ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր Հայաստանից
ԵՊԲՀ. Հայաստանում մանկական քաղցկեղի՝ տարեկան գրանցված դեպքերի առողջացման ցուցանիշը 75% է
Ըստ ԱՀԿ տվյալների` յուրաքանչյուր տարի 0-19 տարեկան 400.000 երեխայի և դեռահասի մոտ ախտորոշվում է քաղցկեղ:
Երեխաների մոտ քաղցկեղի ամենատարածված տեսակներն են`
- լեյկոզներ,
- ուղեղի քաղցկեղ
- լիմֆոմաներ և այնպիսի ուռուցքներ, ինչպիսիք են նեյրոբլաստոման և Վիլմսի ուռուցքները:
Հայաստանում տարեկան արձանագրվում է մանկական քաղցկեղի 80-ից 100 դեպք, որոնց ուղիղ կեսը բաժին է հասնում լեյկեմիաներին և լիմֆոմաներին: Սոլիդ ուռուցքներից առավել տարածված են կենտրոնական նյարդային համակարգի ուռուցքները, ոսկրերի և փափուկ հյուսվածքների ուռուցքները՝ օստեոսարկոման, Յուինգի սարկոման։
Բարձր եկամուտ ունեցող երկրներում, որտեղ ընդհանուր առմամբ հասանելի են բուժօգնության համապարփակ ծառայություններ, բուժվում է քաղցկեղով հիվանդ երեխաների ավելի քան 80%-ը: Ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում բուժվում է 30%-ից պակաս:
Հայաստանում տարեկան գրանցված դեպքերի առողջացման ցուցանիշը 75% է։ Սա նշանակում է, որ 100 երեխայից 75–ն ամբողջապես առողջանում է։ Այսինքն՝ հաջորդ 5 տարիներին հիվանդության կրկնություն նրա մոտ չի արձանագրվում։ Առողջացման 75%-անոց ցուցանիշը շատ մոտ է միջազգային լավագույն ցուցանիշներին։ Օրինակ՝ Գերմանիայում խոսքը 80-85%–ի մասին է, իսկ ԱՄՆ-ում և Եվրոպայի որոշ զարգացած երկրներում առողջացման ցուցանիշը կազմում է 85%:
Մանկական քաղցկեղի տեսակների մեծ մասը կարելի է բուժել ընդհանուր դեղամիջոցներով և բուժման այլ ձևերով, ներառյալ վիրահատությունը և ճառագայթային թերապիան:
Ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում երեխաների մոտ քաղցկեղից կանխարգելվող մահերի հիմնական պատճառներն են ախտորոշման բացակայությունը, սխալ կամ ոչ ժամանակին արված ախտորոշումը, բուժօգնության հասանելիության խոչընդոտները, բուժումից հրաժարվելը, տոքսիկոզից և ռեցիդիվից մահվան դեպքերը:
Ցածր եկամուտ ունեցող երկրների միայն 29%-ն է հայտնում, որ քաղցկեղի դեմ դեղամիջոցներն, ընդհանուր առմամբ, հասանելի են իրենց բնակչությանը, մինչդեռ բարձր եկամուտ ունեցող երկրների 96%-ին դրանք հասանելի են:
Երեխաների մեծ մասը, ովքեր ապրում են ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում, չեն կարող անընդհատ քաղցկեղի դեմ դեղեր ստանալ կամ իրենց թույլ տալ գնել դրանք: Արդյունքում տարեկան մահանում է մոտ 100.000 երեխա։
Քաղցկեղով հիվանդ 10 երեխայից գրեթե 9-ն ապրում է ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում:
Մանկական քաղցկեղի տվյալների հավաքագրման համակարգերում անհրաժեշտ է բուժօգնության ծառայությունների որակի շարունակական բարելավման և կատարելագործման աշխատանքների իրականացում:
Ի տարբերություն մեծահասակների քաղցկեղի՝ մանկական քաղցկեղի դեպքերի ճնշող մեծամասնությունը հայտնի պատճառ չունի: Շատ ուսումնասիրություններ ուղղված են եղել մանկական քաղցկեղի պատճառների բացահայտմանը, բայց երեխաների քաղցկեղի շատ քիչ տեսակներն են պայմանավորված շրջակա միջավայրի կամ կենսակերպի գործոններով: Երեխաների քաղցկեղի կանխարգելման ջանքերը պետք է կենտրոնանան այն վարքագծի վրա, որը կանխելու է երեխայի կանխարգելելի քաղցկեղի զարգացումը հասուն տարիքում:
Որոշ քրոնիկ վարակներ, ինչպիսիք են՝ ՄԻԱՎ-ը, ինֆեկցիոն մոնոնուկլեոզը, մալարիան, երեխաների մոտ քաղցկեղի զարգացման ռիսկի գործոններ են: Դրանք հատկապես արդիական են ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում։ Այլ վարակները կարող են մեծացնել երեխայի հասուն տարիքում քաղցկեղի զարգացման ռիսկը, ուստի կարևոր է պատվաստվել (հեպատիտ B-ի դեմ՝ լյարդի քաղցկեղը կանխելու համար, և մարդու պապիլոմավիրուսի դեմ՝ արգանդի վզիկի քաղցկեղը կանխելու համար) և օգտագործել այլ մեթոդներ, ինչպիսիք են քրոնիկ վարակների վաղ հայտնաբերումը և բուժումը, որոնք կարող են հանգեցնել քաղցկեղի:
Ներկայիս ապացույցները ենթադրում են, որ քաղցկեղով հիվանդ բոլոր երեխաների մոտ 10%-ը գենետիկ գործոնների պատճառով նախատրամադրվածություն ունի: Անհրաժեշտ են հետագա հետազոտություններ` երեխաների քաղցկեղի զարգացման վրա ազդող գործոնները պարզելու համար:
Քանի որ երեխաների մոտ քաղցկեղը կանխարգելելն, ընդհանուր առմամբ, անհնար է, երեխաների մոտ քաղցկեղի բեռը նվազեցնելու և արդյունքները բարելավելու ամենաարդյունավետ ռազմավարությունը ժամանակին, ճիշտ ախտորոշման վրա կենտրոնանալն է, ինչին հաջորդում է արդյունավետ, ապացուցահեն թերապիան և անհատական մոտեցումն ու լրացուցիչ խնամքը:
2018թ. սեպտեմբերին ԱՀԿ-ն հայտարարել է մանկական քաղցկեղի դեմ պայքարի նոր գլոբալ նախաձեռնության մասին, որի նպատակն է մինչև 2030 թվականը հասնել քաղցկեղով հիվանդ երեխաների առնվազն 60% ապրելիության մակարդակի՝ այդպիսով փրկելով ևս մեկ միլիոն կյանք: Այս նոր թիրախին հասնելու համար անհրաժեշտ է կրկնապատկել երեխաների քաղցկեղի բուժմանն ուղղված գլոբալ ջանքերը:
Սիրելի հայրենակիցներ, հիշե՛ք՝ քաղցկեղը դատավճիռ չէ, այն ախտորոշում է, որի վաղ և ժամանակին կատարումը բազմաթիվ կյանքեր է փրկում:
Մանկական քաղցկեղի դեմ պայքարի միջազգային օրվա այս տարվա կարգախոսն է «Նվազեցնել ապրելիության բացը»։
15.02.2024 Կարդացեք նաև
12.07.2025
ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
-
«Արագիլ» հիմնադրամը ստեղծված է՝ օգնելու անպտղությամբ տառապող զույգերին. Կարինե Թոխունց
-
Ժողովրդական դեղամիջոցներ
-
Հղիություն. 4-րդ ամիս
-
Հղիություն. 7-րդ ամիս
-
Կոճապղպեղ նույնն է՝ իմբիր, Ginger եւ Zingiber Officinale
-
Հղիություն. 6-րդ ամիս
-
Ամուսնական առաջին գիշերը
-
Հղիություն. 2-րդ ամիս
- 4-7 ամսական երեխաների սնուցումը
-
Խնձորը` պզուկների դեմ. ազատվիր նրանցից 1 գիշերվա ընթացքում
-
Ընկերության մասին
-
Ինչպես ազատվել անցանկալի մազերից
-
Դդում
-
Պարզվում է ապագա երեխայի սեռը կախված է մայրիկի սնունդից
-
Հիվանդություն, որը փոխում է մեր կյանքը` կրծագեղձի քաղցկեղ
-
Կոճապղպեղ՝ նիհարելու համար (կոճապղպեղի թեյ)
-
Սեռական գրգռում
-
Արգանդի միոմա. նախանշանները, պատճառներն ու բուժումը
-
Հղիություն. 1-ին ամիս
-
Չիչխանի օգտակար հատկությունները
-
Երիցուկ դեղատնային - Ромашка аптечная - Matricaria chamomilla L.
-
Քարավուզ (նույն ինքը՝ նեխուր)
-
Հեշտոցային արտադրության պատճառները. մասնագետի անդրադարձը
-
Ինչպես ազատվել բերանի վատ հոտից`պարզ միջոց
-
Կրծքի ցավե՞ր ունեք. ինչ անել
-
Դիմակներ` մազերի համար
-
Ընդհանուր տեղեկություններ մարմնի համակարգերի մասին
- Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)
- Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն
-
Հիվանդություն, որի համար պետք չէ ամաչել (թութք)
-
Ընտրություն ըստ հորոսկոպի
-
Հղիությունը և նախապատրաստվելը դրան
-
Հղիություն. 9-րդ ամիս
-
Երբ գլխացավն ախտանիշ է: Հանճարեղ և օժտված մարդկանց հիվանդություն
- Շաքարային դիաբետի բուժման ժամանակակից մոտեցումները
-
Լեղաքարային հիվանդություն. բուժման մեթոդները
-
Սեռական թուլության առաջին նախանշանները. news.am
-
Հղիություն. 8-րդ ամիս
-
Ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (երկակի (դուպլեքս) անոթների)
- Ցերվիցիտի (էնդոցերվիցիտի) կլնիկաձևաբանական բնութագիրը (գրական ակնարկ)















Գիտական բժշկություն
Հիվանդություններ
Ավանդական բժշկություն
Առողջ ապրելակերպ
Կոսմետոլոգիա
Բժշկական իրավունք
Ալգորիթմեր, թեստեր
Թվեր, փաստեր, դեպքեր
Պատմական խրոնիկա
Աֆորիզմներ
Կարիերային սանդուղքով
Երեխա
Կին
Տղամարդ
Ռեյթինգային համակարգ