուրջ զրուցեցինք...

Ներզատաբանություն
Թոքաբորբի «աջակիցները»՝ աղտոտված օդ, հիգիենայի բացակայություն, ցածր իմունիտետ. հարցազրույց Սերգեյ Սարգսյանի հետ
Թոքաբորբի «աջակիցները»՝ աղտոտված օդ, հիգիենայի բացակայություն, ցածր իմունիտետ. հարցազրույց Սերգեյ Սարգսյանի հետ

Հայաստան Համահայկական հիմնադրամի «Հեռաուսուցում և խորհրդատվություն» ծրագրի շրջանակում փետրվարի 16-ին Հանրապետական գիտաբժշկական գրադարանում տեղի ունեցավ «Երեխաների արտահիվանդանոցային...

Բժշկի ընդունարանում
Մանկական ուռուցքաբանություն. պատասխաններ երեխաների և ծնողների հարցերին. oncology.am
Մանկական ուռուցքաբանություն. պատասխաններ երեխաների և ծնողների հարցերին. oncology.am

Չնայած նրան, որ վերջին չորս տասնամյակների ընթացքում քաղցկեղից մահացության մակարդակը նվազել է գրեթե 70 տոկոսով, այնուամենայնիվ, նախկինի պես հիվանդություններից երեխաների մահացության հիմնական պատճառներից է...

Ուռուցքաբանություն
Թոքաբորբով հիվանդ երեխաների ախտորոշման նպատակով իրականացվող թոքերի ՈՒՁՀ-ն կարող է փոխարինել կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությանը. ultraimaging.am
Թոքաբորբով հիվանդ երեխաների ախտորոշման նպատակով իրականացվող թոքերի ՈՒՁՀ-ն կարող է փոխարինել կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությանը. ultraimaging.am

Երեխաների մոտ թոքաբորբի ախտորոշման չափանիշ համարվում է կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությունը, սակայն  նոր բժշկական «Իկան» դպրոցում հայտնաբերել են, որ թոքերի ուլտրաձայնային հետազոտությունը կարող է...

Ախտորոշում Շնչառական համակարգ
Ինչպե՞ս իջեցնել փոքրիկի ջերմությունը առանց դեղահաբերի. openblog.am
Ինչպե՞ս իջեցնել փոքրիկի ջերմությունը առանց դեղահաբերի. openblog.am

Ըստ որոշ ուսումնասիրություններրի, եթե փոքրիկն առողջ է, ապա կարիք չկա անհանգստանալու, երբ  նրա մոտ նկատվում է ուղղակի մրսածություն։ Ներկայացնում ենք մի քանի եղանակ, որոնց միջոցով կարող եք իջեցնել երեխայի...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն
Փոքր երեխաների գլխուղեղի ՄՌՏ հետազոտություն. ultraimaging.am
Փոքր երեխաների գլխուղեղի ՄՌՏ հետազոտություն. ultraimaging.am

Գլխուղեղի մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան այսօր ախտորոշման ամենատեղեկատու մեթոդներից է: Նյարդաբանական և նյարդավիրաբուժական հիվանդությունների ճիշտ ախտորոշումը դյուրին չէ նույնիսկ...

Ախտորոշում

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ