Ներհիվանդանոցային վարակների կանխարգելման գիտագործնական կենտրոն`ՀՀ առողջապահական համակարգում

Որակի հսկումը բնութագրվում է որպես առողջապահական համակարգի աչքեր և ականջներ, առանց որոնց մենք չէինք կարողանա իմանալ, թե որտեղ ենք և ուր ենք գնում:

Ա. Տոնապետյան

Ներհիվանդանոցային վարակը (ՆՀՎ) բուժման ընթացքում հիվանդի ձեռք բերած վարակն է, որը նրա մոտ բացակայել է հիվանդանոց ընդունվելու պահին կամ դրանից առաջ: ՆՀՎ-ն կարող է դրսևորվել նաև հիվանդի դուրս գրվելուց հետո: Մասնագիտական պարտականությունները կատարելիս բուժաշխատողների ձեռք բերած վարակները ևս դասվում են ՆՀՎ-ների շարքին: 

Վարակային հսկողությունը (ՎՀ) համաճարակաբանական հետազոտությունների արդյունքների վրա հիմնված միջոցառումների համակարգն է` ուղղված բուժկանխարգելիչ հիմնարկներում վարակական հիվանդությունների բարդությունների առաջացման և տարածման կանխարգելմանը: 

Ըստ ամերիկացի հետազոտողների` ՆՀՎ-ների պատճառով ԱՄՆ-ում ամեն տարի մահանում է ավելի քան 80 հազար մարդ: Ռուսաստանի Դաշնությունում ՆՀՎ-ներ են հայտնաբերվում ստացիոնար բուժում ստացած հիվանդների 6-8%-ի մոտ: Ընդհանուր առմամբ, համաձայն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալների, աշխարհում 14 մլն մարդ տառապում է ՆՀՎ-ով: 

Առողջապահության կազմակերպման, բնակչությանը տրամադրվող բուժօգնության որակի լավագույն ցուցանիշը ՆՀՎ-ների ցածր մակարդակն է: 

Բուժօգնության որակի բարելավման նպատակով չհիմնավորված ծախսերը կրճատվում են, ֆինանսական միջոցները` խնայվում: ՆՀՎ-ներն առաջացնում են զգալի հավելյալ ծախսեր` կապված լրացուցիչ լաբորատոր-գործիքային հետազոտությունների անցկացման, դեղամիջոցների ձեռք բերման անհրաժեշտության և բուժման տևողության երկարացման հետ: 

ՆՀՎ-ների կանխարգելման ֆինանսական արդյունավետության մասին են վկայում նաև «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում (ԲԿ) իրականացված ՎՀ ծրագրի ֆինանսական արդյունավետության ուսումնասիրության արդյունքները, համաձայն որոնց ՆՀՎ-ների կանխարգելմամբ հնարավոր է եղել ծախսերը կրճատել 0,7-5,0 անգամ: Հարկ է նշել նաև, որ նույն ծրագրի իրականացման ընթացքում չարդարացված պլանային կանխարգելիչ միջոցառումներից հրաժարվելու շնորհիվ հնարավոր է եղել «Էրեբունի» ԲԿ-ի ծախսերը կրճատել 8,1-9,3 անգամ: Այսպիսով, կատարված ուսումնասիրությունը հաստատում է, որ ՆՀՎ-ների կանխարգելումը ֆինանսական միջոցների խնայողության արդյունավետ ուղիներից է: 

Համաշխարհային փորձը վկայում է վարակական հիվանդությունների ազգային ծրագրերի արդյունավետության մասին, ուստի անհրաժեշտ է, որ ՆՀՎ-ների կանխարգելմանն ուղղված միջոցառումներն իրականացվեն համակարգված ձևով` մեկ կառույցի կողմից: Հարկավոր է ստեղծել այնպիսի կառույց, որը կկարողանա արդի բժշկագիտության պահանջներին համապատասխան իրականացնել ՆՀՎ-ների կանխարգելումը, կհամակարգի բուժհիմնարկներում առկա խնդիրները, կկազմակերպի և կիրականացնի ՆՀՎ-ների կանխարգելմանն ուղղված գործնական և գիտական ուսումնասիրություններ: Այդ կառույցը պետք է`

• մշակի և ներկայացնի ՎՀ ազգային ծրագիր,
• ՆՀՎ-ների ճշգրիտ ախտորոշման չափանիշներ, 
• ներդնի ՆՀՎ-ների գրանցման, հաշվառման, հաշվետվության և վերլուծության միասնական ձևեր, կատարի հավաքագրված տվյալների վերլուծություն,
• մշակի հակաբիոտիկների կիրառման նկատմամբ հսկողության քաղաքականություն, 
• իրականացնի ախտահանիչ նյութերի կիրառման նկատմամբ հսկողության քաղաքականություն, 
• մշակի ՆՀՎ-ների կանխարգելման վերաբերյալ նորմատիվային փաստաթղթեր, մեթոդական ցուցումներ և հրամանների նախագծեր, 
• իրականացնի ՆՀՎ-ների լաբորատոր եղանակով հաստատման հետազոտություններ,
• մշակի ՆՀՎ-ների ախտորոշման ու կանխարգելման վերաբերյալ ուսումնական ծրագիր համաճարակաբանների և այլ մասնագետների համար,
• իրականացնի բուժհիմնարկներում վարակի նկատմամբ հսկողության գնահատում,
• ապահովի բուժհիմնարկների միջև համագործակցությունն ու տեղեկատվության փոխանակումը, 
• տրամադրի մեթոդական և գործնական օգնություն բուժհիմնարկներին իրավիճակային խնդիրների հաղթահարման նպատակով:

Նշված գործառույթներն իրականացնող կառույցի ստեղծումը հնարավորություն կտա ապահովել առողջապահական համակարգի վարակային անվտանգությունը, գիտականորեն կազմակերպել ՆՀՎ-ների կանխարգելման գործը և միաժամանակ տնտեսել զգալի ֆինանսական միջոցներ: 

ՀՀ Կառավարության 2011թ. հունիսի 10-ի N 1353-Ն որոշմամբ ստեղծված «ՆՀՎ կանխարգելման գիտագործնական կենտրոնի» առաջնահերթ խնդիրն էր ՀՀ-ում ՆՀՎ-ների վերահսկման և կանխարգելման 2012-2016թթ. ազգային ծրագրի մշակումը: 

ՆՀՎ-ների կանխարգելման գիտագործնական կենտրոնը կազմված է ուսումնական,գիտամեթոդական, վարակային հսկողության, հակաբիոտիկների և ախտահանիչների հսկողության, մասնագիտական վնասակար գործոնների կանխարգելման բաժիններից:

Կենտրոնի նպատակն է բժշկագիտության կլինիկական ուղղությունների հետ միասին ծառայել բնակչությանը տրամադրվող բժշկական օգնության որակի բարելավմանը: Մենք կօգնենք ձեզ հաղթահարելու բուժօգնության ընթացքում առաջացող բազմաթիվ անցանկալի երևույթներ, այդ թվում` լուծելու վարակների դեպքում ծագած բարդությունների հետ կապված իրավիճակային խնդիրները:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ