Ռեզուս գործոնը հղիության ժամանակ. հարցազրույց մանկաբարձ-գինեկոլոգ Արմեն Բադալյանի հետ. morevmankan.am

Ի՞նչ է ռեզուս գործոնը:

Ռեզուս գործոնն անմիջական կապ ունի մարդու արյան մաս կազմող էրիթրոցիտների՝ արյան կարմիր գնդիկների հետ։ Նրանց կազմում որոշակի սպիտակուցի առկայությունը, որը պայմանականորեն R տառով է նշվում, կամ դրա բացակայությունը խոսում է ռեզուս դրական կամ բացասական գործոնի մասին:

Սպիտակուցի առկայությունը կամ բացակայությունը:

Ըստ վիճակագրական տվյալների, բնակչության 15 տոկոսը ռեզուս բացասական է, այսինքն նրանց էրիթրոցիտները չեն պարունակում R սպիտակուցը:

Ի՞նչ է մոր և երեխայի ռեզուս հակադրությունը:

Հղիության ժամանակ ռեզուս հակադրությունն ի հայտ է գալիս այն դեպքում, երբ ռեզուս բացասական կանայք ամուսնանում են ռեզուս դրական տղամարդու հետ: Նման դեպքում առկա է 60 տոկոս հավանականություն, որ երեխան կծնվի ռեզուս դրական, որի պարագայում հնարավոր է երեխայի արյան կարմիր գնդիկները հայտնվեն մոր արյան մեջ` առաջացնելով իմունիզացիա երեխայի ռեզուս դրական արյան նկատմամբ: Սա բերում է երեխայի էրիթրոցիտների քայքայման` բերելով բազում բարդություններ՝ սակավարյունություն, լյարդի, փայծաղի մեծացում, ընդհուպ` մահ:
Եթե և՛ կինը, և՛ ամուսինն ունեն բացասական ռեզուս գործոն, որևէ վտանգ չի սպառնում պտղին, որովհետև երեխան նույնպես ծնվում է ռեզուս բացասական արյամբ:

Ո՞րն է վտանգավոր շեմը:

Բոլոր ռեզուս բացասական հղիությունների գրանցման ժամանակ յուրաքանչյուր ամիս արյան մեջ որոշվում է հակամարմինների առկայությունը և տիտրը: Հակամարմինները կարող են բարձրանալ մինչև  1:2, 1:4, 1:8, 1:16, 1:32 հարաբերակցությունների: Եվ, բնականաբար, որքան այդ հարաբերակցությունը փոքր է, այնքան պտղին վնասելու հավանականությունը մեծ է: Վտանգ չի ներկայացնում միայն զերոյական տիտրը:

Շատ դեպքերում, երբ տիտրը բարձրանում է և հետազոտությամբ պարզվում է, որ պտղի մոտ արդեն առկա է փայծաղի, լյարդի մեծացում, հարկ է լինում կազմակերպել վաղաժամ ծննդալուծում` կանխելու հետագա վտանգը: Դա հնարավոր է, երբ հղիությունը մոտ է վաղաժամ կամ ծննդաբերության ժամկետին, այսինքն 28-30 շաբաթականից ավելի է, և կարելի է երեխայի համար պայքարել:

Պտղի վիճակից ելնելով, երբեմն, երբ տիտրը խիստ բարձր է, և պտղի մոտ անդառնալի փոփոխություններ կան, հարկ է լինում ընդհատել հղիությունը: Երբեմն կարող է գրանցվել պտղի ներարգանդային մահ:

Դեր ունի՞, արդյոք, հղիությունների քանակը:

Եթե արդեն առկա է կոնֆլիկտ,  առաջին հղիությունները հիմնականում բարվոք են անցնում, որովհետև դեռ պտղի արյունը չի հայտնվել մոր արյան մեջ: Առաջին եռամսյակում դրա հավանականության տոկոսն ընդամենը 3 է: Երկրորդ եռամսյակում՝ այդ տոկոսն 15 է, երրորդում՝ 48: Երկրորդ  և հետագա հղիությունների ժամանակ առաջացած հակամարմինները կարող են խիստ վնասել պտղին: Բարձր տիտրի դեպքում նոր հղիություն ցանկալի չէ:

Ինչպե՞ս կանխարգելել:

Կանխարգելումը հիմնականում հակառեզուսային իմունոգլոբուլինի ներարկումն է: Ծննդաբերությունից հետո 72 ժամվա ընթացքում կատարվում է անտիռեզուս իմունոգլոբուլինների ներարկումը, որոնք  կապվում են մոր արյան մեջ եղած դրական պտղի էրիթրոցիտների հետ և կանխում են  իմունիզացիայի առաջացումը: Այս գործընթացը կատարվում է ո՛չ միայն ծննդաբերություններից հետո, այլ  նաև վիժումներից հետո: Եթե մինչև 5 շաբաթական ժամկետը դա չի կատարվել, ապա դրանից հետո, անգամ արտարգանդային հղիությունների ժամանակ, ճիշտ կլինի 72 ժամվա ընթացքում անպայման հակառեզուսային իմունոգլոբուլին ներարկել, որպեսզի հետագա հղիությունների ժամանակ խնդիր չառաջանա:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ