ԱՊՀ-ում մանկական մահացության ամենացածր ցուցանիշն արձանագրվել է Հայաստանում

Էականորեն կրճատվել են շնչառական եւ փորլուծային հիվանդությունները:

Առողջապահության նախարարությունը ծննդօգնության ոլորտում իրականացված ծրագրերի արդյունքում մի շարք հաջողություններ է գրանցել։ Աղվերանում զանգվածային լրատվական միջոցների համար առողջապահության ոլորտում իրականացնող նոր ծրագրերի վերաբերյալ իրազեկման դասընթացի ժամանակ ՀՀ ԱՆ մոր եւ մանկան առողջության վարչության պետ Կարինե Սարիբեկյանը նշեց, որ արդյունքում հղիների վաղ հաշվառման ցուցանիշը աճել է, իսկ մայրական եւ մանկական մահացության դեպքերն էլ կրճատվել են։

2010 թվականին կանանց շրջանում կատարված ժողովրդագրական հարցումների արդյունքով մեկ կնոջ հաշվով ծնելիության ցուցանիշը 1,7 է։ Ըստ վարչության պետի, «Այս ցուցանիշը մեր երկրի համար բավարար չէ, անհրաժեշտ է 2—ից բարձր ցուցանիշ»։ Կ. Սարիբեկյանն անդրադարձավ նաեւ մայրական մահացության դեպքերին։ Նշենք, որ մայրական մահացություն է համարվում հղիության, ծննդաբերության եւ հետծննդյան 42 օրերի ընթացքում արձանագրված կնոջ մահը՝ կապված հղիության կամ ծննդաբերության ընթացքի բարդությունների հետ՝ բացառությամբ դժբախտ պատահարների։ Ավտովթարներից մահացությունը եւս Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը ցանկանում է ներառել այդ ցուցանիշի մեջ։ 

Եթե 2008-ին մայրական մահացության 15, 2009-ին՝ 13 դեպք է գրանցվել, ապա 2010-2011 թվականների մայրական մահացության 3-ական դեպք է արձանագրվել։ Իսկ ինչ վերաբերում է մանկական մահացության ցուցանիշին, որը հաշվարկվում է 1000 կենդանի ծնունդի հաշվարկով, ապա այստեղ կարելի է ասել, որ այդ ցուցանիշը 2010, 2011 թվականներին ավելացել է, սակայն պատճառը ոչ թե այն է, որ սկսել են ավելի շատ տարեկան երեխաներ մահանալ, ընդհակառակը՝ 2010 թվականին վաղ նորածնային մահացության դեպքերի կրճատում է գրանցվել տասը տոկոսով. պատճառը օրենսդրական բարեփոխումներն են, որոնց արդյունքում մահացության դեպքերը սկսել են ավելի շատ գրանցել։

«Մանկական մահացության առումով մեր ցուցանիշը ամենաբարենպաստն է ԱՊՀ երկրների համեմատ»,-ասաց տիկին Սարիբեկյանը։ Նրա խոսքով, եթե ոչ մի բան չարվի, միայն ապահովվի կրծքով սնուցում, ապա մոտ 10 անգամ ավելի քիչ կլինեն հիվանդացության եւ մահացության ռիսկերը։ Մոր եւ մանկան առողջության վարչության պետը, անդրադառնալով նախարարության կողմից իրականացված ծրագրերին, նշեց, որ մի շարք ծրագրերի իրականացման արդյունքում միայն փորլուծային հիվանդությունները կրճատվել են 70 տոկոսով, շնչառականը՝ 50։

Մոր եւ մանկան բուժօգնության ոլորտում Կարինե Սարիբեկյանը առանձնացրեց մի քանի հիմնախնդիր՝ կապված բյուջետային ֆինանսավորման, մարզերում եւ մայրաքաղաքում առողջապահության ռեսուրսների անհավասարաչափ բաշխման հետ։ Նա նաեւ նշեց, որ առաջիկայում մարզային յոթ հիվանդանոցներ կվերակառուցվեն եւ կհագեցվեն ժամանակակից սարքավորումներով։

Կարինե Սարիբեկյանի խոսքով, կրճատվել է նաեւ աբորտների թիվը, ինչը պայմանավորված է սերնդափոխությամբ։ Ներկայիս սերունդը ունի համարժեք գիտելիքներ։ Այժմ երիտասարդները այնքան հեշտությամբ չեն դիմում աբորտի։ 

Մեկ կնոջն ընկնող աբորտների թիվը վերջին հինգ տարում 2.6-ից մոտ երեք անգամ կրճատվել է՝ հասնելով 0.8-ի։ Աբորտի տարիքային գործակիցները հասնում են առավելագույնի 25-29 տարեկան կանանց շրջանում եւ նվազում ավելի բարձր տարիքի կանանց մոտ։ Իսկ մարզերից ամենաշատը հղիության արհեստական ընդհատում կատարվում է Կոտայքում եւ Արմավիրում, ամենաքիչը՝ Սյունիքում։

Զգալի կրճատվել են նաեւ տնային եւ չգրանցված ծնունդների թիվը։ Բացասական միտում կա, սակայն, երեխաների աճի հարցում։ 0-5 տարեկան երեխաները ոչ ճիշտ են սնվում կամ էլ առկա է խրոնիկ թերսնուցում։ Կառուցողական նյութերի պակասությունը կամ ընդհանրապես բացակայությունը հանգեցնում է մտավոր եւ ֆիզիկական աճի խանգարումների։ Երեխաների 15 տոկոսն էլ ոչ ճիշտ սնուցման եւ ֆիզիկական պասիվության հետեւանքով գերքաշ ունի։

Արաբկիր բժշկական համալիրի Երեխաների եւ դեռահասների առողջության ինստիտուտի երեխաների եւ դեռահասների առողջության եւ զարգացման ծրագրերի համակարգող Եվա Մովսեսյանի խոսքով, մարդու առողջությունը 50 տոկոսով պայմանավորված է վերջինիս կենսակերպով։ Իսկ ամենառիսկային կենսակերպը ունեն դեռահասները։ Ըստ վիճակագրական տվյալների, տարեկան աշխարհում մահանում է 1.7 մլն դեռահաս, որոնցից 90 հազարը ինքնասպանություն է գործում, եւ այդ թիվը ավելանալու միտումներ ունի։ Մեծահասակների վաղաժամ մահացության դեպքերի շուրջ 60 տոկոսը պայմանավորված է դեռահասային տարիքի վարքագծով։ Այդ պատճառով էլ դեռահասին անհրաժեշտ է այնպիսի աջակից միջավայր, որը կնվազեցնի ռիսկային վարքագծի դրսեւորումները։ Այդպիսի միջավայր կարող է հանդիսանալ ընտանիքը, դպրոցը եւ այլն։

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ